Norveç vatandaşlığı; gerçeğe aykırı veya eksik bilgi verilmesi, belirli ağır suçlar ile Norveç'in yaşamsal menfaatlerine ciddi zarar veren davranışlar, yirmi iki yaşına kadar yeterli bağ kurulmaması ya da ilgilinin kendi başvurusu hallerinde kaybedilebilir.
Yanlış veya Eksik Beyana Dayalı Vatandaşlığın Geri Alınması
Vatandaşlık verilirken kişinin yanlış bilgi vermesi, yanlış kimlik bildirmesi veya karar açısından önem taşıyan bilgileri kasten saklamış olması durumunda Norveç vatandaşlığı geri alınabilir. UDI değerlendirmelerinde de yanlış kimlik bilgisi, eksik açıklama veya kasten gizlenen önemli unsurlar vatandaşlığın iptaline yol açabilmektedir.
Geri almayı gerektiren şartlar oluşsa dahi bu işlem her dosyada zorunlu ve otomatik değildir. Olayın sonuçları, geri alma kararının kişi ve yakın ailesi üzerindeki etkileri ile idari sistem bakımından caydırıcılık ihtiyacı birlikte değerlendirilir.
Millî Menfaatler ve Suç Mahkûmiyeti Sebebiyle Mahrum Bırakılma
Çifte vatandaş olan Norveç vatandaşları, ciddi suçlardan mahkûm olmaları ve Norveç'in yaşamsal menfaatlerine ciddi biçimde zarar veren davranışlarda bulunmaları halinde vatandaşlıktan mahrum bırakılabilirler.
Temel millî menfaat sebepleriyle ve kişinin bu menfaatlere ciddi zarar verebileceğini gösteren bir davranış sergilemesi durumunda, çifte vatandaş olan bir kişinin Norveç vatandaşlığını kaybetmesine Bakanlık tarafından karar verilebilir.
22 Yaş Kuralı ve Vatandaşlığın Korunması
Bir Norveç vatandaşının yirmi iki yaşına kadar Norveç'te toplam iki yıl yaşamamış olması, vatandaşlığın otomatik kaybına yol açabilir. Bununla birlikte, aranan şartları taşıyan kişiler vatandaşlığın korunması talebiyle başvuru yapabilirler.
Vatandaşlığın korunması başvurusu kapsamında, ilgilinin Norveç'te toplam en az altı ay kalmış olması ve belirlenen diğer yasal koşulların yerine getirilmesi aranmaktadır.
Norveç'in çifte vatandaşlığı kabul ettiği 1 Ocak 2020 tarihinden sonra başka bir devlet vatandaşlığının kazanılması, tek başına Norveç vatandaşlığının düşmesine neden olmaz.
Çocukların Vatandaşlık Statüsü ve İstisnalar
Çocukların vatandaşlığı kural olarak anne, baba veya büyükebeveynlerin yaptığı hatalar sebebiyle geri alınmaz. Bu yasal koruma, vatandaşlık başvurusu yapıldığı veya vatandaşlık verildiği sırada on sekiz yaşının altında olup sonradan yetişkin hale gelen kişilere de uygulanır.
Çocuğun Norveç ile güçlü bir bağının bulunmadığı bazı istisnai durumlarda çocuk vatandaşlığının da geri alınması mümkündür. Vatandaşlığın geri alınmadığı ancak yanlış kimlikle kayıt yapılmış olan dosyalarda UDI tarafından yanlış kimlik bilgisi düzeltilebilir.
Kendi Talebiyle Vatandaşlıktan Çıkma
Norveç vatandaşları, yetkili makamlara yapacakları kendi başvuruları üzerine vatandaşlıktan çıkarılabilirler.
İdari İtiraz, Kurul Duruşması ve Yargı Yolu
Vatandaşlık başvuru ve bildirimleri polis teşkilatına veya Norveç dış temsilciliklerine sunulur. İlk derece değerlendirmesi UDI tarafından yürütülür; ret kararı verilmesi halinde dosya UNE nezdinde itiraz konusu yapılabilir.
UDI kararlarına karşı genel itiraz süresi üç haftadır. Bu süre, karar mektubunun kişiye, yetkilendirilmiş temsilcisine veya avukatına ulaşmasından itibaren işlemeye başlar.
İtiraz başvurusu öncelikle kararı tesis eden UDI'ye yapılır. Kurum kararını değiştirmezse dosya incelenmek üzere UNE'ye gönderilir.
Vatandaşlığın geri alınmasına ilişkin tüm dosyalar UNE bünyesinde kurul duruşmasında ele alınır. Dosyanın kişiyi ilgilendirmesi halinde, ilgili kişi UNE'ye çağrılır ve nihai karardan önce sözlü açıklama yapma imkânı bulur.
Karar mektubunda vatandaşlığın neden geri alındığı ve geri almanın ardından yeni bir oturum izni verilip verilmediği belirtilir.
UNE kararına karşı yazılı olarak kararın geri alınması talep edilebilir; ancak bu yol kural olarak yeni ve olaya etkili bilgi veya belge sunulmasını gerektirir ve nadiren sonuç verir. Bunun yanında Ombudsman'a başvurulması veya Norveç mahkemelerinde dava açılması imkânı da mevcuttur.
Geri Alma Kararının Oturum ve İkamet Statüsüne Etkisi
Vatandaşlığın geri alınmasının ardından birçok dosyada kişi için yeni bir oturum izni verilebilir; ancak bu durumda kişinin Norveç'teki ikamet süresi yeni baştan işlemeye başlar.
Vatandaşlığı geri alınan kişi hakkında ayrıca sınır dışı edilme işlemi tesis edilmişse, çoğu olayda yeni bir oturum izni değerlendirmesi yapılmaz.
22 yaşına gelen bir kişi Norveç vatandaşlığını kendiliğinden kaybeder mi?
Yirmi iki yaşına kadar Norveç'te toplam iki yıl yaşamamış olmak vatandaşlığın otomatik kaybına yol açabilir; ancak aranan koşulları sağlayanlar vatandaşlığın korunması için başvuruda bulunabilir.
Başka bir ülke vatandaşlığına geçmek Norveç vatandaşlığını düşürür mü?
Norveç'in çifte vatandaşlığı tanıdığı 1 Ocak 2020 tarihinden itibaren başka bir devlet vatandaşlığının kazanılması tek başına Norveç vatandaşlığının kaybına neden olmaz.
Ebeveynin gerçeğe aykırı beyanı çocuğun vatandaşlığını etkiler mi?
Çocukların vatandaşlığı kural olarak ebeveyn veya büyükebeveynlerin hataları sebebiyle geri alınmaz; ancak çocuğun Norveç ile güçlü bir bağının bulunmadığı istisnai hallerde geri alma gündeme gelebilir.
UDI ret kararına karşı itiraz süresi ne kadardır?
UDI kararlarına karşı genel itiraz süresi üç haftadır ve bu süre, karar mektubunun kişiye, yetkilendirilmiş temsilcisine veya avukatına ulaşmasından itibaren işlemeye başlar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy