Vatansız Kişiler İçin İkamet Süresi ve Başvuru Kolaylığı
Daimi oturum iznine sahip olmayan vatansız bireyler, olağan beş yıllık daimi oturum süresini beklemek zorunda kalmaksızın üç yıllık ikamet süresini doldurduklarında Norveç vatandaşlığına başvurabilmektedir. Bu haktan yararlanabilmek için önceden bağımsız bir daimi oturum başvurusunda bulunulması zorunlu tutulmamakta; ancak beş yıllık süre kuralı haricindeki tüm daimi oturum ve vatandaşlık koşullarının eksiksiz sağlanması aranmaktadır.
On sekiz yaşını doldurmuş vatansız başvurucuların bu üç yıllık süreyi tamamlamış sayılabilmesi için son üç yılı Norveç'te kesintisiz ikamet ederek geçirmiş olmaları ve anılan dönemde her biri en az bir yıl geçerlilik taşıyan oturum izinlerine sahip bulunmaları gerekmektedir. İkamenin kesintisizliği açısından, son üç yıl içindeki herhangi bir takvim yılında iki aydan fazla yurt dışında kalınmaması ve son üç yıllık toplam sürede iki aydan uzun süre geçerli izin olmaksızın ülkede bulunulmaması zorunludur.
Mali Yeterlilik ve Kimlik Tespiti Esasları
Daimi oturum koşullarının karşılanması çerçevesinde, on sekiz ile altmış yedi yaş aralığındaki başvurucuların son on iki aylık zaman diliminde belirli bir toplam gelir düzeyine ulaştığını belgelemesi gerekmektedir. Yasal mali güvence şartını sağlayamayan başvurucuların vatandaşlık talepleri olumsuz sonuçlanabilmektedir.
Vatandaşlık başvurusunda olağan olarak ulusal pasaport sunulması kural olmakla birlikte, mülteci veya koruma statüsü tanınmış vatansız bireyler pasaport ibraz etme zorunluluğundan muaf tutulmaktadır. Bu statüdeki kişilerin ellerinde bulunan alternatif kimlik evraklarını sunmaları ve makamlara bildirdikleri kimlik verilerinin doğruluğu hususunda herhangi bir şüphe bulunmaması yeterli görülmektedir. Bunun yanı sıra, Norveç sınırları içinde dünyaya gelmiş ve Ulusal Nüfus Siciline tescil edilmiş kişiler de pasaport gösterme şartından muaftır.
Dil Yeterliliği, Toplum Bilgisi ve Adli Sicil Şartı
Genel vatandaşlık başvurularında on sekiz ila altmış yedi yaş grubu için sözlü Norveççe yeterlilik sınavında asgari B1 seviyesi aranırken, vatansız bireyler bakımından A2 düzeyi yeterli kabul edilmektedir. Başvurucuların bu dil düzeyini karşılamasının yanında, vatandaşlık sınavını veya Norveççe olarak uygulanan sosyal bilgiler sınavını da başarıyla tamamlamış olması şarttır.
On beş yaşını doldurmuş tüm vatandaşlık başvurucularının resmi randevu tarihinde üç aydan daha eski olmayan güncel bir adli sicil belgesi ibraz etmesi zorunludur. Başvurucu hakkında verilmiş adli para cezaları, mahkûmiyet hükümleri ya da derdest ceza soruşturmalarının varlığı, vatandaşlığa kabul sürecinin ertelenmesine ve hakkın daha geç kazanılmasına yol açabilmektedir.
Norveç'te Doğan Vatansızlar ve Reşit Olmayan Çocuklar
Norveç'te dünyaya gelen vatansızlar bakımından ayrıksı ve koruyucu bir başvuru usulü işletilmektedir. Bu durumdaki kişilerin Norveç'te kalıcı olarak ikamet etmesi, son üç yılı kesintisiz şekilde ülkede geçirmiş olması ve son üç yıldaki yurt dışı kalış süresinin toplam yedi ayı geçmemesi aranmaktadır. Başvurucunun bir yaşından küçük olması halinde ise ebeveynlerinin daimi oturum hakkına sahip bulunması veya bu statünün kanuni şartlarını taşıması kuralı uygulanmaktadır.
On sekiz yaşından küçük çocukların vatandaşlık işlemleri velayet hakkına sahip ebeveynleri ya da atanmış vasileri kanalıyla yürütülmektedir. On iki yaşını dolduran çocukların kendi adlarına yapılacak vatandaşlık başvurusuna bizzat onay vermesi zorunludur. Ebeveynleriyle birlikte başvuran çocuklarda takvim yılında iki ayı aşmayan yurt dışı kalışı ve son iki yılda iki aydan fazla izinsiz kalışın bulunmaması kaydıyla son iki yıllık kesintisiz ikamet aranabilmektedir. Buna karşın on iki yaşın üzerinde bağımsız kategoride başvuran çocuklarda son yedi yılın en az beş yılında Norveç'te ikamet edilmiş olması şartı öngörülmektedir.
Devlet Tanıması ve Vatansızlık Statüsünün Sona Ermesi
Uluslararası alanda gerçekleşen devlet tanıma tasarrufları, bireylerin vatansızlık statüsünü doğrudan etkileyebilmektedir. Norveç tarafından Filistin devletinin resmen tanınmasının ardından, yürütme organı nezdinde Filistin vatandaşı statüsünde değerlendirilen bireyler vatansız kişilere özgü ikamet ve dil kolaylıklarından faydalanamamaktadır.
Vatansız bireyler kaç yıllık ikamet sonrasında Norveç vatandaşlığına başvurabilir?
Daimi oturum izni bulunmayan vatansız bireyler, genel beş yıllık süreyi beklemeden Norveç'te son üç yılı kesintisiz ve geçerli izinlerle tamamlayarak vatandaşlığa başvurabilmektedir.
Vatandaşlık başvurusunda pasaport sunulması zorunlu mudur?
Kural olarak pasaport aranmakla beraber, koruma statüsü tanınmış olan veya Norveç'te doğup nüfus siciline kayıtlı bulunan vatansız bireyler pasaport ibrazından muaftır.
Vatansız kişiler için dil yeterlilik düzeyi nedir?
Genel başvurulardaki B1 seviyesi yerine vatansız bireyler için sözlü Norveççe sınavında A2 düzeyini sağlamak ve sosyal bilgiler veya vatandaşlık testini geçmek yeterlidir.
Çocukların başvurusunda yaş sınırları ve rıza şartı nasıl uygulanır?
On sekiz yaş altı başvurular velayet sahibi ebeveyn veya vasi tarafından yapılır; çocuk on iki yaşını tamamlamışsa başvuruya açık rıza göstermesi kanunen zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy