MASAK Blokesi Nedir ve Nasıl Kaldırılır?

Banka Hesabına Bloke Konulması ve Tasarruf Yetkisinin Kısıtlanması

Banka hesabına bloke konulması, hesap sahibinin paraya erişimini geçici veya kısmi olarak sınırlandıran bir tedbirdir. Bu işlem uygulandığında hesap tamamen kapatılmaz; hesaptaki belirli bir tutar veya tüm bakiye kilitlenerek havale, EFT, ATM'den nakit çekimi ve kart harcaması gibi tasarruf yetkileri kısıtlanır. Blokaj özü itibarıyla hesabın kendisine değil, bakiye üzerinde tasarrufun sınırlandırılmasına yöneliktir. Borca veya işleme dayalı uygulanan bu tedbir nedeniyle yeni açılan bir banka hesabı kendiliğinden bloke olmaz; ancak aynı dosya kapsamında yeni hesaba da bloke talep edilebilir ve idari ya da adli tedbir sürerken yeni hesabın kısıtlamadan kaçınma amacıyla kullanılması ek yaptırımlara yol açabilir.

Banka Bloke Türleri ve Hesaba Para Girişi

Blokaj uygulamaları niteliğine ve dayanağına göre dört ana grupta toplanır. Bunlar; tüm bakiyeye ve hesaba gelen paraya erişimin kısıtlandığı tam bloke, belirli bir tutarın kilitlenip üzerindeki bakiyenin serbestçe kullanılabildiği kısmi bloke, inceleme tamamlanana kadar uygulanan geçici veya idari bloke ve dava veya soruşturma süreçleri kapsamında verilen adli ve mahkeme tedbirleridir.

Blokeli bir hesaba sonradan para gelmesi halinde izlenecek rejim uygulanan blokaj türüne göre belirlenir. Tam bloke uygulanan hesaplarda sonradan hesaba giren bakiye de kilitlenerek kullanıma kapatılır. Kısmi bloke halinde ise yalnızca tedbire konu tutar kadar kısım kilitli kalır ve bu tutarın üzerinde kalan bakiye hesap sahibi tarafından serbestçe kullanılabilir.

MASAK Yetkisi ve Şüpheli İşlemlerin Askıya Alınması

Mali Suçları Araştırma Kurulu tarafından uygulanan bloke, bir suçlama niteliği taşımayıp şüpheli işlem tespiti üzerine devreye giren bir idari inceleme tedbiridir. Bu tedbirin temel amacı; suç geliri aklama, yasa dışı bahis ve terör finansmanı gibi riskleri durdurmak, ilgili tutarı veya işlemi geçici olarak askıya almak ve hesap hareketlerini değerlendirmektir. 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında suç gelirlerinin aklanması veya terörizm finansmanı şüphesi duyulan hesaplar ile yasa dışı bahis oynama ve oynatma iddialarına konu işlemlere bloke konulabilmektedir. İncelemeler sonucunda suç gelirlerinin aklandığına veya terörizmin finanse edildiğine ilişkin olguların varlığı tespit edildiğinde, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca işlem yapılması amacıyla Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulur.

5549 sayılı Kanun'un 19/A maddesi uyarınca yükümlüler nezdinde veya bunlar aracılığıyla yapılmaya teşebbüs edilen ya da devam eden işlemler, malvarlığının aklama veya terörün finansmanı suçuyla ilişkili olduğuna dair şüphe bulunması hâlinde; şüpheyi teyit etmek, işlemi analiz etmek veya analiz sonuçlarını yetkili makamlara intikal ettirmek amacıyla yedi iş günü süreyle Bakan tarafından askıya alınabilir ya da bu işlemlerin aynı süreyle gerçekleşmesine izin verilmeyebilir. Bakan bu yetkisini bakan yardımcısına devredebilir. Söz konusu askıya alma yetkisi, yabancı bir muadil kuruluşun gerekçeli talebinde yer alan işlemler hakkında da aklama veya terörün finansmanı şüphesinin bulunması ve mütekabiliyet ilkesinin gözetilmesi kaydıyla kullanılabilir. Askıya alınan veya yapılmasına izin verilmeyen işlemi karara aykırı şekilde gerçekleştiren yükümlülere, işlem tutarı kadar ve elli bin Türk lirasından az olmamak üzere idari para cezası uygulanır.

Ceza Muhakemesinde Malvarlığı Değerlerine El Koyma Usulü

Aklama ve terörün finansmanı suçunun işlendiğine dair kuvvetli şüphe bulunan hâllerde, 5549 sayılı Kanun'un 17. maddesi gereğince 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 128. maddesindeki usule göre malvarlığı değerlerine el konulabilir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 128. maddesi kapsamında taşınmaz, hak ve alacaklara el koyma kararı ancak hâkim tarafından verilebilir. Bu tedbirin şüpheli veya sanığa ait banka ve mali kuruluşlardaki hesaplar ile hak ve alacaklar hakkında uygulanabilmesi için, isnat edilen suçun işlendiğine ve değerlerin bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayalı kuvvetli şüphe bulunması gerekir.

5549 sayılı Kanun'un 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı da elkoyma kararı verebilir. Hâkim kararı olmaksızın yapılan bu elkoyma işlemi yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur ve hâkim en geç yirmi dört saat içinde onaylanıp onaylanmamasına karar verir. Hâkimin onaylaması hâlinde Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 128. maddesinde belirtilen suçtan elde edilen değere ilişkin rapor üç ay içinde alınarak yeniden hâkim onayına sunulmalıdır; hâkim tarafından onaylanmama veya raporun üç ay içinde alınamaması hâlinde savcılık kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 128. maddesi uyarınca el koyma kararı verilebilmesi amacıyla suçtan elde edilen değere ilişkin BDDK, SPK, MASAK, Hazine Müsteşarlığı veya Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan rapor temin edilir. Bu rapor en geç üç ay içinde hazırlanır ve zorunlu kılan özel nedenlerin bulunması hâlinde talep üzerine iki ay uzatılabilir. Mali kurumlardaki hesaplara el konulması kararı teknik iletişim araçlarıyla ilgili kuruluşa derhâl bildirilerek icra edilir ve ayrıca tebliğ olunur; karar verildikten sonra hesaplar üzerinde tedbiri etkisiz kılmaya yönelik gerçekleştirilen işlemler hükümsüzdür. İlgili madde uyarınca verilen kararın gereklerine aykırı hareket edilmesi hâlinde ise Türk Ceza Kanunu'nun 289. maddesindeki muhafaza görevini kötüye kullanma suçu hükümleri tatbik olunur.

MASAK Blokesinin Kaldırılması ve İtiraz Yolları

Mali Suçları Araştırma Kurulu tarafından şüpheye dayalı olarak tesis edilen idari işlemlere karşı kuruma itiraz başvurusu yapılabilmektedir. İnceleme sürecinde şüphenin haksız veya maddi hataya dayalı olduğunun anlaşılması ya da itirazın kabul edilmesiyle blokaj kaldırıldığında hesaptaki tasarruf yetkisi yeniden doğar. İtiraz başvurusunda bulunurken hesap sahibinin kimlik bilgileri ve IBAN bilgisinin yanı sıra bloke tarihi, para transferlerinin yasal ve ekonomik kaynağını gösteren sözleşme, fatura, maaş bordrosu ve banka dekontu gibi somut delillerin kuruma sunulması gerekmektedir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy