Innovator Founder Vizesinin Hukuki Niteliği
Innovator Founder vizesi, İngiltere'de yenilikçi, uygulanabilir ve büyüme potansiyeli taşıyan bir iş kurmak ve bu işletmeyi bizzat yürütmek isteyen girişimciler için düzenlenmiş bir hukuki statüdür. Sistem pasif yatırımcılığa değil, kurucunun iş fikrini üretmiş olmasına veya bu fikre önemli ölçüde katkı sunarak işletmenin günlük yönetiminde aktif rol üstlenmesine dayanır. Bu kategori eski Innovator vizesinin yerini almış olup Start-up vizesine yeni başvuru imkânı kaldırılmıştır.
Endorsement Belgesi ve Başvuru Kriterleri
Innovator Founder vizesine başvurabilmek için resmî listede yer alan onaylı bir endorsing body tarafından düzenlenmiş geçerli bir endorsement mektubunun temin edilmesi zorunludur. Resmî listede yer almayan bir kurum tarafından sağlanan destekler geçerli kabul edilmemektedir.
Düzenlenen endorsement mektubunda yetkili kuruluşun adı, referans numarası, belgenin tanzim tarihi ve doğrulama amacıyla iletişim bilgileri yer almalıdır. Bununla birlikte kurum, başvuru sahibinin ilgili statü bakımından uygunluğunu, iş fikrinin yasal kurallara uygunluğunu ve mevcut yatırım fonlarının kaynağı hususunda ciddi bir şüphe bulunmadığını teyit etmekle yükümlüdür.
Yeni iş kriteri kapsamında yapılan müracaatlarda kurucunun iş planını oluşturduğunu ya da plana önemli katkı sunduğunu, işletmede günlük rol üstleneceğini, en az iki temas noktası (contact point) görüşmesi gerçekleştireceğini ve tek kurucu veya kurucu ekipte belirleyici üye olduğunu göstermesi gerekir. Aynı iş kriteriyle ilerleyen süreçlerde ise önceden değerlendirilen işletmenin aktif, ticari faaliyette bulunan ve sürdürülebilir bir yapıya ulaştığı, başvuru sahibinin düzenli kontrol görüşmelerine katıldığı ve günlük yönetimde yer aldığı aranır.
Dil Yeterliliği ve Finansal Bakım Fonu Şartları
Innovator Founder rotasında başvuru sahiplerinin okuma, yazma, konuşma ve dinleme bileşenlerinin tamamını kapsayacak şekilde kural olarak CEFR B2 seviyesinde İngilizce dil yeterliliğini belgelemeleri şarttır.
İngiltere'de son 12 ay boyunca izinli statüde bulunmayan girişimcilerin, yatırım sermayesinden bağımsız bir kişisel geçim göstergesi olarak en az 1.270 sterlini 28 gün boyunca banka hesabında bulundurduklarını kanıtlamaları gerekir. Bu tutar iş ve yatırım sermayesi için ayrılan fonlardan veya yasadışı çalışmadan karşılanamaz.
İngiltere'de 12 aydan daha kısa süredir izinli statüde olan bağımlı aile üyeleri için partner adına 285 sterlin, ilk çocuk için 315 sterlin ve sonraki her bir çocuk için 200 sterlin ek bakım fonu gösterilmesi icap eder. Başvuru sahibinin veya bağımlı aile bireyinin İngiltere'de en az 12 aydır izinli statüde bulunması durumunda ise ayrıca fon gösterme şartı aranmaz.
Yatırım Şartı, İzin Süreleri ve Statü Değişikliği
Innovator Founder vizesine ilk başvuru aşamasında mevzuatta sabit bir zorunlu asgari başlangıç yatırım tutarı barajı bulunmamaktadır. İlk başvuruda veya İngiltere içinden statü değişikliği (switch) yapıldığında 3 yıllık süreyle oturum izni tahsis edilir. Süre bitiminde uzatma talebinde bulunulabilir ve uzatma başvuru sayısında sistemsel bir üst sınır yer almaz.
İngiltere içinden uzatma veya statü değişikliği müracaatında bulunan kişilerin, başvuru karara bağlanmadan önce İngiltere, İrlanda, Manş Adaları (Channel Islands) veya Man Adası dışına çıkmaması gerekir. Bu alanların dışına seyahat edilmesi durumunda başvuru makamlarca geri çekilmiş sayılabilir.
İngiltere'de yasal olarak bulunulsa dahi son statüsü Ziyaretçi (Visitor), Kısa Dönem Öğrenci (Short-term Student), Çocuk Öğrenci Ebeveyni (Parent of a Child Student), Mevsimlik İşçi (Seasonal Worker), Özel Konutta Ev Hizmetlisi (domestic worker in a private household) olanlar veya genel göçmenlik kuralları dışındaki statüde (outside the Immigration Rules) yer alan kişiler ülke içinden Innovator Founder vizesine geçiş yapamaz.
İzleme Süreci ve Bağımlı Bireylerin Durumu
Vize sahipleri, izin süresi boyunca endorsing body ile 12. ve 24. aylarda en az iki temas noktası (contact point) görüşmesi yapmak zorundadır. Bu toplantılarda iş planı çerçevesindeki ilerleme ele alınır. İlgili kurumun endorsement desteğini geri çekmesi halinde verilen oturum izni kısaltılabilir veya vize uzatma ve yerleşim zemini ortadan kalkabilir.
Ana başvuru sahibinin izin süresi uzatıldığında bağımlı aile üyelerinin izinleri kendiliğinden uzamaz; aile fertlerinin ayrıca kendi başvurularını yapmaları gerekir. Yerleşim aşamasında ise asıl başvuru sahibi 3 yıl sonunda yerleşime başvurabilme imkânına sahipken, partner bakımından kural olarak 5 yıllık sürekli ikamet süresi şartı aranır.
Süresiz Oturum (ILR) ve Başarı Kriterleri
Üç yılın hitamında süresiz oturum (indefinite leave to remain) başvurusunda bulunabilmek için Innovator Founder statüsünde en az 3 yıl ikamet edilmiş olması, başka vizelerde geçen sürelerin bu hesaba dahil edilmemesi, her 12 aylık dönemde 180 günden fazla yurt dışında kalınmamış olması, süresiz oturum için yeni bir endorsement alınması ve 18 ila 64 yaş arasındaki adayların Life in the UK sınavını vermesi gerekir.
Süresiz oturum aşamasında yetkili onay kuruluşunun belirli kurumsal unsurları teyit etmesi zorunludur. Kuruluş; başvuru sahibinin önceki iş planına kıyasla önemli başarılar gösterdiğini, işletmenin Companies House nezdinde tescil edildiğini, başvuru sahibinin şirkette direktör veya üye olarak yer aldığını, işletmenin aktif ve ticari olup gelecek en az 12 ay için sürdürülebilir bulunduğunu ve girişimcinin günlük yönetimde aktif rol oynadığını doğrulamalıdır.
Yerleşim aşamasındaki başarı değerlendirmesinde öngörülen yedi alternatif kriterden en az ikisinin sağlanması şarttır: İşletmeye en az 50.000 sterlin yatırım yapılarak bu tutarın işletmenin gelişimi için harcanması; son 3 yılda müşteri sayısının en az iki katına çıkarak benzer işletmelerin ortalamasını aşması; önemli düzeyde Ar-Ge faaliyeti yürütülüp Birleşik Krallık'ta fikrî mülkiyet başvurusu yapılması; son muhasebe yılında en az 1 milyon sterlin brüt yıllık ciro elde edilmesi; son muhasebe yılında en az 500.000 sterlin ciro yapılması ve bunun en az 100.000 sterlinlik kısmının ihracattan sağlanması; yerleşik işçiler için en az 10 tam zamanlı işe eşdeğer istihdam oluşturulması veya yerleşik işçiler için yıllık ortalama brüt maaşı en az 25.000 sterlin olan en az 5 tam zamanlı işe eşdeğer istihdam yaratılmasıdır.
Innovator Founder vizesi için başlangıçta asgari yatırım tutarı aranır mı?
İlk başvuru safhasında sabit bir zorunlu asgari başlangıç sermayesi barajı bulunmamaktadır; ancak 3 yıl sonundaki yerleşim aşamasında sunulabilecek alternatif başarı kriterleri arasında işletmeye en az 50.000 sterlin yatırılmış ve harcanmış olması seçeneği yer alır.
Başvuru sahibinin ailesi ne kadar süre sonra yerleşim hakkı kazanır?
Ana başvuru sahibi 3 yıl sonunda gerekli şartları sağlayarak süresiz oturum için başvuruda bulunabilirken, partner için kural olarak 5 yıllık sürekli ikamet süresi şartı aranmaktadır.
Ülke içinden yapılan uzatma başvurusunda seyahat serbest midir?
İngiltere içinden uzatma veya statü değişikliği başvurusu yapan kişinin karar sonuçlanmadan önce İngiltere, İrlanda, Manş Adaları veya Man Adası dışına çıkması durumunda başvuru geri çekilmiş sayılabilir.
Innovator Founder vizesinde zorunlu dil seviyesi nedir?
Başvuru sahiplerinin okuma, yazma, konuşma ve dinleme bileşenlerinin tamamında kural olarak CEFR B2 seviyesinde İngilizce yeterliliğine sahip olduklarını belgelemeleri zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy