1 Eylül 2006 ve sonrasında doğan çocuk, anne veya babadan biri doğum anında Norveç vatandaşıysa doğumla Norveç vatandaşı olur. Bu sonuç, çocuğun Norveç’te veya yurt dışında doğmasına bağlı değildir. Ebeveynlerin ikisi de yabancıysa Norveç’te doğmak aynı sonucu doğurmaz; çocuk için oturum izni, AB veya AEA kaydı ya da aile üyesi oturum kartı başvurusu gerekir. Ebeveynlerden biri doğum anında Norveç vatandaşıysa ayrıca oturum izni aranmaz.
Doğum anındaki vatandaşlık ve kayıt
1 Eylül 2006 ve sonrasında doğumla vatandaşlık, çocuğun doğduğu yerden çok ebeveynin doğum anındaki vatandaşlığına bağlanır. Anne veya babadan birinin bu anda Norveç vatandaşı olması yeterlidir.
Çocuk Norveç’te doğmuşsa ve ebeveynlerden biri çocuk doğmadan önce Norveç vatandaşıysa, Norveç vatandaşlığı kural olarak nüfus kaydına otomatik işlenir. Çocuk yurt dışında doğmuşsa, doğumla vatandaşlık kazanılmış olsa bile pasaport çıkarılmadan önce Norveç ulusal kimlik numarası alınmalı ve kayıt tamamlanmalıdır.
Annelik, babalık ve eş annelik
Çocuklar Kanunu çerçevesinde çocuğu doğuran kadın çocuğun annesi sayılır. Başka bir kadın için çocuk doğurmaya ilişkin anlaşmalar bağlayıcı değildir. Annenin doğum anında evli olduğu erkek kural olarak baba kabul edilir. Annenin doğum anında evli olduğu kadın, uygun yardımcı üreme şartları sağlanmışsa eş anne olarak tanınabilir. Babalık yazılı beyanla da kurulabilir.
1 Eylül 2006’dan önce doğanlar
1 Temmuz 1979 ile 1 Ağustos 2006 arasında doğan çocukta annenin Norveç vatandaşı olması doğumla vatandaşlık için yeterlidir. Aynı dönemde baba üzerinden vatandaşlık için babanın anneyle evli olması aranır.
Ebeveynin sonradan vatandaş olması
Bir ebeveyn sonradan Norveç vatandaşı olduğunda, Norveç’te yaşayan, 18 yaşından küçük ve evli veya kayıtlı partneri olmayan çocuk aynı anda otomatik olarak Norveç vatandaşı olabilir.
Başvuruya bağlı vatandaşlık
Çocuk 18 yaşından küçükse ve doğumda ebeveynlerden hiçbiri Norveç vatandaşı değilse, ebeveynlerden biri sonradan Norveç vatandaşı olmuşsa ya da çocukla birlikte aynı anda vatandaşlık başvurusu yapıyorsa çocuk da başvurabilir.
Norveç vatandaşı ebeveyni bulunan veya ebeveyniyle başvuran 2 ila 18 yaş grubunda, çocuğun son iki yıldır kesintisiz olarak Norveç’te kalmış olması aranır. Her takvim yılında yurt dışında iki aydan fazla bulunulmaması ve toplamda iki aydan fazla geçerli oturum izni olmadan kalınmaması da şarttır.
12 yaşını doldurmuş ve kendi başına başvuran çocuk grubunda temel ikamet şartı, son yedi yılın beş yılında Norveç’te bulunmak ve bu dönem boyunca en az birer yıllık geçerli oturum izinlerine sahip olmaktır.
Vatansız çocuklar
Vatansız çocuğun geçerli bir oturum iznine sahip olması veya en azından böyle bir izne başvurmuş olması gerekir. Ayrıca daimi oturum iznine sahip olması ya da onun şartlarını karşılaması aranır.
Norveç’te doğmuş vatansız çocuk, bir yaşını doldurmadan önce ve ebeveynleri daimi oturuma sahipse ya da bu iznin şartlarını taşıyorsa, daimi oturum ile vatandaşlık için birlikte başvurabilir. Çocuğun daha önce oturumunun bulunması bu birlikte başvuru için ayrıca aranmaz.
Norveç vatandaşı ebeveyni bulunan veya ebeveyniyle başvuran vatansız çocuk iki yaşından büyükse son iki yılda kesintisiz ikamet aranır. Çocuk iki yaşından küçükse ikamet süresi aranmaz; ancak karar verilmeden önce çocuğun oturum iznine sahip olması veya en azından buna başvurmuş olması gerekir.
Evlat edinme
Çocuk 1 Eylül 2006 veya sonrasında bir Norveç vatandaşı tarafından evlat edinilmişse, evlat edinme sırasında 18 yaşından küçükse ve Norveç makamlarınca evlat edinme lisansı verilmişse ya da yabancı evlat edinme Norveç’te tanınıyor veya geçerli kabul ediliyorsa, çocuk otomatik olarak Norveç vatandaşı olur. Yabancı evlat edinmenin geçerli sayılması için işlemin kesinleşmiş olması ve doğru yetkili makamca yapılmış olması aranır. Bazı durumlarda Bufetat veya Bufdir ön onayı gerekli olabilir.
Evlat edinme 1 Eylül 2006’dan önce gerçekleşmişse sonuç otomatik olmayabilir. Bu çocuklar bazı hâllerde evlat edinme anında, bazı hâllerde ise sonradan bildirim veya başvuru yoluyla vatandaş olmuş olabilir.
Taşıyıcı annelik
Norveç taşıyıcı anneliği kabul etmez. Yumurta veya sperm Norveç vatandaşı olan amaçlanan ebeveynden gelse bile çocuk sırf bu nedenle otomatik olarak Norveç vatandaşı olmaz; çocuk ancak ebeveynlik hukuken devredildiğinde Norveç vatandaşı olur. Doğuran kadının anne sayılması ve başka bir kadın için doğurmaya ilişkin anlaşmanın bağlayıcı olmaması bu sonuçla birlikte değerlendirilir.
Taşıyıcı annenin yabancı olduğu durumda, çocuğun doğumdan itibaren vatandaşlık kazanabilmesi için babanın Norveç vatandaşı olması gerektiği belirtilir.
Çifte vatandaşlık ve 22 yaş bağı
1 Ocak 2020’den itibaren Norveç’te çifte vatandaşlığa izin verilir. Norveç vatandaşlığına başvururken mevcut vatandaşlığın korunmak istendiğinin ayrıca bildirilmesi gerekmez. Norveçli ve yabancı ebeveynden doğan çocuk, yabancı ülke hukuku da izin veriyorsa doğum anında birden fazla vatandaşlığa sahip olabilir.
Doğumla Norveç vatandaşı olan ve belirli hâllerde 22 yaşına kadar Norveç’le yeterli bağ kurmamış kişiler, vatandaşlığın korunması için ayrıca başvuru yapmak zorunda kalabilir. Bu başvurularda en az toplam altı aylık Norveç kalışı veya güçlü bağ unsurları dikkate alınır.
Norveç’te doğan her çocuk vatandaş olur mu?
Hayır. Yabancı ebeveynlerden Norveç’te doğan çocuk için oturum izni, AB veya AEA kaydı ya da aile üyesi oturum kartı başvurusu gerekir. Ebeveynlerden biri doğum anında Norveç vatandaşıysa çocuk otomatik olarak Norveç vatandaşı olur ve ayrıca oturum izni aranmaz.
Yurt dışında doğum vatandaşlığı engeller mi?
1 Eylül 2006 ve sonrası için engellemez. Anne veya babadan biri doğum anında Norveç vatandaşıysa çocuk yurt dışında doğmuş olsa da doğumla Norveç vatandaşı olur; pasaporttan önce ulusal kimlik numarası ve kayıt gerekir.
Ebeveyniyle başvuran çocukta hangi ikamet aranır?
2 ila 18 yaşındaki bu grupta çocuğun son iki yıldır kesintisiz Norveç’te kalması aranır. Her takvim yılında iki aydan fazla yurt dışında bulunulmaması ve toplam iki aydan fazla geçerli oturum izni olmadan kalınmaması da şarttır.
Evlat edinilen çocuk ne zaman vatandaş olur?
1 Eylül 2006 veya sonrasında, 18 yaşından küçük çocuğun Norveç vatandaşınca evlat edinilmesi ve Norveç lisansının bulunması ya da yabancı evlat edinmenin Norveç’te geçerli kabul edilmesi hâlinde çocuk otomatik olarak Norveç vatandaşı olur. Daha önceki evlat edinmede sonuç otomatik olmayabilir.
22 yaş kuralı neyi gerektirir?
Doğumla vatandaş olup belirli hâllerde 22 yaşına kadar yeterli bağ kurmayan kişi, vatandaşlığı korumak için ayrıca başvurmak zorunda kalabilir. En az toplam altı aylık kalış veya güçlü bağ unsurları dikkate alınır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy