Norveç Göç Hukukunda Kalıcı Oturuma Hak Kazanma Şartları
Norveç Göç Yasası'nın 60 ve 62. maddelerine göre belirli geçici oturum izinleri kalıcı oturuma temel oluşturabilir. Yabancının kalıcı oturum iznine başvurabilmesi için son üç yılını bu nitelikteki izinlerle Norveç'te geçirmiş olması, son üç yılda Norveç dışında toplam yedi aydan fazla kalmamış olması ve hakkında sınır dışı edilmeyi gerektiren bir durumun bulunmaması gerekir.
Kalıcı oturum başvurusu öncesinde geçirilen tüm izinlerin kalıcı oturuma temel teşkil eden nitelikte olması şarttır. Aradaki yıllarda bu nitelikte olmayan bir statüde ikamet etmek yasal süre hesabını etkileyebilir.
Kalıcı Oturum Süresine Dahil Edilen Geçici İzinler
Kalıcı ikamet hakkı başvurusuna zemin oluşturan statüler arasında; nitelikli çalışan ve serbest meslek izinleri, aile birleşimine dayanan başvuruların büyük bölümü, sığınma hakkı ile herhangi bir kısıtlama içermeyen güçlü insani gerekçelere dayalı oturum izinleri yer almaktadır.
Çalışma göçü izinleri kural olarak kalıcı oturum hesabına dahil edilir ve üç yıllık rejime tabidir. Nitelikli çalışan ve serbest meslek sahibi izinleri bu kapsamda değerlendirilir.
Norveç veya Nordik vatandaşıyla ya da koruma veya insani statüsü bulunmayan diğer yabancılarla aile birleşimi izni alanlar üç yıllık kalıcı oturum rejimine tabidir.
Aile birleşimi izni koruma sahibi, yeniden yerleştirilmiş mülteci veya güçlü insani nedenlerle izin almış bir referans kişiye dayanıyorsa üç yıllık değil, beş yıllık kalıcı oturum süresi uygulanır.
Sığınma (asylum), türetilmiş mülteci statüsü, yeniden yerleştirilen mülteci statüsü ve güçlü insani nedenlere dayalı izinler kalıcı oturuma temel oluşturur. Bununla birlikte bu statüler bakımından genel kural olarak beş yıllık sürekli ikamet aranır.
Kalıcı Oturum Hesabında Dikkate Alınmayan Oturum İzinleri
Öğrenci izni, au pair, evlenmek için verilen nişanlılık izni (fiancé permit), sınırlı insani oturumlar ile sınır ötesi hizmet sunumu izinleri kalıcı oturuma temel oluşturmayan izinler arasındadır.
Bir şirket adına görevlendirilerek gönderilen çalışan (posted worker) statüsünde bulunmak veya bağımsız yüklenici (independent contractor) olarak sınır ötesi hizmet sunmak kalıcı oturuma temel oluşturan çalışma göçü sayılmaz.
Öğrenci izniyle geçirilen süreler kalıcı oturum başvurusunda hesaba katılmaz. Öğrenci izni sahipleri haftada yirmi saate kadar çalışabilse de kendi işlerini kuramazlar.
İş arayan (job seeker) izinleri en fazla bir yıl süreyle verilir ve bu süreler kalıcı oturum hesabına dahil edilmez.
Mevsimlik işçi (seasonal worker) izinleri kalıcı oturum için gereken süre hesabına katılmaz.
Çalışma tatili (working holiday), çalışan misafir (working guest), belirli kültürel ve organizasyonel çalışma izinleri ile mesleki eğitim ve araştırmaya dayalı belirli izinler kalıcı oturum süre hesabına girmez.
Kesintisiz İkamet, İzin Boşlukları ve Yurt Dışı Süre Sınırları
Kalıcı oturum için geriye dönük üç veya beş yıllık dönemde, eski iznin bitişi ile yeni başvuru tarihi arasında geçerli izin bulunmayan toplam sürenin üç ayı aşmaması gerekir.
Kalıcı oturum süresi içinde Norveç dışında kalınabilecek azami süre üç yıllık rejimde toplam yedi ay, beş yıllık rejimde toplam on aydır. En az sekiz ayının iş seyahati olduğunu kanıtlayan nitelikli çalışan izni sahipleri toplam on beş aya kadar yurt dışında bulunabilir; ancak bu istisna serbest meslek sahiplerine uygulanmaz.
Süre Başlangıcı, Dil ve Gelir Kriterleri
Kalıcı oturuma temel oluşturan ilk izin Norveç içinden alındıysa süre karar tarihinden; izin Norveç'e gelmeden önce verildiyse polise fiilen bildirim yapılan tarihten; sığınma (asylum) statüsünde ise sığınma başvurusunun yapıldığı tarihten itibaren işlemeye başlar.
1 Eylül 2025 tarihinden itibaren kalıcı oturum için kurs tamamlama yerine A2 düzeyinde sözlü Norveççe testi ile anlaşılan dilde sosyal bilgiler testini geçme şartı aranmakta ve tüm başvuru şartlarının karar anında sağlanması gerekmektedir.
18 Nisan 2024 tarihinden itibaren sosyal yardım almamış olma şartı kaldırılmış olup yabancının kendi gelirine sahip olması aranmaktadır.
Öğrenci oturum izni kalıcı oturum süresine sayılır mı?
Hayır, öğrenci oturum izniyle geçirilen süreler kalıcı oturum hesabında dikkate alınmaz. Öğrenci izni sahipleri haftada yirmi saate kadar çalışabilse de kendi işlerini kuramaz ve bu statü kalıcı yerleşime temel oluşturmaz.
Kalıcı oturum sürecinde yurt dışında en fazla ne kadar kalınabilir?
Üç yıllık rejimde Norveç dışında toplam yedi aydan, beş yıllık rejimde ise toplam on aydan fazla kalınamaz. Nitelikli çalışan izni sahipleri en az sekiz ayının iş seyahati olduğunu belgelemeleri şartıyla on beş aya kadar yurt dışında kalabilir; serbest meslek sahipleri bu istisnadan yararlanamaz.
Kalıcı oturum için gereken süre hangi tarihten itibaren işlemeye başlar?
Geçerli ilk izin Norveç sınırları içindeyken verildiyse karar tarihinden, Norveç'e gelmeden önce verildiyse polise fiilen bildirim yapılan tarihten itibaren başlar. Sığınma yoluyla koruma alan yabancılarda ise başlangıç tarihi ilk sığınma başvurusunun yapıldığı tarihtir.
Sosyal yardım almış olmak kalıcı oturum başvurusuna engel midir?
18 Nisan 2024 tarihi itibarıyla sosyal hizmetler kapsamında mali yardım almamış olma şartı kaldırılmıştır. Ancak başvuru sahibinin kendi geçimini sağlayacak yasal bir gelire sahip olması kuralı aranmaktadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy