Norveç Hukukunda Oturum İzni Şartları ve Başvuru Esasları

Norveç İkamet Rejiminin Genel Esasları

Norveç Göç Yasası uyarınca ilk kez alınacak oturum izninin kural olarak ülkeye giriş yapılmadan önce verilmiş olması gerekmektedir. Bir yabancının çalışma ilişkisi dışındaki bir nedenle Norveç'e yerleşerek üç aydan uzun süre kalmayı planlaması durumunda oturum izni alması zorunludur. Vatandaşlık bağı, bu süreçte tabi olunacak yasal usulü belirleyen temel ölçüttür. Nordik ülke vatandaşları bakımından Norveç'te ikamet etmek için oturum izni alma zorunluluğu bulunmamaktadır. Avrupa Birliği (AB) ve Avrupa Ekonomik Alanı (AEA) vatandaşları için ise klasik oturum izni yerine çoğunlukla kayıt rejimi uygulanır; bu kişiler Norveç'te yaşama, çalışma ve eğitim görme hakkına sahiptir. Kendi maddi imkanlarıyla geçinerek ülkede üç aydan uzun süre kalacak olan bir AB/AEA vatandaşının finansal bağımsızlık ve sağlık sigortası koşullarını sağlayarak ülkeye girişten itibaren en geç üç ay içinde kaydını yaptırması aranır. AB veya AEA vatandaşı olmayan bir kişi ise aile üyesinin AB/AEA vatandaşı olması durumunda ikamet kartı (residence card) rejimine tabi tutulabilir.

Çalışma Amaçlı Oturum İzinleri ve Şahıs İşletmeleri

Avrupa Birliği ve Avrupa Ekonomik Alanı dışından gelerek Norveç'te çalışmak isteyen kişiler bakımından oturum izni alınması zorunludur. Çalışma amaçlı başvurularda genel kural, başvuru yapılmadan önce adaya sunulmuş geçerli bir iş teklifinin bulunmasıdır. Verilecek izin türü kişinin yeterliliğine ve yapacağı işin niteliğine göre belirlenir. Belirli çalışma kategorilerinde, verilen oturum izninin kapsadığı işin bir parçası olmadığı müddetçe uzaktan çalışmaya izin verilmemektedir. Norveç'te eğitimini tamamlayan veya belirli araştırma statülerinde bulunmuş olan yabancılar ise mevcut izinleri sona ermeden başvuruda bulunmaları ve belirli düzeyde geçim kaynağını belgelemeleri kaydıyla iş arayan olarak oturum başvurusu yapabilirler.

Nitelikli çalışan kategorisindeki başvurularda şartların sağlanması halinde izin tek seferde üç yıla kadar verilebilir; somut duruma göre daha kısa süreli düzenlemeler de yapılabilir. Bu kategori, ileride kalıcı oturum hakkı elde edilmesine zemin hazırlayan temel yollardan biridir ve nitelikli çalışanlar üç yılın sonunda kalıcı oturum başvurusuna aday olabilirler. Öte yandan Norveç'te kendi şirketi üzerinden oturum başvurusu yapmayı planlayan nitelikli kişilerin mesleki yeterliliğe sahip olması, işletmenin yabancının fiilen Norveç'te yaşayarak aktif yöneticilik yapmasını gerektirmesi ve işletmenin limited şirket değil kural olarak şahıs işletmesi niteliğinde bulunması şarttır. Bu kapsamda başvuran kişinin yalnızca bu işte çalışabilmesi ve işletmenin yılda en az brüt 325.400 NOK kâr üretmesinin muhtemel görülmesi aranır.

İş Kaybı Halinde Nitelikli Çalışanın Hakları ve Bildirim Kuralı

Nitelikli çalışan statüsündeki bir yabancının işini kaybetmesi halinde yasal ikametinin korunması belirli bildirim ve süre koşullarına bağlanmıştır. Çalışan, geçerli oturum izni süresi devam ettiği müddetçe altı aya kadar yeni bir iş aramak amacıyla Norveç sınırları içinde kalabilir. Bu imkandan yararlanılabilmesi için yabancının işini kaybettiği tarihten itibaren yedi gün içinde ikamet ettiği yerdeki yerel polis makamlarını bilgilendirmesi yasal bir zorunluluktur. İş arama sürecinde aynı tür pozisyonda yeni bir işe girilmesi halinde her zaman yeni bir izin gerekmeyebilir; fakat farklı türde bir işe geçiş yapılacaksa yeni oturum izni başvurusu yapılması zorunlu olabilir.

