Milli Dayanışma Kanunu: PKK/KCK Suçlarında Erteleme

by Avukat Erdal Ersoy
Milli Dayanışma Kanunu: PKK/KCK Suçlarında Erteleme

Kanunun Genel Çerçevesi ve Kapsam Sınırı

TBMM'ye sunulan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, 7595 sayı ile 18 Ağustos 2026’da yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Kanun yalnızca belirli suç tiplerini kapsamaktadır: PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme, örgüte üye olma ya da bilerek ve isteyerek yardım etme, örgütün propagandasını yapma suçları ile bu örgütün faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve bu örgüt lehine 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun'da düzenlenen suçlar. Kanunun düzenlediği erteleme mekanizması yalnızca bu suç gruplarına uygulanacak; PKK/KCK ile ilgili olsa dahi kapsam dışında bırakılan suçlar için erteleme işletilemeyecektir.

7595 sayılı Kanun, Madde 1Kaynağı aç
MİLLÎ DAYANIŞMA VE TOPLUMSAL BÜTÜNLEŞMENİN GÜÇLENDİRİLMESİNE DAİR KANUN Kanun No. 7595 Kabul Tarihi: 10/8/2026 Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı, PKK/KCK terör örgütünün ve bununla bağlantılı her türlü oluşumun fiilî varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakip, yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar ile verilen mahkûmiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi işlemlerinin ve yapılacak diğer işlemlerin belirlenmesidir. (2) Bu Kanun hükümleri, PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme, örgüte üye olma veya bilerek ve isteyerek yardım etme ve örgütün propagandasını yapma suçları ile bu örgütün faaliyeti kapsamında işlenen suçları ve bu örgüt lehine işlenen 7/2/2013 tarihli ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanunda düzenlenen suçları kapsar. Tanımlar MADDE 2- (1) Bu Kanunda geçen; a) Örgüt: PKK/KCK terör örgütünü ve bununla bağlantılı her türlü oluşumlarını, b) Kurul: Bu Kanunun 7 nci maddesi uyarınca oluşturulacak Kurulu, ifade eder. Soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi MADDE 3- (1) Örgütün fiilî varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmış olması koşuluyla, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu ile 1/6/2005 tarihinden önce işlenen müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar hariç olmak üzere, 1 inci madde kapsamına giren ve üst sınırı on beş yıl veya daha az cezayı gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar beş yıl, on beş yıldan fazla hapis cezası ile müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar on yıl süreyle ertelenir. Erteleme süresi içinde dava zamanaşımı işlemez. Bu suçlarla ilgili dosya ve suçun ispatına yarayan deliller, erteleme kararının verildiği tarihten itibaren erteleme süresince muhafaza edilir. Müsadereye konu eşya ve malvarlığı değerleri hakkında erteleme kararıyla birlikte tasfiye kararı verilir ve Hazineye irat kaydedilir. Karar, kanun yollarına başvurma hakkı bulunanlara tebliğ edilir. Kararda başvuru ve itiraz hakkı ile süresi ve mercii gösterilir. (2) Birinci fıkra uyarınca Cumhuriyet savcısı tarafından verilen kararlara karşı kanun yollarına başvurma hakkı bulunanlar iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Birinci fıkra uyarınca kovuşturmanın ertelenmesine ilişkin mahkeme tarafından verilen kararlara karşı da iki hafta içinde itiraz edilebilir. (3) Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından önce işlenmiş olup da 1 inci madde kapsamına giren suçlardan dolayı bu tarihten sonra başlatılacak soruşturmaların yapılması, Kurulun iznine bağlıdır. Koruma tedbirleri ve kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalar MADDE 4- (1) 3 üncü madde uyarınca erteleme kararı verilecek suçlardan dolayı verilmiş olan tutuklama ve adli kontrole ilişkin koruma tedbirleri, soruşturma veya kovuşturmanın bulunduğu evredeki yetkili hâkim veya mahkeme ile bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay ilgili ceza dairesi tarafından değerlendirilir ve koşullarının bulunması hâlinde bu tedbirlerin kaldırılmasına karar verilir. (2) 3 üncü madde uyarınca erteleme kararı verilecek suçlarla ilgili istinaf veya temyiz kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalar hakkında bozma kararı verilir. Erteleme kararlarının kaydedilmesi ve yeniden suç işlenmesi MADDE 5- (1) 3 üncü madde uyarınca verilen erteleme kararları, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde, ikinci fıkrada belirtilen amaç için kullanılabilir. (2) Erteleme kararının verildiği tarihten itibaren erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi hâlinde, erteleme kararı kaldırılarak soruşturma ve kovuşturmaya devam olunur. Mahkûmiyet hâlinde verilen cezanın infazı, 6 ncı madde uyarınca ertelenmez ve mahkûmiyet hükümlerinin tüm sonuçları doğar. Belirtilen süre suç işlenmeksizin geçirildiği takdirde kovuşturma yapılmasına yer olmadığı veya düşme kararı verilir. Mahkûmiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi MADDE 6- (1) Örgütün fiilî varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmış olması koşuluyla, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçundan mahkûm olanlar ile 1/6/2005 tarihinden önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar hariç olmak üzere, 1 inci madde kapsamına giren suçlardan; a) Toplam on beş yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olan hükümlülerin cezalarının infazı beş yıl süreyle, b) Toplam on beş yıldan fazla hapis cezası ile müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olan hükümlülerin cezalarının infazı on yıl süreyle, infaz hâkiminin kararıyla ertelenir. Bu fıkranın uygulanması, müsadere kararlarının yerine getirilmesini engellemez. Erteleme süresi içinde ceza zamanaşımı işlemez. (2) Birinci fıkra uyarınca infaz hâkimi tarafından verilen erteleme kararlarına karşı itiraz edilebilir. (3) Birinci fıkra uyarınca verilen erteleme kararları, 5 inci maddenin birinci fıkrasına göre oluşturulan sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde, dördüncü fıkrada belirtilen amaç için kullanılabilir. (4) Erteleme kararının verildiği tarihten itibaren erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi hâlinde, infaz hâkimi tarafından erteleme kararı kaldırılarak cezanın infazının devamına karar verilir. Belirtilen süre suç işlenmeksizin geçirildiği takdirde verilen ceza infaz edilmiş sayılır. Erteleme kararlarının takibi Cumhuriyet başsavcılıklarınca yapılır. Takip, koordinasyon ve uygulama MADDE 7- (1) Bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerin uygulanmasının takibi ve değerlendirilmesi; Kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakiben, Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında Adalet Bakanı, Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı, Milli Savunma Bakanı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterinden müteşekkil Kurul tarafından yapılır. İhtiyaç hâlinde Kurul tarafından; alt komisyonlar oluşturulabilir, bakanlık, kurum ve kuruluşların temsilcileri ile gerekli görülen kişiler Kurul ve komisyon toplantılarına davet edilebilir. (2) Kurul tarafından, sürecin örgüt nezdindeki ilerlemesini sağlamak üzere alt komisyonlarda görevlendirme yapılabilir. (3) 1 inci maddede belirtilen Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakiben bu Kanunun amacı ve kapsamı doğrultusunda; örgütün tamamen tasfiyesi ve bu duruma ilişkin gözlem raporları uyarınca dönemsel olarak Kurul tarafından değerlendirme yapılabilir. Kurulun gerekli görmesi hâlinde adli, idari ve yasal düzenlemeler konusunda talepte bulunulur. (4) Bu Kanun uyarınca verilen erteleme kararları, 1 inci maddede belirtilen Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakiben dönemsel olarak Kurul tarafından değerlendirilir ve gerekli görülmesi hâlinde; a) Soruşturma ve kovuşturmalar nedeniyle doğan hak yoksunluğunun tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılması, sulh ceza hâkimliğinden veya mahkemesinden, b) Mahkûmiyet hükümleri nedeniyle doğan hak yoksunluğunun tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılması, infaz hâkimliğinden, Kurul tarafından talep edilir. Talep hakkında ilgili mercii tarafından karar verilir. Bu kararlara karşı itiraz edilebilir. Bu fıkranın (b) bendi uyarınca talepte bulunulabilmesi için beş yıl olarak verilen erteleme kararları bakımından kararın verildiği tarihten itibaren iki yıl, on yıl olarak verilen erteleme kararları bakımından ise üç yıl geçmiş olması gerekir. (5) Kurul, çalışmaları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisini düzenli olarak bilgilendirir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri izlemek üzere İzleme Komisyonu kurulur. İzleme Komisyonu, bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri izler ve tavsiyelerde bulunabilir. (6) Kurulun sekreterya hizmetleri Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından yerine getirilir. Silah ve malzeme teslimi MADDE 8- (1) Bu Kanun kapsamındaki örgüt mensuplarının beraberinde getirdikleri yahut beyan ettikleri silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve her türlü malzeme kayıt altına alınır. (2) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, güvenlik kurumlarının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenir. Süre MADDE 9- (1) Bu Kanun hükümleri, 1 inci maddede belirtilen Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakiben altı ay içinde bu Kanun hükümlerinden yararlanmak istediğini bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görev verilen kurumlara yazılı olarak bildirenlere uygulanır. Görev ve sorumluluk MADDE 10- (1) Bu Kanun kapsamında verilen görevler, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca ivedilikle yerine getirilir. (2) Bu Kanunun amaç ve faaliyetleri kapsamında verilen görevleri yerine getiren kişilerin bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluğu doğmaz. Yürürlük MADDE 11- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 12- (1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Resmî kaynak

Erteleme Süreleri ve Kapsam Dışı Tutulan Suçlar

Kanunun 3. maddesi iki kademeli bir erteleme süresi öngörmektedir. Üst sınırı on beş yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar beş yıl süreyle ertelenecek; on beş yıldan fazla hapis cezası ile müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar ise on yıl süreyle ertelenecektir. Bununla birlikte teklif iki suç grubunu bu düzenlemenin dışında bırakmaktadır: örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar erteleme kapsamına alınmamıştır.

Tutukluluk ve Adli Kontrol Tedbirlerinin Değerlendirilmesi

Kanunun 4. maddesi, erteleme kararı verilecek suçlardan dolayı uygulanmakta olan tutuklama ve adli kontrol tedbirlerinin yetkili hakim ya da mahkeme ile bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay ilgili ceza dairesi tarafından değerlendirileceğini düzenlemektedir. Bu değerlendirme sonucunda koşulların bulunması halinde söz konusu tedbirlerin kaldırılmasına karar verilebilecektir. Düzenleme otomatik bir serbest bırakma öngörmemekte; kaldırma kararı hakim veya mahkemenin takdirine ve koşulların varlığına bağlı kılınmaktadır.

Aynı maddenin ikinci fıkrası, istinaf ve temyiz aşamasındaki dosyalar bakımından bozma kararı verilmesini öngörmektedir. Ancak teklif metninin bu kısmı ile gerekçesi arasında uyumsuzluk dikkat çekmektedir: madde metnine göre beraat ya da düşme kararı verilmesinin koşulları oluşsa dahi bozma kararı verilmesi gerekirken gerekçe, bu hallerde yargılamanın sonuçlandırılabileceğine işaret etmektedir. Bu çelişkinin TBMM görüşmelerinde nasıl giderileceği belirsizliğini korumaktadır.

Ertelemenin Sona Ermesi: Yeni Suç İşlenmesi Koşulu

Kanunun 5. maddesine göre erteleme kararının verildiği tarihten itibaren erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde erteleme kararı kaldırılarak soruşturma, kovuşturma ya da cezanın infazının devamına karar verilecektir.

Örgüt Yöneticilerinin Hukuki Durumu: TCK m. 220/5 ile Bağlantı

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 220. maddesinin 5. fıkrası, 24 Aralık 2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle iki ayrı düzenleme içerecek biçimde genişletilmiştir. Fıkranın ilk cümlesine göre örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda çocukların araç olarak kullanılması halinde örgüt yöneticilerine verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılmaktadır. Aynı fıkraya eklenen ikinci düzenlemeye göre ise örgüt yöneticileri, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen bütün suçlardan dolayı ayrıca fail olarak cezalandırılmaktadır.

5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 220Kaynağı aç
Madde 220- (1) Kanunun suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla örgüt kuranlar veya yönetenler, örgütün yapısı, sahip bulunduğu üye sayısı ile araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması halinde, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak, örgütün varlığı için üye sayısının en az üç kişi olması gerekir. (2) Suç işlemek amacıyla kurulmuş olan örgüte üye olanlar, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (3) Örgütün silahlı olması halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarısı oranında artırılır. (4) Örgütün faaliyeti çerçevesinde suç işlenmesi halinde, ayrıca bu suçlardan dolayı da cezaya hükmolunur. (5) (Ek cümle:24/12/2025-7571/20 md.) Örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda çocukların araç olarak kullanılması halinde, örgüt yöneticilerine yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılır. Örgüt yöneticileri, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen bütün suçlardan dolayı ayrıca fail olarak cezalandırılır. (6) (Değişik:2/3/2024-7499/10 md.) (İptal fıkra: Anayasa Mahkemesinin 5/11/2024 Tarihli ve E.:2024/81, K.:2024/189 Sayılı Kararı ile) (7) (Değişik: 2/7/2012 – 6352/85 md.) Örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte, örgüte bilerek ve isteyerek yardım eden kişi, örgüt üyesi olarak cezalandırılır. Örgüt üyeliğinden dolayı verilecek ceza, yapılan yardımın niteliğine göre üçte birine kadar indirilebilir. (8) Örgütün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek veya övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde propagandasını yapan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçun basın ve yayın yolu ile işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.[91] Etkin pişmanlık

Kanun bu çerçevede değerlendirildiğinde örgüt kurucusu ve yöneticileri açısından şu tablo ortaya çıktığı değerlendirilmektedir: teklif kapsamı dışında bırakılan suçlar, başta örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme olmak üzere, yönünden yöneticilerin cezai sorumluluğu TCK m. 220/5 kapsamında sürmekte; bu suçlar bakımından erteleme hükmünden yararlanılıp yararlanılmayacağı ayrıca takdir edilmesi gereken bir mesele olarak öne çıkmaktadır. Dolayısıyla örgüt kurucusu veya yöneticisi hakkında yalnızca teklif kapsamındaki suçlarla sınırlı bir değerlendirme yapılmasının yetmeyeceği, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmiş tüm suçlar yönünden de soruşturma yapılması gerektiği ileri sürülmektedir.

TCK'da Suç Örgütüne İlişkin Temel Hükümler

TCK m. 220, suç örgütüne ilişkin genel çerçeveyi çizmektedir. Kanunun suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla örgüt kuran veya yönetenler; örgütün yapısı, sahip bulunduğu üye sayısı ile araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması kaydıyla beş yıldan on yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılmaktadır. Örgütün varlığı için en az üç üye bulunması gerekmekte; örgüte üye olanlara ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Örgütün silahlı olması halinde bu cezalar yarı oranında artırılmaktadır.

TCK m. 220/4 uyarınca örgütün faaliyeti çerçevesinde suç işlenmesi halinde, örgüt kurma veya üyelik suçuna ilişkin cezaya ek olarak ayrıca bu suçlardan dolayı da cezaya hükmolunmaktadır. Örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dahil olmaksızın örgüte bilerek ve isteyerek yardım eden kişi de örgüt üyesi olarak cezalandırılmakta; ancak yapılan yardımın niteliğine göre verilecek ceza üçte birine kadar indirilebilmektedir. Örgütün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek, övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek biçimde propaganda yapan kişi ise bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşmaktadır; suçun basın ve yayın yoluyla işlenmesi halinde bu ceza yarı oranında artırılmaktadır.

TCK m. 220/6, 2 Mart 2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle değiştirilmiş; ardından Anayasa Mahkemesi'nin E.:2024/81, K.:2024/189 sayılı ve 5 Kasım 2024 tarihli kararıyla iptal edilmiştir. Bu iptal kararının gerekçesi ve doğurduğu hukuki sonuçlar ayrıca incelenmesi gereken bir konu olmayı sürdürmektedir.

Silahlı Örgüt Suçu: TCK m. 314

Silahlı örgüt suçu TCK m. 314'te ayrıca düzenlenmiştir. Kanunun ilgili bölümlerinde yer alan suçları işlemek amacıyla silahlı örgüt kuran veya yöneten kişi on yıldan on beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılmakta; bu örgüte üye olanlara beş yıldan on yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Maddenin 4. fıkrası, suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçuna ilişkin TCK m. 220'deki genel hükümlerin silahlı örgüt suçu bakımından da aynen uygulanacağını hükme bağlamaktadır.

5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 314Kaynağı aç
Madde 314- (1) Bu kısmın dördüncü ve beşinci bölümlerinde yer alan suçları işlemek amacıyla, silahlı örgüt kuran veya yöneten kişi, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Birinci fıkrada tanımlanan örgüte üye olanlara, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir. (3) (Ek:2/3/2024-7499/11 md.)[115] (İptal fıkra: Anayasa Mahkemesinin 5/11/2024 Tarihli ve E.:2024/81, K.:2024/189 Sayılı Kararı ile) (4) Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçuna ilişkin diğer hükümler, bu suç açısından aynen uygulanır. Silâh sağlama

TCK m. 314/3, 2 Mart 2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun'un 11. maddesiyle eklenmiş; ancak Anayasa Mahkemesi'nin E.:2024/81, K.:2024/189 sayılı ve 5 Kasım 2024 tarihli kararıyla iptal edilmiştir. Bu iptal kararının gerekçesi ve yürürlük tarihi ayrıca incelenmesi gereken bir konu olmayı sürdürmektedir.

Hak Yoksunluklarının Kaldırılması ve Anayasa Tartışması

Kanun, soruşturma ve kovuşturmalar ile mahkumiyet kararlarından doğan hak yoksunluklarının kaldırılmasını da düzenlemektedir. Kanunun 7. maddesinin 4. fıkrasına göre bu talep bir kurul tarafından yapılacak; soruşturma ve kovuşturmalara bağlı hak yoksunlukları sulh ceza hakimliği ya da mahkemesinden, mahkumiyet hükümlerine bağlı hak yoksunlukları ise infaz hakimliğinden talep edilecektir.

Bu düzenleme, Anayasa'nın 76. maddesinin 2. fıkrasıyla bağlantılı ciddi bir hukuki tartışma doğurmaktadır. Söz konusu Anayasa hükmü, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemeyecek kişileri saymaktadır: taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar ile zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanlar; kaçakçılık, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, terör eylemlerine katılma ve bu gibi eylemleri tahrik ve teşvik suçlarından mahkûm olanlar bu yasak kapsamındadır. Değerlendirilen görüşe göre Anayasa'da yer alan milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin bu kısıtlamalar kanun yoluyla ya da yasaklanmış hakların iadesi kararıyla bertaraf edilemez niteliktedir; dolayısıyla teklifin hak yoksunluklarını kaldırmayı amaçlayan hükümlerinin bu yönden Anayasa'ya aykırılık tartışmasına açık olduğu ileri sürülmektedir. Bu değerlendirme bir hukuki yorum niteliğindedir.

2709 sayılı TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI m. 76Kaynağı aç
Madde 76 – Onsekiz yaşını dolduran her Türk milletvekili seçilebilir. [30] En az ilkokul mezunu olmayanlar, kısıtlılar, askerlikle ilişiği olanlar, kamu hizmetinden yasaklılar, taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis ile ağır hapis cezasına hüküm giymiş olanlar; zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlarla, kaçakçılık, Resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, terör eylemlerine katılma ve bu gibi eylemleri tahrik ve teşvik suçlarından biriyle hüküm giymiş olanlar, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemezler. [31] [32] Hakimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları, yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, Yükseköğretim Kurulu üyeleri, kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri ve Silahlı Kuvvetler mensupları, görevlerinden çekilmedikçe, aday olamazlar ve milletvekili seçilemezler. C. Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanının seçim dönemi [33]

2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu'nun 11. maddesi de affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemeyecek kişileri saymaktadır. Bu liste arasında basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanlar; belirli kaçakçılık ve fesat suçlarından mahkûm olanlar ile terör eylemlerinden mahkûm olanlar yer almaktadır. Bu listenin bazı bentleri yürürlükten kaldırılmış kanun maddelerine atıf yapmakta olup söz konusu atıfların yürürlükteki hukuka tam uygunluğu ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konudur.

2839 sayılı MİLLETVEKİLİ SEÇİMİ KANUNU m. 11Kaynağı aç
Madde 11 – Aşağıda yazılı olanlar milletvekili seçilemezler: a) İlkokul mezunu olmayanlar, b) Kısıtlılar, c) Askerlikle ilişiği olanlar,[8] d) Kamu hizmetinden yasaklılar, e) Taksirli suçlar hariç, toplam bir yıl veya daha fazla hapis veya süresi ne olursa olsun ağır hapis cezasına hüküm giymiş olanlar, f) Affa uğramış olsalar bile; 1. (Değişik: 2/1/2003-4778/15 md.) Basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma veya Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından biriyle mahkûm olanlar, 2. Türk Ceza Kanununun İkinci Kitabının, birinci babında yazılı suçlardan veya bu suçların işlenmesini aleni olarak tahrik etme suçundan mahkum olanlar, 3. (Değişik: 2/1/2003-4778/15 md.) Terör eylemlerinden mahkûm olanlar, 4. Türk Ceza Kanununun 536 ncı maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı eylemlerle aynı Kanunun 537 nci maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarında yazılı eylemleri siyasi ve ideolojik amaçlarla işlemekten mahkum olanlar. İKİNCİ BÖLÜM Seçim Öncesi İşleri Adaylık:

Sık Sorulan Sorular

Kanun Teklifi hangi suçları kapsıyor?

Kanun; PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme, örgüte üye olma ya da bilerek ve isteyerek yardım etme ve örgüt propagandasını yapma suçlarını kapsamaktadır. Bunlara ek olarak örgütün faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ile bu örgüt lehine 6415 sayılı Kanun'da düzenlenen suçlar da kapsam içindedir. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme ve 1 Haziran 2005 öncesine ait müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlar kapsam dışında tutulmuştur.

Teklif erteleme sürelerini nasıl belirliyor?

Erteleme süresi suçun ceza tavanına göre farklılaşmaktadır. Üst sınırı on beş yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda beş yıllık, on beş yılı aşan ya da müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda ise on yıllık erteleme öngörülmektedir.

Erteleme kararı tutuklu sanığı serbest bıraktırır mı?

Erteleme kararı otomatik olarak tahliye sonucu doğurmamaktadır. Yetkili hakim veya mahkeme ile kanun yolu mercii, tutukluluk ve adli kontrol tedbirlerini değerlendirerek koşulların bulunması halinde bu tedbirleri kaldırabilecektir; kaldırma bir zorunluluk değil, koşullara bağlı takdiri bir yetkidir.

Örgüt yöneticisi erteleme hükmünden tam olarak yararlanabilir mi?

TCK m. 220/5 uyarınca örgüt yöneticileri, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen tüm suçlardan fail sıfatıyla cezalandırılmaktadır. Bu nedenle kapsam dışı suçlar, özellikle örgüt faaliyeti çerçevesinde gerçekleştirilen kasten öldürme, bakımından yöneticilerin sorumluluğunun sürdüğü ve bu suçlar yönünden erteleme hükmünden yararlanılıp yararlanılmayacağının ayrı bir değerlendirme gerektirdiği ileri sürülmektedir. Başka bir ifadeyle örgüt kurucusu veya yöneticisi hakkında yalnızca teklif kapsamındaki suçlarla sınırlı bir inceleme yapılmasının yeterli olmayacağı değerlendirilmektedir.

Erteleme kararı hangi durumda sona erer?

Erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde erteleme kararı kaldırılmakta; soruşturma, kovuşturma ya da cezanın infazının devamına karar verilmektedir.

Teklifin hak yoksunluklarını kaldırma hükmü Anayasa ile çelişiyor mu?

Anayasa m. 76/2'de düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin kısıtlamalar, affa uğramış olsalar bile zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet ve benzeri yüz kızartıcı suçlardan ile terör eylemlerine katılma suçundan mahkûm olanların milletvekili seçilememesini hükme bağlamaktadır. Değerlendirilen görüşe göre Anayasa'da yer alan bu kısıtlamalar kanun yoluyla ya da yasaklanmış hakların iadesi kararıyla bertaraf edilemez; bu sebeple teklifin ilgili hükümleri ciddi bir Anayasa'ya aykırılık tartışması doğurmaktadır. Bu değerlendirme bir hukuki yorum niteliğinde olup Anayasa Mahkemesi'nin konuya ilişkin yerleşmiş bir içtihadı bu çerçevede doğrulanamamaktadır.

İstinaf veya temyiz aşamasındaki dava erteleme kararıyla nasıl sonuçlanır?

Kanun m. 4/2, bu aşamadaki dosyalar için bozma kararı verilmesini öngörmektedir. Ancak madde metni ile gerekçe arasında uyumsuzluk bulunmaktadır: madde metnine göre beraat ya da düşme koşulları oluşsa dahi bozma kararı verilmesi gerekirken gerekçe, bu hallerde yargılamanın sonuçlandırılabileceğine işaret etmektedir. Bu çelişkinin nasıl giderileceği TBMM görüşmelerine bağlıdır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu