5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m. 10/1-ı kapsamında sermaye şirketlerinin nakit sermaye artışları üzerinden yararlandığı faiz indirimi, tescilin gerçekleştiği hesap dönemi ile bu dönemi izleyen dört hesap dönemi olmak üzere toplam beş hesap dönemi ile sınırlandırılmıştır. 7417 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik doğrultusunda, indirim hakkından her bir dönem için müstakil olarak yararlanılabilmektedir. İndirimden faydalanılan bu beş hesap dönemi içerisinde sermaye azaltımına gidilmesi durumunda ise azaltılan sermaye tutarı indirim tutarının belirlenmesinde hesaba dahil edilmez.
5520 sayılı KURUMLAR VERGİSİ KANUNU m. 10Kaynağı aç
Yararlanma Koşulları ve Kapsam Dışında Bırakılan Kurumlar
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m. 11/1-a uyarınca, öz sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faizlerin kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılması kabul edilmez; Kanunun 10/1-ı maddesi bu kurala nakdi sermaye artışları bakımından istisna getirmektedir. Finans, bankacılık ve sigortacılık sektörlerinde faaliyet gösteren kurumlar ile kamu iktisadi teşebbüsleri hariç olmak üzere sermaye şirketlerinin, ilgili hesap döneminde ticaret siciline tescil edilmiş nakdi sermaye artışları veya yeni kurulan şirketlerde ödenmiş sermayenin nakit karşılanan kısmı üzerinden indirim uygulanabilir. Sermayenin nakit olarak karşılanmayan kısmı için indirim uygulamasından yararlanılamaz.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, E. 2023/1181, K. 2024/937Kaynağı aç
Danıştay 4. Daire, E. 2019/4865, K. 2022/3309Kaynağı aç
5520 sayılı KURUMLAR VERGİSİ KANUNU m. 11Kaynağı aç
İndirim Tutarının Hesaplanması, Oranlar ve Devir Esası
İndirim tutarı, ticaret siciline tescil edilen nakit sermaye üzerinden Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından ilgili yıl için en son ilan edilen TL cinsi ticari krediler ağırlıklı yıllık ortalama faiz oranı esas alınarak belirlenir. Hesaplanan faiz tutarına genel olarak yüzde 50 indirim oranı tatbik edilir; sermaye artışının yurt dışından transfer edilen nakitle karşılanması durumunda ise kanuni oran yüzde 75 olarak uygulanır. Faiz hesabı nakdi sermayenin şirkete fiilen ödendiği ay kesri tam ay kabul edilerek hesap döneminin kalan ay sayısı nispetinde yapılır. Kurumun ilgili dönemde matrahının yetersiz kalması sebebiyle uygulanamayan indirim tutarları izleyen hesap dönemlerine devreder.
5520 sayılı Kanun m. 10/1-ı hükmü uyarınca Cumhurbaşkanı, genel indirim oranını şirketlerin aktif toplamı, istihdam edilen personel sayısı, yıllık satış hasılatı, sermayenin yönlendirildiği yatırım türü veya yatırımın teşvik belgeli olup olmamasına göre sıfıra kadar indirmeye ya da yüzde 100 oranına kadar yükseltmeye yetkilidir. Halka açık sermaye şirketleri bakımından ise payların halka açıklık durumuna bağlı şekilde yüzde 150 düzeyine kadar farklılaştırılmış oran belirleme yetkisi mevcuttur.
İndirim Kapsamı Dışında Kalan İşlemler ve Yargısal Çerçeve
Nakit harici varlık devirleri, şirket birleşmeleri, devir ve bölünme süreçleri ile bilançoda kayıtlı öz sermaye kalemlerinin sermayeye dönüştürülmesi indirim hesabında dikkate alınmaz. Benzer biçimde ortaklar ya da ilişkili kişilerden borç veya kredi temin edilerek yürütülen sermaye artırımları da kanunen indirim kapsamı dışında tutulmuştur. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 3/B uyarınca vergilendirmede işlemlerin gerçek mahiyeti esas olup iktisadi teamüllere uymayan durumu ileri süren taraf iddiasını ispatla yükümlüdür. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun E. 2023/1181, K. 2024/937 sayılı kararında, sermaye artışının ortaklar cari hesabından (ortaklara borçlar hesabından) karşılanması durumunda işlemin nakit artış niteliği taşımadığı ve bu tutarların izleyen hesap dönemlerinde indirim konusu yapılamayacağı sonucuna varılmıştır.
Sermaye Avanslarının İndirimdeki Yeri
Sermaye artırımına ilişkin karardan önce ortaklar tarafından sermaye avansı olarak şirketin banka hesabına yatırılan tutarların indirim uygulamasında dikkate alınabilmesi, 1 Seri No'lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği uyarınca iki şarta bağlanmıştır. Bu tutarların banka hesabına yatırıldığı tarihten itibaren şirketin bilançosunda öz sermaye kalemleri arasında yer alan Diğer Sermaye Yedekleri hesabında izlenmesi ve banka hesabına yatırıldığı tarihin içinde bulunduğu hesap döneminin sonuna kadar sermaye artırımına ilişkin kararın ticaret siciline tescil ettirilmesi halinde, tescil tarihi esas alınarak indirim uygulanabilir. Yatırıldığı hesap döneminde sermaye artırımına konu edilmeyen veya bilançoda Diğer Sermaye Yedekleri hesabında izlenmeyen tutarların indirim uygulamasında dikkate alınması mümkün değildir.
Nakdi sermaye faiz indirimi kaç hesap dönemi uygulanabilir?
İndirim, sermaye artırım kararının veya kuruluş ana sözleşmesinin ticaret siciline tescil edildiği hesap dönemi dahil toplam beş hesap dönemi boyunca kullanılabilir.
Matrah yetersizliği halinde indirilemeyen tutar kaybolur mu?
İlgili hesap döneminde kazancın yetersiz olması sebebiyle indirim konusu yapılamayan tutarlar sonraki hesap dönemlerine devreder.
Ortaklar cari hesabının sermayeye eklenmesi nakdi indirim sağlar mı?
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu kararına konu uyuşmazlıkta, sermaye artışının ortaklar cari hesabından (ortaklara borçlar hesabından) karşılanması nakdi artış niteliğinde kabul edilmemiş ve bu tutarlar üzerinden kurum kazancından indirim yapılamayacağı sonucuna varılmıştır.
Sermaye avansı için tescil ne zamana kadar yapılmalıdır?
Sermaye avansının yatırıldığı tarihin içinde bulunduğu hesap döneminin sonuna kadar sermaye artırım kararının ticaret siciline tescil ettirilmesi zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