Öğrenci Oturum İzni ve Asgari Geçim Koşulu

Norveç'te öğrenim görmek amacıyla yapılacak oturum izni başvurularında başvuru sahibinin eğitim süresince geçimini sağlayabilecek yeterli maddi kaynağa sahip olduğunu belgelemesi zorunludur. Bu çerçevede 2025/2026 eğitim yılı için öğrencinin aylık en az 15.169 NOK, yıllık olarak ise 166.859 NOK seviyesinde geçim kaynağı bulunduğunu kanıtlaması aranmaktadır. Belirtilen finansal yeterliliğin sağlanamaması halinde öğrenci oturum izni başvurusu kabul edilmemektedir.

Aile Birleşimi Şartları ve Başvuru Usulü

Norveç'te yasal ikamet hakkı bulunan veya Norveç vatandaşı olan kişilerin aile üyeleri belirli koşullarla aile birleşimi hakkından faydalanabilir. Eş, birlikte yaşayan partner ve ergin olmayan çocuklar aile birleşimi bakımından temel hak sahipleridir. Buna karşılık yetişkin kardeşler, büyükanne, büyükbaba, amca, dayı, hala, teyze veya kuzen gibi akrabalık bağları kural olarak aile birleşimi için uygun kabul edilmez. Aile birleşimi başvurusunun kural olarak yabancının vatandaşı olduğu veya uzun süreli yasal ikametinin bulunduğu ülkeden, yani Norveç dışından yapılması esastır. Norveç içinden başvuru imkanı istisnai olup yalnızca ülkede geçerli oturum izni bulunanlar veya nitelikli çalışan sayılan ve yasal statüyle ülkede yer alan kişilere tanınır. Norveç içinde başvuru yaparak karar bekleyen kişilerin kural olarak çalışma hakkı bulunmaz ve acil durumlar haricindeki sağlık hizmetlerine erişimleri sınırlıdır.

Norveç veya Nordik vatandaşıyla yapılan aile birleşimi başvurularında Norveç'teki referans kişinin yıllık vergi öncesi en az 416.512 NOK gelir elde ettiğini kanıtlaması zorunludur. Bu gelir seviyesinin hem başvurunun incelendiği dönemde hem de bir önceki takvim yılında sağlanmış olması, ayrıca ilk ikamet yılı boyunca da sürdürülmesinin muhtemel bulunması gerekir. Birçok alt kategoride referans kişinin mevzuata uygun bir konut sağlama koşulunu da yerine getirmesi aranmaktadır.

Kalıcı Oturum İzni ve Süre Hesaplamaları

Kalıcı oturum izni, yabancıya süresiz ikamet hakkı sağlayan bir statüdür. Bununla birlikte söz konusu statüye bağlı olarak verilen ikamet kartı (residence card) iki yıllık dönemlerle yenilenir; dolayısıyla fiziki kartın süresi ile süresiz oturum hakkının kendisi birbirinden farklıdır. Nitelikli çalışan, serbest meslek sahibi izinleri ve çoğu aile birleşimi izni kalıcı oturuma esas teşkil edebilir. Buna karşılık öğrenci izni, au pair izni, evlilik amacıyla verilen nişanlılık izni ile bağımsız yüklenici veya yurtdışında kurulu şirket adına görevlendirilmiş çalışan izinleri normal şartlarda kalıcı oturum süresi hesabına dahil edilmez. Ayrıca yurtdışında kurulu şirket adına görevlendirme ya da bağımsız hizmet sunumu izinleri kalıcı oturum hesabında dikkate alınmamaktadır.

Kalıcı oturuma hak kazanabilmek için gereken yasal ikamet süresi başvuru sahibinin kategorisine göre farklılık gösterir. Çalışma göçü ve Norveç veya Nordik vatandaşıyla yapılan aile birleşimi kategorilerinde kural olarak üç yıllık sürekli ikamet süresi aranırken; iltica, yeniden yerleştirme mülteciliği ve belirli insani oturum izinlerinde bu süre beş yıldır. Süre hesabında, son üç veya beş yıl içinde geçerli izin olmaksızın geçirilen sürenin toplamda üç ayı aşmaması şarttır. Ayrıca Norveç dışında kalınan toplam süre üç yıllık rejimde yedi ayı, beş yıllık rejimde ise on ayı geçemez. Nitelikli çalışanlar bakımından yapılan seyahatin iş seyahati olduğunun tevsik edilmesi halinde, ülke dışında geçirilebilecek süre açısından genişletilmiş istisna uygulanır.

1 Eylül 2025 tarihinden itibaren kalıcı oturum başvurularında dil ve toplumsal uyum kriterlerine ilişkin şartlar yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten sonra başvuruda bulunan 18 ila 67 yaş aralığındaki yabancıların Norveççe sözlü sınavda en az A2 düzeyinde başarı sağlamış olmaları ve anlayabildikleri bir dilde yapılan sosyal bilgiler testini geçmiş bulunmaları yasal bir zorunluluktur.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy