Marka Tescil Başvurusu Nasıl Yapılır ve Süreç Nasıl İşler?

Marka Tescil Başvurusu ve Gerekli Unsurlar

Marka tescil başvurusu, Türk Patent ve Marka Kurumunun çevrim içi hizmet sunan E-PATS sistemi üzerinden gerçekleştirilir. Başvuru sürecinin başlatılabilmesi için marka başvuru formu, markayı gösteren çizim veya görsel örneği, başvuru sahibine ait kimlik ve iletişim bilgileri ile markanın kullanılacağı mal ve hizmet sınıflarının belirlenmesi gerekir.

Başvuru esnasında tescil talep edilen mal ve hizmet sınıfının doğru saptanması hukuki korumanın sınırlarını çizer. Faaliyet gösterilen alanın dışında veya hatalı sınıf seçilmesi durumunda marka hedeflenen ürün ya da hizmet grubu bakımından koruma sağlamayacağı gibi tescil talebinin reddedilmesi sonucu da doğabilir.

Marka Tescilinde Mutlak Ret Sebepleri ve İstisnalar

Bir işaretin marka niteliği kazanabilmesinde en temel unsur, faaliyet gösterilen sektörde mal ve hizmetlerin diğer işletmelerden ayırt edilmesini sağlayan kapasitedir. Ayırt edici karakter taşımayan genel veya tanımlayıcı nitelikteki ibarelerin marka olarak tescili zorlaşmakta ve başvuru nezdinde ret ihtimali yükselmektedir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde, herhangi bir ayırt edici niteliği bulunmayan işaretler ile piyasada yalnızca malların veya hizmetlerin cinsini, niteliğini, miktarını, amacını ya da coğrafi kaynağını bildiren adlandırmalar tescil engeline tabidir. Bunun yanında, aynı maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi gereğince, aynı veya aynı türdeki mal veya hizmetler yönünden daha önce tescil edilmiş ya da başvurusu yapılmış bir markayla aynı olan veya ayırt edilemeyecek derecede benzerlik gösteren başvurular mutlak ret sebebi teşkil eder.

Kamu düzenine, genel ahlaka veya kamu sağlığına aykırı işaretlerin tescili mutlak ret sebepleri arasındadır. Tüketiciyi yanıltabilecek, gerçeğe aykırı nitelik taşıyan ibareler ile bir teknik sonucun elde edilmesi bakımından zorunlu olan veya malın doğası gereği ortaya çıkan işaretler de marka olarak koruma altına alınamaz.

Buna karşılık 6769 sayılı Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, başvuru tarihinden önce gerçekleşen yoğun kullanım sonucunda başvuru konusu mal veya hizmetler bakımından ayırt edici nitelik kazanan işaretler, tanımlayıcılık veya ayırt edici olmama gerekçesiyle reddedilemez. Ayrıca aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca, önceki marka sahibinin noter tasdikli açık muvafakat belgesinin Kuruma sunulması durumunda, aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer olma engeli uygulanmaz.

Nispi Ret Nedenleri ve İtiraz Üzerine Değerlendirme

Önceki tarihli tescilli veya başvurusu yapılmış markalarla benzerlik taşıyan işaretler bakımından itiraz mekanizması işletilir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 6. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, markanın ve kapsadığı mal veya hizmetlerin benzerliği sebebiyle halk nezdinde ilişkilendirilme ihtimali dâhil karıştırılma riski mevcutsa, başvuru hak sahibinin itirazı üzerine reddedilir.

Gerçek hak sahibinin rızası hilafına marka üzerinde hak iddia edilerek başvuru yapılması hukuken korunmaz. 6769 sayılı Kanun'un 6. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, başvuru veya rüçhan tarihinden önce tescilsiz bir marka ya da ticari hayatta kullanılan başka bir işaret üzerinde hak elde edilmiş olması hâlinde, bu hak sahibinin itirazı üzerine başvuru reddedilir. Aynı şekilde Kanun'un 6. maddesinin ikinci fıkrası gereğince, ticari vekil veya temsilcinin marka sahibinin onayı bulunmaksızın ve haklı bir nedene dayanmaksızın markayı kendi adına tescil ettirmek amacıyla hareket etmesi durumunda tescil talebi itirazla engellenir.

Başkasına ait kişi ismini, ticaret unvanını, fotoğrafını, telif hakkını ya da fikri mülkiyet haklarını içeren başvurular ilgililerin itirazı neticesinde retle sonuçlanır. Paris Sözleşmesi kapsamında koruma gören tanınmış markaların aynı veya benzerlerinin tescili talep edilemeyeceği gibi; Türkiye'de tanınmışlık düzeyine ulaşmış bir markanın itibarından haksız yarar sağlayabilecek ya da ayırt edici niteliğini zedeleyebilecek nitelikteki işaretler, farklı mal ve hizmet gruplarında dahi hak sahibinin itirazı üzerine reddedilir.

Süresinde yenilenmeyen bir markanın koruma süresinin sona ermesini takip eden iki yıl içinde aynı veya benzer mal ve hizmetler için yapılan başvurular, önceki marka sahibinin bu iki yıl içinde markayı kullanmış olması kaydıyla itiraz üzerine reddedilir. Öte yandan, başka bir işletmenin ticari itibarından haksız surette faydalanmak maksadıyla yapılan kötü niyetli tescil başvuruları da itiraz üzerine ret kararına konu olur.

Kurum Kararlarına İtiraz ve Yargı Yolu

Tescil talebinin Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından reddedilmesi hâlinde başvuru sahibi Kurum nezdinde itiraz yolunu işletebilir. Bu idari itiraz aşaması, başvurunun tescil kabiliyetine ilişkin hukuki gerekçelerin sunulmasını mümkün kılar.

Kurumun itirazı nihai olarak reddetmesi durumunda yargısal denetim yoluna başvurulur. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 156. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Kurumun bu Kanun çerçevesinde tesis ettiği kararlara karşı açılacak iptal davalarında görevli ve yetkili mahkeme Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir.

Marka Koruma Süresi ve Tescilin Yenilenmesi

6769 sayılı Kanun'un 23. maddesinin birinci fıkrası uyarınca tescilli bir markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır. Bu süre, her on yıllık dönemin bitiminde talep doğrultusunda yenilenebilir. Markanın tescil kapsamında bulunan mal veya hizmetlerin tamamı için yenileme yapılabileceği gibi yalnızca bir kısmı için de yenileme yapılması Kanun'un 23. maddesinin üçüncü fıkrasıyla güvenceye alınmıştır.

Yenileme başvurusunun koruma süresinin sona erdiği tarihten önceki altı ay içinde yapılması ve yenileme ücretinin Kuruma iletilmesi şarttır. Bu süre kaçırıldığı takdirde, koruma süresinin bittiği tarihten itibaren işlemeye başlayan altı aylık ek süre içinde ilave ücret ödenerek yenileme gerçekleştirilebilir. Kanuni süresinde tamamlanan yenileme işlemi, önceki koruma süresinin dolduğu günü takip eden günden başlayarak hüküm ifade eder; sicile tescil edilip Bültende ilan edilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy