Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nedir?
Mirasçılık belgesi veya uygulamada bilinen adıyla veraset ilamı, yetkili makamlar tarafından verilen, mirasçıların mirasçılık sıfatı ile miras paylarını gösteren resmi belgedir. Bu belge miras hakkının doğması bakımından kurucu nitelik taşımamakla birlikte, üçüncü kişi ve kurumlara karşı mirasçılık durumunu ispatlayan bildirici niteliktedir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 598. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir. 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 71/A maddesi de mirasçılık belgesi verilmesi işleminin noterler tarafından yapılabileceğini hüküm altına almıştır. Belgede mirasçıların kimlik bilgileri ile terekedeki yasal miras pay oranları açıkça gösterilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 598Kaynağı aç
1512 sayılı NOTERLİK KANUNU m. 71/AKaynağı aç
Mirasçılık Belgesi Başvurusunda Bulunabilecek Kişiler
Mirasbırakanın kanundan doğan yasal mirasçıları ile vasiyetname veya miras sözleşmesiyle belirlenmiş atanmış mirasçıları belge talebinde bulunabilir. Türk Medeni Kanunu'nun 598. maddesinin ikinci fıkrasına göre; vasiyete veya mirasçı atamaya dair ölüme bağlı tasarruf ilgililere bildirildikten sonra, yasal mirasçılar ya da diğer vasiyet alacaklıları bir aylık süre zarfında itiraz öne sürmezse, lehine tasarruf yapılan kimseye sulh mahkemesi tarafından atanmış mirasçılık veya vasiyet alacaklılığı belgesi düzenlenir. Mirasçıların yanı sıra muristen alacağı bulunan veya hak sahibi sıfatı taşıyan kişiler de mahkemeye müracaat ederek mirasçılık belgesi verilmesini isteyebilir.
Noterlikler Tarafından Mirasçılık Belgesi Verilemeyecek Durumlar
Mirasçılık sıfatının veya soybağının tespitinde tereddüt bulunan bazı hallerde noterlikler tarafından mirasçılık belgesi düzenlenemez. Nüfus kayıtlarından mirasbırakan ile mirasçı arasındaki soybağının tespit edilemediği veya mirasçılık durumunun yeterli düzeyde saptanamadığı durumlarda noterler belge veremez. Yabancılar tarafından mirasçılık belgesi talebinde bulunulması, mirasçılık belgesi düzenlenebilmesi adına bilirkişi veya tanık gibi deliller yardımıyla inceleme yapılmasının gerektiği durumlar ile mirasbırakan ile mirasçıların birinin ya da bir kısmının ölüm tehlikesi altında kaybolduğu veya birlikte vefat ettikleri gibi ölüm anının tespit edilemediği hallerde de noterliklerce mirasçılık belgesi verilemez. Bu durumlarda başvurunun mahkemeye yapılması gerekir.
Yabancılık Unsuru Bulunan Başvurularda Belge Şartı
Mirasçılık belgesi talebinde bulunan yabancı veya çifte vatandaş mirasçıların mahkemeye sunacakları yabancı kimlik ve soybağı kayıtlarında belirli şekil şartları aranır. Bu kapsamda doğum veya evlenme kayıtları gibi soybağını tevsik eden yabancı belgelerin apostil şerhli olması, yeminli tercümesinin yapılması ve noter tasdikinden geçmiş bulunması gerekir.
Mirasçılık Belgesi Başvurusunda Görevli ve Yetkili Mahkeme
Mirasçılık belgesi verilmesi istemi çekişmesiz yargı kapsamına girmekte olup bu başvurularda görevli merci sulh hukuk mahkemesidir. Yetki bakımından ise murisin son ikametgahındaki sulh hukuk mahkemesine müracaat edilebileceği gibi, mirasçılardan herhangi birinin yerleşim yerinde bulunan sulh hukuk mahkemesinden de talepte bulunulabilir.
Mirasçılık Belgesinin Geçersizliği ve İptali Davası
Türk Medeni Kanunu'nun 598. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir ve ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı saklıdır. Verilen mirasçılık belgesinin gerçek hak durumunu yansıtmadığını düşünen ilgililer belgenin iptali talebiyle dava açabilirler. Mirasçılık belgesinin alınması işlemi çekişmesiz yargı niteliğinde iken, belgenin iptali istemiyle açılan dava çekişmeli yargı işidir. Dolayısıyla mirasçılık belgesinin iptali davasında diğer mirasçılara husumet yöneltilmesi zorunludur. Bu davada görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi olup yetkili mahkeme mirasçılardan her birinin yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesidir.
Veraset İlamının Mirasın Reddini Etkilememesi
Mirasçılık belgesi yalnızca kimlerin mirasçı olduğunu ve miras pay oranlarını gösteren beyan edici bir belgedir; mirasın kabulü yönünde hukuki bir irade beyanı niteliği taşımaz. Bu doğrultuda mirasbırakanın vefatının ardından veraset ilamı çıkarmış olmak ya da veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermek mirası peşinen kabul anlamına gelmez. Mirasçı, kanunda öngörülen üç aylık gerçek ret yasal süresi içinde mirası reddetme hakkını korur.
Mirasçılık belgesi nereden alınır?
Mirasçılık belgesi, sulh hukuk mahkemesinden veya noterliklerden alınabilir. Mahkeme kanalıyla alınacaksa mirasbırakanın son yerleşim yeri veya mirasçılardan her birinin yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine başvurulabilir.
Noter hangi durumlarda veraset ilamı veremez?
Soybağının nüfus kayıtlarından tespit edilemediği, yabancıların talepte bulunduğu, bilirkişi veya tanık dinlenmesini gerektiren ve mirasbırakan ile mirasçıların ölüm anının tespit edilemediği durumlarda noterler mirasçılık belgesi veremez.
Atanmış mirasçı mirasçılık belgesini nasıl alır?
Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa ilgililerce bildirimden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmemesi halinde, lehine tasarrufta bulunulan kişiye sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı belgesi verilir.
Mirasçılık belgesinin iptali davası hangi mahkemede açılır?
Mirasçılık belgesinin iptali davası çekişmeli yargı kapsamında olup mirasçılardan her birinin yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde diğer mirasçılara husumet yöneltilerek açılır.
Mirasçılık belgesi almak mirası kabul sayılır mı?
Hayır, veraset ilamı çıkarmak veya veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermek mirası kabul anlamına gelmez; mirasçı üç aylık yasal süre içinde mirası gerçek ret hakkını kullanabilir.
Mirasçılık belgesinin geçersizliği ne zamana kadar ileri sürülebilir?
Türk Medeni Kanunu'nun 598. maddesi uyarınca mirasçılık belgesinin geçersizliği herhangi bir süre kısıtlaması olmaksızın her zaman ileri sürülebilir ve ölüme bağlı tasarrufun iptali dava hakkı saklıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy