Doğum ve Evlat Edinme Yoluyla Vatandaşlık
Norveç sınırları içinde doğmuş olmak tek başına vatandaşlık sağlamaz. Norveç'te doğmuş olsa dahi ebeveynlerinin her ikisi de yabancı ülke vatandaşı olan bir çocuk, doğum anında kendiliğinden Norveç vatandaşı sayılmaz. 1 Eylül 2006 ve sonrasında doğan çocuklar yönünden anne veya babadan birinin Norveç vatandaşı olması yeterlidir. Bu tarihten sonraki doğumlarda çocuğun Norveç'te veya yurt dışında dünyaya gelmesine ve anne baba arasındaki evlilik bağına bakılmaksızın vatandaşlık doğumla kazanılır. 1 Eylül 2006 öncesinde doğanlar için ise annenin Norveç vatandaşı olması ya da babanın Norveç vatandaşı olup anneyle evli bulunması şartları aranabilmektedir.
Evlat edinme yoluyla vatandaşlığın kazanılmasında çocuğun yaşı ve evlat edinme kararının hukuki geçerliliği önem taşır. 1 Eylül 2006 tarihinde veya bu tarihten sonra 18 yaşın altındaki bir çocuk Norveç vatandaşı bir kimse tarafından evlat edinilmişse, ayrıca evlat edinme kararı Norveç makamlarınca verilmiş ya da yabancı karar Norveç makamlarınca geçerli kabul edilmişse çocuk kendiliğinden Norveç vatandaşı olur.
İkamet Koşulları ve Genel Başvuru Esasları
Başvuru yoluyla Norveç vatandaşlığına geçişte kimliğin net olması, ilgilinin 12 yaşından büyük bulunması, Norveç'te ikamet etmesi ve yerleşme iradesini sürdürmesi gerekir. Başvurucunun süresiz oturum iznine sahip olması ya da bu iznin şartlarını karşılaması ve ceza hukuku bakımından bekleme süresi doğuran bir engelinin bulunmaması şarttır. Genel kural olarak son 11 yılın en az 8 yılında Norveç'te bulunulmuş olması aranır. Bununla birlikte yeterli gelir koşulunun gerçekleşmesi halinde belirli başvurucular için aranan ikamet süresi son 10 yıl içinde 6 yıla inebilmektedir.
Norveç vatandaşı ile evli olan, partneri bulunan veya birlikte yaşayan kişilerin başvurularında ikamet süreleri esnetilmektedir. Bu durumdaki kişilerin son 10 yıl içinde en az 5 yıl Norveç'te yaşamış olması gerekir. Ayrıca evlilik, partnerlik ya da birlikte yaşama süresi ile ikamet süresinin toplamının en az 7 yıla ulaşması zorunludur.
İsveç, Danimarka, Finlandiya ve İzlanda vatandaşlarından oluşan Kuzey ülkeleri mensupları için bildirim usulü geçerlidir. 18 yaşını doldurmuş bir Kuzey ülkesi vatandaşı, Norveç'te kesintisiz 7 yıl ikamet etmiş olması kaydıyla genel başvuru yoluna gitmeksizin bildirim yoluyla Norveç vatandaşlığı kazanabilir.
Dil Yeterliliği, Sınavlar ve Adli Sicil İncelemesi
Vatandaşlık başvurusunda yer alan 18 ile 67 yaş aralığındaki kişilerin dil ve toplumsal uyum gerekliliklerini sağlaması zorunludur. Bu çerçevede en az B1 düzeyinde sözlü Norveççe sınavının verilmesi ve vatandaşlık testinin ya da Norveççe sosyal bilgiler testinin başarıyla geçilmesi gerekir. Vatansız kişiler, 55 yaş üstü olup koruma statüsüyle gelmiş mülteciler, 55 yaş üstü malullük yardımı alanlar ve 1 Ekim 2022 tarihinden önce başvurmuş olanlar için B1 yerine A2 dil düzeyi yeterli kabul edilebilmektedir.
Adli sicil incelemeleri kapsamında, 15 yaşından büyük olan başvurucuların polis randevusu tarihinde 3 aydan eski olmayan bir sabıka kaydı belgesi sunmaları istenir. Başvurucunun geçmişte almış olduğu adli cezalar veya mahkûmiyetler, başvuru sürecinde bekleme süresi doğurabilmektedir.
Çifte Vatandaşlık ve Vatandaşlığın Kaybı
Norveç hukukunda 1 Ocak 2020 tarihinden itibaren çifte vatandaşlığa izin verilmektedir. Norveç vatandaşı olmak isteyenlerin kural olarak önceki vatandaşlıklarından çıkmaları Norveç hukuku yönünden zorunlu değildir. Ancak Norveç'in çifte vatandaşlığı kabul etmesi, ilgili kişinin vatandaşı olduğu diğer devletin de bu duruma izin verdiği anlamına gelmez; diğer devlet mevzuatının ayrıca değerlendirilmesi gerekir. 1 Ocak 2020 tarihinden sonra başka bir devlet vatandaşlığının kazanılması Norveç vatandaşlığının kendiliğinden kaybına yol açmazken, 1 Eylül 2006 ile 31 Aralık 2019 tarihleri arasında başka vatandaşlık edinilmesi Norveç vatandaşlığının kaybı sonucunu doğurabilmekteydi.
Norveç vatandaşı olan bir kimse 22 yaşına kadar Norveç'te toplam 2 yıl yaşamamışsa vatandaşlığını kendiliğinden kaybedebilir. Özellikle doğumla çifte vatandaşlık sahibi olup 22 yaşına kadar Norveç'te en az 2 yıl ya da İskandinav ülkelerinde toplam 7 yıl yaşamamış kişilerin vatandaşlığın korunması için başvuru yapması gerekir.
Başvuru Mercileri ve İtiraz Usulü
Norveç vatandaşlığına dair başvuru ve bildirimler Norveç polisi veya yurt dışındaki Norveç dış temsilcilikleri aracılığıyla yapılır. Başvuru dosyasını ilk inceleyen makam Göçmenlik Müdürlüğü (UDI) olup, verilecek olumsuz kararlara karşı itiraz mercii Göçmenlik İtiraz Kurulu (UNE) organıdır.
Norveç'te doğmak vatandaşı olmak için yeterli midir?
Hayır, Norveç'te doğmuş olmak tek başına yeterli değildir; anne ve babanın her ikisinin de yabancı olması halinde çocuk doğum anında kendiliğinden Norveç vatandaşı sayılmaz.
Norveç vatandaşıyla evli veya birlikte yaşayanlar için ikamet şartı nedir?
Norveç vatandaşı eş, partner veya birlikte yaşanılan kişi üzerinden yapılan başvurularda son 10 yılda en az 5 yıl ikamet ve birliktelik ile ikamet süresi toplamının en az 7 yıl olması gerekir.
Norveç çifte vatandaşlığa izin verir mi?
1 Ocak 2020 tarihinden itibaren Norveç hukuku bakımından çifte vatandaşlığa izin verilmekte ve kural olarak önceki vatandaşlıktan çıkma şartı aranmamaktadır.
Vatandaşlık için aranan genel ikamet süresi ne kadardır?
Genel ikamet şartı son 11 yılın en az 8 yılında Norveç'te bulunmaktır; yeterli gelire sahip olan belirli başvurucularda bu süre son 10 yılın 6 yılına inebilmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy