Belçika'da aile birleşimi rejimi, temel olarak 15 Aralık 1980 tarihli Yasa'nın ilgili hükümlerine dayanmakta olup aranan yasal koşullar yanına gidilecek olan sponsorun hukuki statüsüne göre farklılaşmaktadır. Sponsorun Belçika vatandaşı, diğer bir Avrupa Birliği, Avrupa Ekonomik Alanı veya İsviçre vatandaşı ya da ülkede yasal izinle ikamet eden üçüncü ülke vatandaşı olması durumlarına göre farklı yasal çerçeveler uygulanır.
Sponsorun Statüsüne Göre Uygulanan Rejimler
15 Aralık 1980 tarihli Yasa'nın 10, 10bis, 40bis, 40ter ve 47/1 maddeleri aile birleşiminin temel çerçevesini oluşturmaktadır. Belçika vatandaşı sponsor üzerinden işletilen 40ter rejimi; eşi, evliliğe denk kabul edilen kayıtlı partneri, kanunen kayıtlı partneri, 18 yaş altındaki veya menşe ülkede bağımlı olan doğrudan altsoyu ve belirli hallerde küçük Belçika vatandaşının bakımını üstlenen anne-babayı kapsar. Buna karşılık, Belçika'da yasal olarak ikamet eden üçüncü ülke vatandaşı sponsorlar bakımından hak tanınan çevre; eş veya evliliğe denk partner, yasal partner, ortak çocuklar, sponsorun ya da partnerinin küçük çocukları ile bazı hallerde bekar yetişkin engelli çocuklar ile sınırlıdır.
Avrupa Birliği vatandaşı sponsor rejiminde ise menşe ülkede aynı haneye mensup olan veya sponsora bağımlı bulunan aile üyeleri, ciddi sağlık sebepleri nedeniyle sponsorun sıkı ve kişisel bakımına ihtiyaç duyan akrabalar ve uzun süreli fiilî partnerler ayrı bir kategori olarak değerlendirilebilir.
Eşler ve Kayıtlı Partnerler Bakımından Aranan Koşullar
Belçika vatandaşı sponsorla eş birleşiminde kural olarak başvuran ve sponsorun 21 yaşından büyük olması aranır. Ancak evlilik birliği aile birleşimi başvurusundan önce kurulmuşsa alt yaş sınırı 18'e iner. 18 Temmuz 2025 tarihli reform uyarınca 18 Ağustos 2027 tarihinden itibaren eşler için 21 yaş eşiğinin daha katı uygulanması öngörülmüştür. Ayrıca Almanya, Danimarka, Finlandiya, İzlanda, Norveç, İsveç ve Birleşik Krallık'taki bazı kayıtlı ortaklıklar Belçika'da evliliğe eşdeğer kabul edilebilmekte olup önceki evliliklerin sona erdiğinin ispatı gerekir. İdari makamlar, gerçek aile hayatı kurma niyetinden şüphe duyulması halinde görüşme yapabilir veya savcılık görüşü isteyebilir; yalnızca oturum avantajı elde etmek amacıyla kurulan birlikteliklerin tespiti başvurunun reddedilmesi riski doğurur.
Belçika'da kayıtlı yasal partnerlik, Belçika Medeni Kanunu'nun 1475 ve devamı maddeleri uyarınca medeni durum memuru önünde yapılan yasal birlikte yaşama beyanı ile kurulur. Belçika vatandaşı ile yasal partnerlikte tarafların kural olarak 21 yaşından büyük ve resmi belgelerle bekar olduklarını kanıtlamaları gerekir; bir yıl önceden birlikte yaşanması durumunda bazı hallerde 18 yaş eşiği uygulanabilir.
Partnerlikte ilişkinin sürekliliğine; tarafların en az bir yıl kesintisiz birlikte yaşamış olmaları veya başvurudan önce en az iki yıldır birbirlerini tanıyıp düzenli iletişim kurarak son iki yılda üç kez görüşüp toplamda en az 45 gün bir arada kalmış bulunmaları ya da ortak çocuklarının bulunması delil olabilir. Avrupa Birliği vatandaşı sponsorla fiilî partnerlikte ise klasik evlilik veya kayıtlı partnerlik bulunmadığı durumlarda partner ilişkisinin varlığı ve uzun süreli niteliği uygun her türlü delille gösterilebilir.
Çocuklar ve Ebeveynlerin Birleşim Esasları
Çocukların aile birleşimi başvurularında sponsorla, sponsorun eşiyle veya partneriyle olan soybağının resmi belgelerle kanıtlanması zorunludur. Geçerli resmi belge sunulamadığında başvuru kural olarak reddedilir; ancak bazı durumlarda DNA testi sonucuna göre inceleme yapılabilir. Ebeveynlerin ayrı olması halinde sponsorun veya eşinin ya da partnerinin çocuk üzerinde velayet hakkına sahip olması gerekir; ortak velayette ise diğer velayet sahibinin aile birleşimine onay vermesi aranır.
Serbest dolaşım hakkını kullanmamış küçük bir Belçika vatandaşı çocuk üzerinden anne ve babanın aile birleşimi hakkı elde edebilmesi için ebeveynlik ve velayet yetkisinin yanında çocuğun bakımının fiilen ve etkili biçimde üstlenilmesi şarttır.
Maddi Şartlar, Sağlık Denetimi ve İstisnalar
Üçüncü ülke vatandaşı sponsorlar ve birçok Belçikalı sponsor bakımından istikrarlı, düzenli ve yeterli geçim araçlarına, konut standartlarını karşılayan yeterli bir konuta ve Belçika'daki riskleri kapsayan sağlık sigortasına sahip olunması kural olarak aranır. Belçika vatandaşı sponsorun yanına yalnızca küçük bir altsoy birleşiyorsa geçim kaynağı koşulu bazı hallerde aranmayabilir. 18 Temmuz 2025 reformu uyarınca 18 Ağustos 2027 tarihinden itibaren net gelir eşiğine ilişkin kuralcı bir sistem öngörülmüştür. Kamu sağlığı ve kamu düzeni denetimi kapsamında başvuran aile üyesinden tıbbi sertifika ve birçok durumda adli sicil kaydı talep edilir.
Sponsorun uluslararası koruma statüsü bulunması ve evlilik, partnerlik veya çocukla soybağının Belçika'ya girişten önce mevcut olması halinde, koruma statüsünün tanınmasından itibaren bir yıl içinde başvuru yapılmışsa geçim, konut ve sağlık sigortası şartlarından muafiyet doğabilir. Bu 12 aylık sürenin aşılmasında gecikmeyi objektif olarak mazur gösterecek özel durumlar dikkate alınabilir. Ayrıca 10 Mart 2024 tarihli ve 1 Eylül 2024'te yürürlüğe giren yasal düzenleme ile eşlik edilen küçük uluslararası koruma sahibinin anne ve babasına da aile birleşimi hakkı tanınmıştır.
Kayıt Prosedürü, İkamet Denetimi ve Statü Kartları
Avrupa Birliği vatandaşı olmayan aile üyesinin hakkı yurt dışında bir D vizesiyle tanınmışsa, Belçika'ya geldikten sonra belediyeye başvurulur; yerinde ikamet kontrolünün ardından yabancılar siciline kayıt yapılarak F kartı verilir. Belediye nezdinde yapılan başvurularda resmi aile bağı belgesi, gerekiyorsa tercüme ve usul işlemleri, ardından yerinde ikamet kontrolü ile Annex 19ter süreci yürütülür. Belçika'da uzun süreli kalmak isteyen yabancının kural olarak bulunduğu belediyeye 3 ay içinde başvurması gerekir; aksi halde idari para cezası uygulanabilir.
Serbest dolaşım hukukuna dayalı aile birleşiminde Avrupa Birliği vatandaşı olmayan aile üyesine verilen F kartı geçici niteliktedir; beş yıllık kesintisiz birlikte yaşam ve sürekli ikametin ardından F+ kartı ile daimî ikamet statüsüne geçiş mümkündür.
Belçika vatandaşıyla evlilikte yaş şartı nedir?
Belçika vatandaşı sponsorla eş birleşiminde kural olarak başvuran ve sponsorun 21 yaşından büyük olması aranır; ancak evlilik başvurudan önce kurulmuşsa alt sınır 18 yaşa iner.
Kayıtlı partnerlikte ilişkinin sürekliliği nasıl belgelenebilir?
Partnerlerin en az bir yıl kesintisiz birlikte yaşamış olması, en az iki yıldır tanışıp düzenli iletişim kurarak son iki yılda üç kez görüşüp toplam en az 45 gün bir arada kalması veya ortak çocuklarının bulunması ilişkinin sürekliliğine delil olabilir.
Uzun süreli kalış amacıyla belediyeye başvuru süresi ne kadardır?
Belçika'da uzun süreli kalmak isteyen kişi kural olarak bulunduğu belediyeye 3 ay içinde başvurmalıdır; bu süreye uyulmaması halinde idari para cezası gündeme gelebilir.
Serbest dolaşım kapsamında F kartından daimî ikamete nasıl geçilir?
Serbest dolaşım hukukuna dayalı olarak verilen geçici nitelikteki F kartı sahipleri, beş yıllık kesintisiz birlikte yaşam ve sürekli ikamet şartını sağladıklarında F+ kartı ile daimî ikamet hakkına geçiş yapabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy