Mesafeli Satış Sözleşmesi Hazırlama Kuralları ve Şartları

Mesafeli Sözleşmenin Tanımı ve Yasal Dayanağı

Tüketici ile satıcı veya sağlayıcının aynı anda fiziksel olarak bir arada bulunmaksızın, uzaktan pazarlama düzeni çerçevesinde sözleşmenin akdedildiği ana kadar ve o an dahil uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmeler mesafeli sözleşme olarak nitelendirilir. Söz konusu hukuki işlemler, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 48. maddesi ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği hükümlerine tabidir.

Ön Bilgilendirme Yükümlülüğü ve Şekil Şartları

Ön bilgilendirme formunda yer alan bilgiler mesafeli sözleşmenin ayrılmaz bir parçasıdır ve aksi açıkça kararlaştırılmadıkça değiştirilemez. E-ticaret platformlarında tüketicinin sipariş vermeden önce bu ön bilgileri edindiğini teyit etmesi zorunludur. Ön bilgilerin teyidinin sağlanmaması durumunda mesafeli satış sözleşmesi kurulmamış sayılır.

Satıcı veya sağlayıcı; mal veya hizmetin tüm vergiler dâhil toplam fiyatını, fiyat önceden hesaplanamıyorsa hesaplama usulünü ve varsa tüm nakliye, teslim veya benzeri ek masrafları ön bilgilendirmede göstermekle yükümlüdür. Bu masraflar önceden hesaplanamıyorsa ek masrafların ödenebileceği bilgisi açıkça sunulmalıdır. Ek masraflara ilişkin bilgilendirme yapılmadığı takdirde tüketici söz konusu giderleri karşılamakla yükümlü tutulamaz.

Ön bilgilendirmenin kullanılan uzaktan iletişim aracına uygun olarak en az 12 punto büyüklüğünde, anlaşılabilir, açık, sade ve okunabilir şekilde yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla yapılması şarttır. Tüketicinin hangi tarih ve saatte hangi metni onayladığı, siparişin verildiği kullanıcı hesabı ve IP adresi ile bilgilendirmenin iletilme yöntemi kayıt altına alınmalıdır. Pazaryerleri bakımından aracı hizmet sağlayıcı, tüketici işlemlerine ilişkin kayıtları üç yıl boyunca tutmak ve talep halinde ilgili kişi ve kurumlara vermekle yükümlüdür.

Sipariş Onayı ve Ödeme Yükümlülüğü Bildirimi

Satıcı, sağlayıcı veya aracı hizmet sağlayıcı, tüketici siparişi onaylamadan hemen önce siparişin bir ödeme yükümlülüğü doğurduğu hususunda tüketiciyi açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirmek zorundadır. Bu uyarının yapılmaması hâlinde tüketici siparişiyle bağlı sayılmaz. İnternet yoluyla kurulan mesafeli sözleşmelerde mal veya hizmetin temel nitelikleri, toplam fiyatı, cayma hakkı ve cayma hakkının kullanılamadığı hâller ödeme yükümlülüğünden hemen önce tüketiciye ayrıca gösterilmelidir.

Cayma Hakkının Kullanımı ve Bildirim Usulü

Tüketici, kural olarak 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma süresi mal satışlarında tüketicinin veya belirlediği üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün, hizmet sözleşmelerinde ise sözleşmenin kurulduğu gün başlar. Tüketici henüz mal teslim edilmeden önce de cayma hakkını kullanabilir.

Cayma bildiriminin satıcı, sağlayıcı veya aracı hizmet sağlayıcıya yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla yöneltilmesi yeterlidir. İnternet sitesi üzerinden cayma hakkı kullanım seçeneği sunulduğu durumlarda, talebin ulaştığına dair teyit bilgisinin tüketiciye derhâl iletilmesi zorunludur.

Tüketicinin cayma hakkı konusunda gereği gibi bilgilendirildiğini ispat yükü satıcı, sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcıya aittir. Tüketiciye usulüne uygun bilgilendirme yapılmadığı takdirde tüketici 14 günlük süre kısıtlamasına tabi olmaz; bu süre her hâlükârda normal cayma süresinin sona erdiği tarihten itibaren bir yıl sonra biter.

Cayma Hakkının İstisnaları

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği uyarınca taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça belirli ürün ve hizmetlerde cayma hakkı kullanılamayabilir. Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar, çabuk bozulabilen ürünler ve koruyucu unsurları açılmış sağlık ve hijyen açısından iadesi uygun olmayan mallar bu kapsamdadır.

Teslim edildikten sonra başka ürünlerle karışan ve ayrıştırılması mümkün olmayan mallar, belirli tarihte yapılması gereken konaklama, taşıma, araç kiralama veya eğlence gibi hizmetler ile elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve anında teslim edilen gayrimaddi mallar bakımından da aksi kararlaştırılmadıkça cayma hakkı kullanılamayabilir.

İade Masrafları ve Bedel İadesi Kuralları

Satıcının ön bilgilendirmede belirttiği taşıyıcı aracılığıyla malın geri gönderilmesi hâlinde tüketiciden iade masrafı talep edilemez. Satıcı ön bilgilendirmede herhangi bir taşıyıcı belirtmemişse tüketiciden iadeye ilişkin masraf istenemez. Belirtilen taşıyıcının tüketicinin bulunduğu yerde şubesi yoksa satıcı, ilave masraf talep etmeksizin malın tüketiciden alınmasını sağlamakla yükümlüdür. Malın ayıplı çıkması durumunda da tüketici iade masraflarından sorumlu tutulamaz.

Satıcı, cayma konusu malın ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcıya teslim edildiği tarihten itibaren 14 gün içinde teslim masrafları dâhil tüm ödemeleri iade etmek zorundadır. Tüketici malı öngörülen taşıyıcı haricinde bir yolla iade ederse 14 günlük süre, malın satıcıya ulaştığı tarihten itibaren işlemeye başlar. Mal tesliminden önce cayma hakkı kullanıldığında satıcı ve platform üzerinden bedel tahsiline aracılık edilen hâllerde aracı hizmet sağlayıcı, bildirimin kendisine ulaştığı tarihten itibaren 14 gün içinde ödemeleri iade eder. Hizmet sözleşmelerinde de cayma bildiriminin ulaşmasından itibaren 14 gün içinde geri ödeme yapılmalıdır. İadeler ödeme aracına uygun, masrafsız ve tek seferde tamamlanır.

Teslimat Süresi ve Sözleşmenin Feshi

Satıcı veya sağlayıcı edimini taahhüt ettiği süre içinde yerine getirmekle yükümlüdür. Tüketicinin isteği veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar hariç olmak üzere mal satışlarında teslimat süresi her hâlükârda 30 günü geçemez. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda tüketici sözleşmeyi feshedebilir. Fesih hâlinde tahsil edilen tüm ödemeler teslimat masrafları dâhil fesih bildiriminin satıcıya ulaştığı tarihten itibaren 14 gün içinde kanuni faiziyle birlikte iade edilir.

Sipariş konusu mal veya hizmetin yerine getirilmesinin imkânsızlaşması durumunda satıcının bu durumu öğrendiği tarihten itibaren üç gün içinde tüketiciye yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla bildirmesi ve tahsil edilen tutarı en geç 14 gün içinde iade etmesi gerekir. Malın stokta bulunmaması hali edimin imkânsızlaşması olarak kabul edilmez.

Pazaryeri Sorumluluğu ve Arabuluculuk Usulü

Aracı platformlar üzerinden tesis edilen mesafeli sözleşmelerde aracı hizmet sağlayıcı; ön bilgilendirmenin tüketiciye ulaştırılması, teyidinin alınması ve bu işlemlerin ispatlanması hususlarında satıcı ya da sağlayıcı ile müştereken ve müteselsilen sorumluluk taşır. Zorunlu ön bilgilendirme unsurlarına ilişkin veri girişinin bizzat aracı hizmet sağlayıcı tarafından gerçekleştirildiği hallerde ise mevcut eksikliklerden ötürü aracı hizmet sağlayıcı da sorumlu tutulur.

Tüketiciye sağlanan ön bilgilendirme formunda, uyuşmazlık hallerinde tüketici hakem heyetine müracaat edilebileceği ve 6502 sayılı Kanun'un 73/A maddesi doğrultusunda dava açılmadan önce arabuluculuk yoluna başvurulması şartıyla tüketici mahkemesine gidilebileceği bilgisine yer verilmelidir. Bu kapsamda tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklar yönünden dava öncesinde arabulucuya başvurulmuş olması bir dava şartıdır.

6502 sayılı Kanun'un 73/A maddesinin birinci fıkrası uyarınca tüketici hakem heyetinin görev alanı içindeki uyuşmazlıklarda, hakem heyeti kararlarına itirazlarda, aynı Kanun'un 73. maddesinin altıncı fıkrası ile 74. maddesinde belirtilen davalarda ve tüketici işlemi niteliğindeki taşınmazın aynından doğan ihtilaflarda dava şartı arabuluculuk hükümleri tatbik edilmez. Bununla birlikte 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin on birinci fıkrasının tüketici aleyhine uygulanamayacağı da açıkça hükme bağlanmıştır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy