Lisanssız Üretimde Saatlik Ölçüm ve Aylık Mahsuplaşma

by Avukat Erdal Ersoy
Lisanssız Üretimde Saatlik Ölçüm ve Aylık Mahsuplaşma

Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’nin 26 ncı maddesinde, yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra yapılacak başvurular sonucunda bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinde şebekeye verilen elektrik, bağlantı anlaşmasında belirlenen yerdeki sayaç verilerinden saatlik olarak tespit edilir. Aynı madde bu verilerin fatura dönemi bazında birleştirilmesini ve mahsuplaşmanın aylık yapılmasını düzenler. Saatlik ölçüm, mahsuplaşmanın da saatlik yapıldığı anlamına gelmez.

31502 sayılı ELEKTRİK PİYASASINDA LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİM YÖNETMELİĞİ m. 26Kaynağı aç
MADDE 26 – (1) İlgili şebeke işletmecisi, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla yapılacak başvurular neticesinde bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan (Ek ibare:RG-11/8/2022-31920) yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı (Mülga ibare:RG-9/5/2021-31479) üretim tesisleri için, üretilerek şebekeye verilen elektrik enerjisi miktarını bağlantı anlaşmasında belirlenen yere takılan sayaç verilerinden saatlik bazda tespit eder. (2) İlgili şebeke işletmecisi, bu madde kapsamındaki her bir üretici için birinci fıkra kapsamında elde edilen saatlik verileri abone grupları ve kaynak bazında bir araya getirerek fatura dönemi bazında şebekeye verilen ve şebekeden çekilen elektrik enerjisi miktarını belirler ve her ayın altıncı gününe kadar ilgili görevli tedarik şirketine bildirir. (3) İlgili şebeke işletmecileri; kendi şebekelerindeki bu madde kapsamındaki lisanssız üreticilere ilişkin toplam üretim ve toplam tüketim miktarını abone grupları ve kaynak bazında ayrı ayrı toplam değerler olarak piyasa işletmecisine Piyasa Yönetim Sistemi vasıtası ile her ay saatlik bazda, uzlaştırma işlemlerini düzenleyen ilgili mevzuat hükümlerinde uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi konfigürasyonlarında yer alan sayaçların değerlerinin bildirilmesine ilişkin düzenlenmiş takvime uygun olarak bildirir. (4) Birinci fıkrada belirtilen koşulları sağlayarak 5 inci maddenin birinci fıkrasının (Değişik ibare:RG-11/8/2022-31920) (c), (f), (g), (ğ), (h), (ı) ve (i) bentleri ile 11 inci maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olarak gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan ve işletilen üretim tesislerinde aylık mahsuplaşma sonucunda her fatura döneminde şebekeye verilen ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi görevli tedarik şirketi tarafından, on yıl süreyle satın alınır. Bu süre ilgili üretim tesisinin 19 uncu maddenin ikinci fıkrası çerçevesinde şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten itibaren hesaplanır. (Ek cümle:RG-9/5/2021-31479) On yıllık sürenin bitiminden itibaren bu tesislerle ilgili uygulamaya ilişkin usul ve esaslar YEK Kanununun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. (5) Birinci fıkrada belirtilen koşulları sağlayarak 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kurulan üretim tesislerinde aylık mahsuplaşma sonucunda şebekeye enerji verilmesi halinde, söz konusu enerji miktarı ilgili mevzuat uyarınca YEKDEM kapsamında değerlendirilir. Ancak bu enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilir ve bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır. (6) Görevli tedarik şirketi, bu madde kapsamındaki her bir üretici ve her bir tedarikçiye fatura dönemi için yapacağı ödeme tutarını hesaplamak için sırasıyla aşağıdaki işlemleri yapar: a) Dördüncü fıkra kapsamında satın almakla yükümlü olduğu enerji miktarı için yapılacak ödemeyi; üçüncü fıkraya göre her bir üretici için belirlenerek kendisine bildirilen üretim miktarını ilgisine göre belirlenen fiyatla çarparak belirler. b) Bu fıkranın (a) bendine göre her bir üretici için bulduğu bedelleri abone grupları ve kaynak bazında toplayarak yapılacak ödemeyi belirler. c) Bu fıkranın (b) bendine göre abone grupları ve kaynak bazında belirlediği bedellerin toplamını ilgili fatura dönemi için piyasa işletmecisine bildireceği LÜYTOB’a ekler. ç) Bu fıkranın (c) bendi uyarınca belirlenen ve LÜYTOB’a eklenen miktarı piyasa işletmecisine piyasa yönetim sistemi üzerinden her ay uzlaştırma işlemlerini düzenleyen ilgili mevzuat hükümlerinde uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi konfigürasyonlarında yer alan sayaçların değerlerinin bildirilmesine ilişkin düzenlenmiş takvime uygun olarak bildirir. d) Her bir üreticiye ait üretim ve tüketim miktarının aylık mahsuplaştırılması sonrasında sistemden net olarak enerji çekilen durumlar için ilgili mevzuattan kaynaklı işlemlerin yapılabilmesini teminen net tüketim miktarını (ç) bendi ile eş zamanlı olarak ilgili tedarikçilere bildirir. e) Piyasa işletmecisi tarafından sisteme verilen enerjiye istinaden kendisine yapılan ödemeye ilişkin olarak dördüncü fıkra kapsamındaki tesisler için aylık mahsuplaştırma sonucunda ihtiyaç fazlası enerji oluşması halinde bu fıkranın (a) bendi kapsamında hesaplanan ödemenin söz konusu ihtiyaç fazlası enerjiye tekabül eden kısmını kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci (Değişik ibare:RG-9/5/2021-31479) işgününe kadar ilgili üreticilere öder (Ek ibare:RG-11/8/2022-31920) ve ödemelerin tamamlanıp tamamlanmadığına ilişkin Kuruma bildirimde bulunur.. f) Piyasa işletmecisi tarafından sisteme verilen enerjiye istinaden kendisine yapılan ödemeye ilişkin olarak sistemden çekilen elektrik enerjisinin sisteme verilen enerji miktarını aşmayan kısmı için ilgili tedarikçilere düzenlenmiş tarifede tüketim tesisinin abone grubuna göre hesaplanan bedeli kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci işgününe kadar ilgili tedarikçilere öder. g) (Ek:RG-11/8/2022-31920) Piyasa işletmecisi tarafından eksik ödeme yapılması halinde, kendisine yapılan ödemeyi kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci işgününe kadar ilgili üreticilere ve tedarikçilere, ilgililerin düzenledikleri faturaların fatura düzenleme tarihi dikkate alınarak eskiden yeniye doğru sırasıyla öder. Faturaların tarih sıralamasında, fatura tarihi aynı olan faturaların olması durumunda, aynı tarihli faturalar düşük bedelden yüksek bedel sırasına konularak en düşükten en yükseğe doğru ödemeler gerçekleştirilir. (7) Yapılan aylık mahsuplaşma işlemi sonrasında sistemden net olarak enerji çekilmesi halinde ilgili tedarikçilerce görevli tedarik şirketi tarafından altıncı fıkranın (f) bendi uyarınca ödemesi gerçekleştirilen tüketimden arta kalan tüketim için tedarikçi ve tüketici arasındaki mevcut sözleşme hükümlerine göre fatura tahakkuk ettirilerek bedeller tahsil edilir. (8) Bu madde kapsamında yer alan üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisinin serbest tüketici olarak ikili anlaşma ile enerji tedarik etmesi halinde, tedarikçinin değiştirilmesi durumunda lisanssız üretim tesisi sahibi kişi tarafından değişikliğin gerçekleştirildiği ayın on beşine kadar ilgili şebeke işletmecisine ve ilgili görevli tedarik şirketine konuya ilişkin bildirim yapılması zorunludur. Aksi takdirde aylık mahsuplaşma işlemi yapılmaksızın ilgili tedarikçilerce tüketim için tedarikçi ve tüketici arasındaki sözleşme veya ikili anlaşma hükümlerine göre fatura tahakkuk ettirilerek bedeller tahsil edilir. İlgili dönemde üretilen enerjinin ise görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır. (9) (Ek:RG-9/5/2021-31479) Sisteme iletim seviyesinden bağlı tüketim tesisleri için 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) ve (h) bentleri kapsamında sisteme dağıtım veya iletim seviyesinden bağlanan üretim tesisi veya tesisleri kurulması halinde, tüketim tesisine ait elektrik enerjisi çekiş miktarları bağlantı anlaşmasında belirlenen yere takılan sayaç verilerinden saatlik bazda tespit edilerek TEİAŞ tarafından her ayın üçüncü iş gününe kadar ilgili dağıtım şirketine bildirilir ve bu madde kapsamındaki iş ve işlemler ilgili dağıtım şirketi ile görevli tedarik şirketi tarafından yürütülür. (10) (Ek:RG-9/5/2021-31479) Görevli tedarik şirketinin, ödemede temerrüde düşmesi halinde Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı iki katı oranında uygulanır. (11) (Ek:RG-9/5/2021-31479) 30/6/2021 tarihinden sonra ilk defa işletmeye girecek olan ve şebekeye verdiği ihtiyaç fazlası enerjisi belirli bir fiyattan satın alınan lisanssız üretim tesislerine Türk Lirası olarak uygulanacak yerli katkı fiyatları, bu fiyatların güncellenmesi, uygulanacak süre ve uygulamaya ilişkin diğer usul ve esaslar YEK Kanununun 6/B maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. (12) (Ek:RG-11/8/2022-31920) Sisteme dağıtım seviyesinden bağlı tüketim tesisleri için 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında sisteme iletim seviyesinden bağlanan üretim tesisi veya tesisleri kurulması halinde, üretim tesisine ait elektrik enerjisi veriş miktarları bağlantı anlaşmasında belirlenen yere takılan sayaç verilerinden saatlik bazda tespit edilerek TEİAŞ tarafından her ayın üçüncü işgününe kadar ilgili dağıtım şirketine bildirilir ve bu madde kapsamındaki iş ve işlemler ilgili dağıtım şirketi ile görevli tedarik şirketi tarafından yürütülür. (13) (Değişik:RG-1/10/2022-31970) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında sisteme farklı dağıtım bölgesi sınırları içerisinden bağlanacak şekilde üretim tesisi veya tesisleri kurulması halinde, tüketim tesis veya tesislerine ait elektrik enerjisi çekiş miktarları ve varsa aynı ölçüm noktasında üretim tesisine ait veriş miktarları bağlantı anlaşmasında belirlenen yere takılan sayaç verilerinden saatlik bazda tespit edilerek ilgili şebeke işletmecisi tarafından her ayın üçüncü işgününe kadar ilgili görevli tedarik şirketine veya ilgili piyasa işletmecisine bildirilir. Bu madde kapsamında bir veya birden fazla tüketim tesisi için birden fazla üretim tesisi kurulmak istenmesi halinde, farklı görevli tedarik şirketi bölgesi sınırları içinde de üretim tesisi kurulabilir. Üretim ve/veya tüketim tesislerinin farklı dağıtım ya da görevli tedarik şirketi bölgesi sınırları içinde olması durumunda mahsuplaşma işlemleri, piyasa işletmecisi tarafından yürütülür. (14) (Ek:RG-11/8/2022-31920) (Değişik:RG-14/5/2024-32546) Bünyesinde lisanslı üretim tesisi bulunduran tüketim tesisleri için, farklı ölçüm noktasında olmak kaydıyla, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında üretim tesisi kurulması halinde, tüketim tesisinin tüketimi ile 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında kurulan tesis için yapılacak aylık mahsuplaşma sonrasında şebekeye verilen ihtiyaç fazlası enerji ilgili mevzuat uyarınca, YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvelde lisanssız üretim tesisleri için belirlenen fiyat üzerinden YEKDEM kapsamında değerlendirilir. Bu fıkra kapsamında yer alan tüketim tesislerinin ayrıca tüketim aboneliğinin bulunmaması halinde, bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücü olarak, ilgili üretim tesisi için imzalanmış olan bağlantı anlaşmalarında yer alan çekiş yönlü güç esas alınır. (15) (Ek:RG-11/8/2022-31920) (Değişik: RG-12/9/2023-32307)(1) Mahsuplaşma işlemleri bu madde kapsamında yürütülen, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında yer alan üretim tesisleri ile farklı ölçüm noktasında olmak kaydıyla, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında üretim tesislerinin birlikte kurulması halinde, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamındaki tesisin çalışması şartıyla; aylık mahsuplaşma sonucunda 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamındaki tesisten şebekeye enerji verilmesi halinde, söz konusu enerji miktarı ilgili mevzuat uyarınca altıncı fıkrada yer alan usule uygun olarak YEKDEM kapsamında değerlendirilir. Bu fıkra kapsamında yer alan üretim tesislerinin toplam kurulu gücü, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca ilişkili tüketim tesisine göre belirlenecek toplam kurulu güçten fazla olamaz. (16) (Ek:RG-11/8/2022-31920) 12/5/2019 tarihinden sonra yapılan başvurular neticesinde bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan kişilerin, ihtiyacının üzerinde satışa konu edilebilecek üretim miktarı, ilişkili tüketim tesisinin toplam elektrik enerjisi tüketimini geçemez. Bu miktarın üzerinde sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır. Bu fıkra hükmü, kurulu gücü 50 kW ve altındaki mesken abone grubundaki tüketim tesisleri ile ilişkilendirilen üretim tesisleri için uygulanmaz. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından belirlenir. (17) (Ek:RG-14/5/2024-32546) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında yer alan, bu madde ile 30 uncu madde kapsamında işlemleri yürütülen tesislerde, üretim ve/veya tüketim tesislerinin farklı dağıtım ya da görevli tedarik şirketi bölgesi sınırları içinde olması halinde, piyasa işletmecisi tarafından yürütülecek mahsuplaşma işlemlerine ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir. İtirazlar

Saatlik verinin fatura dönemine bağlanması

İlgili şebeke işletmecisi, 26 ncı madde kapsamındaki her üretici için elde edilen saatlik verileri abone grupları ve kaynak bazında bir araya getirir. Şebekeye verilen ve şebekeden çekilen elektrik miktarı fatura dönemi bazında belirlenir ve her ayın altıncı gününe kadar ilgili görevli tedarik şirketine bildirilir.

26 ncı maddenin dördüncü fıkrası, birinci fıkradaki koşulları karşılayan belirli tesislerde aylık mahsuplaşma sonunda her fatura döneminde şebekeye verilen ihtiyaç fazlası elektriğin görevli tedarik şirketi tarafından on yıl süreyle satın alınmasını düzenler. Kapsam, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c), (f), (g), (ğ), (h), (ı) ve (i) bentleri ile 11 inci maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olarak gerçek veya tüzel kişilerce kurulan ve işletilen üretim tesisleridir. Süre, tesisin 19 uncu maddenin ikinci fıkrası çerçevesinde şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten hesaplanır. On yılın bitiminden sonra uygulanacak usul ve esaslar, Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun’un 6 ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

On yıllık sürenin bağlı olduğu enerji verme tarihi

Üretim tesisleri, sistem kullanım anlaşmasında belirtilen tarihten itibaren sisteme enerji verebilir. Bu tarih, ilgili teknik mevzuata göre tesisin ticari faaliyete başladığı tarihten önce olamaz. Böylece 26 ncı maddedeki on yıllık satın alma süresinin başlangıcı, sistem kullanım anlaşmasındaki enerji verme tarihi ile ticari faaliyet tarihinin bu sınırına bağlıdır.

31502 sayılı ELEKTRİK PİYASASINDA LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİM YÖNETMELİĞİ m. 19Kaynağı aç
MADDE 19 – (1) (Değişik:RG-14/5/2024-32546) Bu Yönetmelik hükümlerine göre şebekeye bağlanacak üretim tesislerinin yatırıma başlanması için gerekli olan ÇED, imar ve diğer izin ve onayların alınması ile kabul işlemlerinin, bağlantı anlaşmasının imza tarihinden itibaren, 30 uncu maddenin yedinci fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla; a) İlgili şebeke işletmecisine ait dağıtım trafosunu kullanan tüm üretim tesislerinde bir yıl, b) İlgili şebeke işletmecisine ait dağıtım trafosunu kullanmayan, 1) Hidrolik kaynağa dayalı üretim tesislerinde üç yıl, 2) Diğer kaynaklara dayalı üretim tesislerinde iki yıl. c) İletim şebekesine bağlanacak üretim tesislerinde 2/11/2013 tarihli ve 28809 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği çerçevesinde aynı niteliklere sahip üretim tesisleri için öngörülen süre, içerisinde tamamlanması zorunludur. Bu maddenin yürürlüğe girmesinden sonra imzalanacak bağlantı anlaşmalarında bu sürelere de yer verilir. Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 35 inci maddesinde belirtilen mücbir sebepler ve Kurul tarafından uygun bulunan haller dışında, bu sürelerin sonunda üretim tesisinin tamamlanmaması halinde bağlantı anlaşması, tahsis edilen kapasite, teknik etkileşim izni ile su kullanım haklarına ilişkin izin belgeleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir. Lisanssız üretim tesislerinde 17 nci maddenin altıncı fıkrası kapsamında gerçekleştirilen güç artışı işlemleri hariç olmak üzere tek bir kabul yapılabilir. Bununla birlikte her bir seferinde 10 MWe gücünden aşağı olmamak üzere kısmi kabul de yapılabilir. Ancak kabulü yapılan kısım dışında kalan gücün, süresi içerisinde kabulünün yapılmaması halinde, söz konusu bağlantı anlaşması kabulü yapılan kısım esas alınmak suretiyle güncellenir. (2) Üretim tesisleri, sistem kullanım anlaşmasında belirtilen tarihten itibaren sisteme enerji verebilir. Bu tarih hiçbir şekilde ilgili teknik mevzuata göre üretim tesisinin ticari faaliyete başladığı tarihten önce olamaz. (3) (Mülga ibare:RG-9/5/2021-31479) kabulü tamamlanarak işletmeye alınan üretim tesislerinde, tesisin ticari faaliyete başladığı tarihi izleyen bir ay içerisinde taraflarca sistem kullanım anlaşmasının imzalanması zorunludur. Sistem kullanım anlaşmasının üretim tesisi sahibi kişilerce bir ay içerisinde imzalanmaması halinde herhangi bir bildirime gerek kalmaksızın ilgili şebeke işletmecisi tarafından üretim tesisi durumu uygun hale getirilinceye kadar şebekeden ayrılır ve ayrılma gerekçesi üretim tesisi sahibi kişiye 3 (üç) işgünü içinde yazılı olarak bildirilir. (4) (Ek:RG-14/5/2024-32546) Kabulü tamamlanarak işletmeye alınan üretim tesislerinde, tesisin ticari faaliyete başladığı tarihi izleyen bir ay içerisinde taraflarca sistem kullanım anlaşmasının imzalanmaması durumunda, ilgili şebeke işletmecisi tarafından üretim tesisinin şebekeden ayrılma işlemleri yapılıncaya kadarki süreçte üretilen enerjinin, görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır. Bu fıkra kapsamında YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınan enerji miktarı için oluşacak sistem kullanım bedeli, görevli tedarik şirketi aracılığıyla ilgili şebeke işletmecisine ödenir ve YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınan enerji için lisanssız üretim tesisi sahibi kişilere herhangi bir fatura tebliğ edilmez. Lisanssız üreticilere üretim kaynak belgesi verilmesi

Kabulü tamamlanarak işletmeye alınan tesislerde, ticari faaliyete başlama tarihini izleyen bir ay içinde sistem kullanım anlaşmasının imzalanması zorunludur. Tesis sahibi bu sürede imzalamazsa ayrıca bildirime gerek kalmaksızın tesis durumu uygun hale gelinceye kadar şebekeden ayrılır; ayrılma gerekçesi üç iş günü içinde yazılı bildirilir.

Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin 35 inci maddesinde belirtilen mücbir sebepler ve Kurul tarafından uygun bulunan haller dışında, 19 uncu maddenin birinci fıkrasındaki sürelerin sonunda tesis tamamlanmazsa bağlantı anlaşması, tahsis edilen kapasite, teknik etkileşim izni ve su kullanım hakkına ilişkin izin belgeleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir. Lisanssız tesislerde 17 nci maddenin altıncı fıkrası kapsamındaki güç artışı hariç tek kabul yapılabilir. Her seferinde 10 MWe’den az olmamak üzere kısmi kabul de yapılabilir. Kalan gücün süresi içinde kabulü yapılmazsa bağlantı anlaşması, kabul edilen kısım esas alınarak güncellenir.

Satın alma kapsamındaki 11 inci madde tesisleri

25 kW dâhil olmak üzere tip proje hazırlanması uygun görülen, yenilenebilir kaynağa dayalı, tüketim tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücüne kadar ve üretimi ile tüketimi aynı noktadan bağlı tesislerde başvuru ve ihtiyaç fazlası enerjinin değerlendirilmesi, Kurumca belirlenen usul ve esaslar ile bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu formatına göre yapılır. Bu fıkra, ihtiyaç fazlasının nasıl mahsuplaşacağını ayrıca açıklamaz.

31502 sayılı ELEKTRİK PİYASASINDA LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİM YÖNETMELİĞİ m. 11Kaynağı aç
MADDE 11 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında Bakanlık veya Bakanlık tarafından yetkilendirilen kurum tarafından (Değişik ibare:RG-11/8/2022-31920) 25 kW’a (25 kW dahil) kadar tip proje hazırlanması uygun görülen, yenilenebilir enerji kaynağına dayalı ve kendi tüketim tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücüne kadar, üretimi ve tüketimi aynı noktadan bağlı üretim tesisleri için başvuru ve ihtiyaç fazlası enerjinin değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslar ile bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu formatı kapsamında işlem tesis edilir. Bu kapsamda gerçekleşecek olan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerine ilişkin başvurular, Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslar uyarınca değerlendirilir. (2) (Değişik:RG-9/5/2021-31479) Kamu kurum ve kuruluşlarına ait tüketim tesisleri, gerçek ve tüzel kişilere ait atıksu ve içme suyu arıtma tesisleri ile tarımsal sulama amaçlı tesisler için bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünü geçmemek kaydıyla, bütünlük arz eden parsel ya da parseller üzerinde, tüketim tesisi ile aynı ölçüm noktasında 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurabilir. (3) Bu Yönetmelik kapsamında faaliyet göstermek isteyen kişiler, bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünü ve 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca belirlenecek kurulu gücü geçmeyecek şekilde tüketim tesisi ile aynı ölçüm noktasında, dağıtım tesisi niteliğinde tesis teçhiz etmeden, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurabilir. Güneş enerjisine dayalı üretim tesisleri ancak çatı ve cephe uygulaması olarak gerçekleştirilebilir. (4) İlgili diğer mevzuat hükümlerine uygun olması halinde, tarım arazilerinin bir kısmında tarımsal sulama amacıyla bu Yönetmelik kapsamında üretim tesisi kurulabilir. Ancak ilgili üretim tesisinin kurulu gücü söz konusu sulama tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünden fazla olamaz. Bu kapsamda yapılacak başvurularda DSİ tarafından mer’i mevzuat kapsamında verilen Onay Belgesinin sunulması zorunludur. Bu fıkra hükmü kapsamındaki başvurular, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında değerlendirilir. (5) (Ek:RG-11/8/2022-31920) Atık lastiklerin işlenmesi sonucu ortaya çıkan yan ürünler olan pirolitik yağ ve pirolitik gazın yakıt olarak kullanılması planlanan lisanssız üretim başvurularında, söz konusu yakıtın ilgili elektrik üretim tesisinde üretilmesi ve bu kaynaklar dışında başka kaynak kullanılmaması gerekir. Komisyonun oluşturulması

Kamu kurum ve kuruluşlarının tüketim tesisleri, gerçek ve tüzel kişilerin atıksu ve içme suyu arıtma tesisleri ile tarımsal sulama amaçlı tesisler, bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünü aşmamak şartıyla bütünlük arz eden parsel veya parsellerde, tüketim tesisiyle aynı ölçüm noktasında 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında yenilenebilir üretim tesisi kurabilir.

Yönetmelik kapsamında faaliyet göstermek isteyen kişiler, sözleşme gücünü ve 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre belirlenecek kurulu gücü aşmadan, tüketim tesisiyle aynı ölçüm noktasında ve dağıtım tesisi niteliğinde teçhizat kurmadan yenilenebilir üretim tesisi kurabilir. Güneş enerjisine dayalı tesisler ancak çatı ve cephe uygulaması olarak gerçekleştirilebilir. Atık lastiklerin işlenmesinden elde edilen pirolitik yağ ve pirolitik gazın yakıt olarak kullanılacağı lisanssız üretim başvurularında bu yakıtın ilgili elektrik üretim tesisinde üretilmesi ve bunlar dışında kaynak kullanılmaması gerekir.

İhtiyaç fazlası satışın tüketim sınırı

12 Mayıs 2019 tarihinden sonra yapılan başvurular sonucunda bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan kişilerin ihtiyacının üzerinde satışa konu edebileceği üretim miktarı, ilişkili tüketim tesisinin toplam elektrik enerjisi tüketimini geçemez. Bu miktarın üzerinde sisteme verilen enerji, Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması’na bedelsiz katkı olarak dikkate alınır. Aynı fıkra hükmü, kurulu gücü 50 kW ve altındaki mesken abone grubundaki tüketim tesisleriyle ilişkilendirilen üretim tesislerine uygulanmaz. Fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından belirlenir.

Bu sınır, kurulu gücü 50 kW ve altındaki mesken abone grubundaki tüketim tesisleriyle ilişkilendirilen üretim tesislerine uygulanmaz. Fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından belirlenir.

Bedelsiz katkı, net çekiş ve tedarikçi değişikliği

Birinci fıkradaki koşulları sağlayarak 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kurulan tesislerde aylık mahsuplaşma sonucunda şebekeye verilen enerji, ilgili mevzuat uyarınca Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması kapsamında değerlendirilir. Bu enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilir. Piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi bu enerji için ödeme yapmaz; sisteme verilen enerji bedelsiz katkı sayılır.

Aylık mahsuplaşma sonrasında sistemden net olarak enerji çekilirse, ilgili tedarikçiler görevli tedarik şirketinin altıncı fıkranın (f) bendi uyarınca ödediği tüketimden arta kalan kısım için tedarikçi ile tüketici arasındaki mevcut sözleşme hükümlerine göre fatura düzenler ve bedeli tahsil eder.

İlişkili tüketim tesisinin ikili anlaşmayla tedarikçisini değiştirmesi hâlinde, lisanssız üretim tesisi sahibi değişikliğin yapıldığı ayın on beşine kadar ilgili şebeke işletmecisine ve görevli tedarik şirketine bildirimde bulunmak zorundadır. Bildirim yapılmazsa aylık mahsuplaşma yapılmaksızın tüketim, tedarikçi ile tüketici arasındaki sözleşme veya ikili anlaşma hükümlerine göre faturalandırılır. İlgili dönemde üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilir; bu enerji için ödeme yapılmaz ve sisteme verilen enerji bedelsiz katkı sayılır.

Birden fazla tesis ve güç artışı

Dağıtım ve/veya iletim sisteminde yeterli kapasite bulunması hâlinde, bir tüketim tesisi için aynı mahsuplaşma ve destekleme yapısına sahip birden fazla yenilenebilir enerji kaynağına dayalı üretim tesisinin ve/veya aynı ölçüm noktasında birden fazla kojenerasyon tesisinin kurulmasına izin verilebilir. Bu hüküm kurulmayı zorunlu kılmaz. Her tüketim tesisi için 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında kurulabilecek tesislerin toplam kurulu gücü, aynı bentteki azami kapasiteden fazla olamaz.

31502 sayılı ELEKTRİK PİYASASINDA LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİM YÖNETMELİĞİ m. 5Kaynağı aç
MADDE 5 – (1) Önlisans ve lisans alma ile şirket kurma yükümlülüğünden muaf olarak kurulabilecek üretim tesisleri şunlardır: a) İmdat grupları, b) (Değişik:RG-9/5/2021-31479) İletim ya da dağıtım sistemiyle herhangi bir şekilde bağlantısı olmadan çalışan üretim tesisleri, c) Kurulu gücü bir megavat veya Kanunun 14 üncü maddesi çerçevesinde Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmiş kurulu güç üst sınırına kadar olan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri, ç) Ürettiği enerjinin tamamını iletim veya dağıtım sistemine vermeden kullanan, üretimi ve tüketimi aynı ölçüm noktasında olan, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri, d) Bakanlıkça belirlenecek verimlilik değerini sağlayan kategorideki kojenerasyon tesisleri, e) Mikrokojenerasyon tesisleri, f) Belediyelerin katı atık tesisleri ile arıtma tesisi çamurlarının bertarafında kullanılmak üzere kurulan üretim tesisleri, g) Sermayesinin yarısından fazlası doğrudan veya dolaylı olarak belediyeye ait olan tüzel kişilerce, belediyeler tarafından işletilen su isale hatları ile atık su isale hatları üzerinde, teknik imkanın olması ve DSİ tarafından uygun bulunması halinde hidrolik kaynağa dayalı kurulan üretim tesisleri, ğ) Elektrik aboneliği Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne (Ek ibare:RG-11/8/2022-31920)  veya sulama birliklerine, ait tarımsal sulama amaçlı tesislerin elektrik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla, kurulu gücü tarımsal sulama tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücü, birden fazla tesis için tesislerin sözleşme güçleri toplamı ile sınırlı olmak koşuluyla Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından (Ek ibare:RG-11/8/2022-31920) veya DSİ’nin izniyle sulama birlikleri tarafından kurulan ve işletilen yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim (Değişik ibare:RG-11/8/2022-31920) tesisi. h) (Ek:RG-9/5/2021-31479) (Değişik:RG-11/8/2022-31920) Belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile sanayi tesisleri ve tarımsal sulama amaçlı tesisler tarafından bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünün iki katı ve diğer kişiler bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücü ile sınırlı olmak kaydıyla, tüketim tesisi ile aynı ya da farklı ölçüm noktasında kurulan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi, ı) (Ek:RG-11/8/2022-31920) Sulama birliklerinin işletme, bakım, onarım ve yönetim sorumluluğuna sahip olduğu taşınmazlar ile sulama birliği ve DSİ’nin mülkiyetinde veya tasarrufu altında bulunan diğer taşınmazlar üzerinde DSİ’nin uygun görüşüyle kurulan ve sulama birlikleri tarafından işletilen bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücü ile sınırlı olmak kaydıyla tüketim tesisi ile aynı ya da farklı ölçüm noktasında kurulan yenilenebilir enerji üretim tesisleri, i) (Ek:RG-11/8/2022-31920) İl özel idareleri tarafından kurulan tüzel kişilerin, il özel idaresi tarafından işletilen basınçlı borulu sulama şebekesi veya klasik kanallı şebekeleri ile sadece sulama amacına hizmet eden şebekenin su kaynağı üzerinde teknik imkânın olması ve DSİ tarafından uygun bulunması hâlinde kurulacak üretim tesisleri. (2) Önlisans ve lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten gerçek veya tüzel kişilerin ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisinin sisteme verilmesi hâlinde söz konusu elektrik enerjisi, ilgili görevli tedarik şirketi aracılığı ile YEKDEM kapsamında değerlendirilir. (3) Birinci fıkranın (g) bendi kapsamında kurulacak üretim tesislerinin su kullanım hakkına ilişkin işlemler, su kullanım hakkının elde edilmesine ilişkin mevzuat çerçevesinde sonuçlandırılır. (4) Bu Yönetmelik çerçevesinde, dağıtım (Ek ibare:RG-11/8/2022-31920) ve/veya iletim sisteminde yeterli kapasite bulunması halinde bir tüketim tesisi için (Ek ibare:RG-9/5/2021-31479) aynı mahsuplaşma  (Ek ibare:RG-11/8/2022-31920) ve destekleme (Ek ibare:RG-9/5/2021-31479) yapısına sahip birden fazla yenilenebilir enerji (Değişik ibare:RG-11/8/2022-31920) kaynağına dayalı üretim tesisi ve/veya aynı ölçüm noktasında birden fazla kojenerasyon tesisi kurulmasına izin verilebilir. Her bir tüketim tesisi için birinci fıkranın (c) bendi kapsamında kurulabilecek yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisinin veya tesislerinin toplam kurulu gücü, birinci fıkranın (c) bendi kapsamındaki azami kapasiteden fazla olamaz. Bir gerçek veya tüzel kişi, uhdesindeki her bir tüketim tesisi için sadece bir adet mikrokojenerasyon tesisi kurabilir. (5) Bu Yönetmelik kapsamında üretim tesisi kuracak gerçek veya tüzel kişilerin üretim tesisleri ile tüketim tesislerinin aynı dağıtım bölgesi içerisinde olması zorunludur. (Ek cümle:RG-11/8/2022-31920) Ancak, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında, tüketim tesisinin bulunduğu dağıtım lisansı bölgesi dışında da üretim tesisi kurulabilir. (6) (Değişik:RG-9/5/2021-31479) Birinci fıkranın (Değişik ibare:RG-11/8/2022-31920) (a), (b), (ç), (d), (f), (g), (ğ), (h), (ı) ve (i) bentleri ibaresi kapsamında yer alan üretim tesisleri için kurulu güç üst sınırı uygulanmaz. (7) Bu Yönetmelik kapsamında; şebekeye bağlanacak üreticilerle yapılacak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında yer alacak genel hükümler, ilgili şebeke işletmecisinin görüşü alınarak Kurul tarafından belirlenir. Belirlenen genel hükümler ilgili şebeke işletmecisinin ve Kurumun internet sayfalarında yayımlanır. (8) (Ek:RG-9/5/2021-31479) Mahsuplaşma işlemleri 26 ncı madde uyarınca yürütülen, birinci fıkranın (c) bendi kapsamında bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen, bağlantı anlaşması imzalanan veya kabul işlemleri tamamlanan üretim tesisleri ile ilişkilendirilen tüketim tesisleri için ilgili diğer yükümlülüklerin yerine getirilmesi koşuluyla birinci fıkranın (h) bendi kapsamında ilave üretim tesisi veya tesisleri kurulabilir. (9) (Ek:RG-11/8/2022-31920) Mahsuplaşma işlemleri 26 ncı madde uyarınca yürütülen ve birinci fıkranın (c) bendi kapsamında; bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen, bağlantı anlaşması imzalanan veya kabul işlemleri tamamlanan üretim tesisleriyle ilişkilendirilen mevcut tüketim tesisleri sabit kalmak kaydıyla, farklı ölçüm noktasında yer alan tüketim tesisleri ilişkilendirilerek birinci fıkranın (h) bendi kapsamına geçiş sağlanabilir. (10) (Ek:RG-11/8/2022-31920) Mahsuplaşma işlemleri geçici 1 inci ve geçici 4 üncü madde hükümleri kapsamında ve 26 ncı madde uyarınca yürütülen ve birinci fıkranın (ç) bendi kapsamında; bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen, bağlantı anlaşması imzalanan veya kabul işlemleri tamamlanan üretim tesisleri için birinci fıkranın (ç) bendi kapsamında kurulu güç artış talebinde bulunulabilir. İlgili teknik mevzuat kapsamındaki işlemler

Mahsuplaşması 26 ncı maddeye göre yürütülen ve 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çağrı mektubu düzenlenen, bağlantı anlaşması imzalanan veya kabul işlemleri tamamlanan üretim tesisleriyle ilişkilendirilen tüketim tesisleri için, ilgili diğer yükümlülükler yerine getirilmek koşuluyla aynı fıkranın (h) bendi kapsamında ilave üretim tesisi kurulabilir.

Mahsuplaşması geçici 1 inci madde, geçici 4 üncü madde ve 26 ncı madde kapsamında yürütülen ve 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında çağrı mektubu düzenlenen, bağlantı anlaşması imzalanan veya kabul işlemleri tamamlanan tesisler için aynı bent kapsamında kurulu güç artışı talep edilebilir.

12 Mayıs 2019 öncesi belirli tesisler

12 Mayıs 2019 tarihinden önce 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında ya da kurulu gücü 10 kW ve altında olacak şekilde (c) bendi kapsamında bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen, bağlantı anlaşması imzalanan veya kabulü tamamlanarak işletmeye alınan tesisler için, geçici 4 üncü maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış gün içinde başvurulursa başvuruyu izleyen aydan itibaren 26 ncı madde hükümleri uygulanır.

31502 sayılı ELEKTRİK PİYASASINDA LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİM YÖNETMELİĞİ m. geçici 4Kaynağı aç
GEÇİCİ MADDE 4 – (Ek:RG-9/5/2021-31479) (1) 12/5/2019 tarihinden önce 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi ile kurulu gücü 10 kW ve altında olacak şekilde 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen, bağlantı anlaşması imzalanan ya da kabulü tamamlanarak işletmeye alınan elektrik üretim tesislerine ilişkin olarak, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış gün içinde ilgililerce başvuruda bulunulması halinde, başvuruyu izleyen aydan itibaren 26 ncı madde hükümleri uyarınca işlem tesis edilir. (2) Birinci fıkra hükmü kapsamına dahil edilen üretim tesislerinin bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları sonlandırılana ve/veya iptal edilene kadar 26 ncı madde hükümleri uygulanır. OSB Dağıtım Lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından kurulacak tesisler

Geçici 4 üncü maddenin birinci fıkrası kapsamına alınan üretim tesislerinde, bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları sonlandırılana ve/veya iptal edilene kadar 26 ncı madde hükümleri uygulanır.

Taslakta öngörülen saatlik mahsuplaşma

Taslak metin, yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki ve sonraki tesis ayrımını korur. Taslaktaki 23 üncü maddenin birinci fıkrası önceki tesislerde, 26 ncı maddenin birinci fıkrası ise sonraki tesislerde mahsuplaşmanın saatlik yapılmasını öngörür. Taslağa göre iki grup arasındaki temel fark, işlemi yürütecek kuruluş ve mahsuplaşma usulüdür. Bu hükümler taslak niteliğindedir ve yürürlükteki 26 ncı maddedeki aylık mahsuplaşma düzeninin yerine konulamaz.

Taslakta, yönetmelik öncesi tesislerin mahsuplaşmasını görevli tedarik şirketinin yürütmesi öngörülür. Şebeke işletmecisi üretim ve tüketim verilerini saatlik tespit ederek uzlaştırma dönemleri itibarıyla görevli tedarik şirketine ve Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi’ne bildirir.

Saatlik sayaç verisi mahsuplaşmanın da saatlik olduğu anlamına mı gelir?

Hayır. Yürürlükteki 26 ncı madde şebekeye verilen enerjiyi saatlik sayaç verisinden tespit eder; elde edilen veriler fatura dönemi bazında birleştirilir ve mahsuplaşma aylık yapılır.

İhtiyaç fazlası enerjinin tamamı satılabilir mi?

12 Mayıs 2019’dan sonra yapılan başvurularla çağrı mektubu almaya hak kazanan kişilerde satışa konu edilebilecek ihtiyaç fazlası üretim, ilişkili tüketim tesisinin toplam elektrik tüketimini geçemez. Üzerindeki enerji bedelsiz katkı sayılır. Sınır, kurulu gücü 50 kW ve altındaki mesken abone grubundaki tüketim tesisleriyle ilişkilendirilen üretim tesislerine uygulanmaz.

İkili anlaşmayla tedarikçi değişince bildirim yapılmazsa ne olur?

Değişikliğin yapıldığı ayın on beşine kadar şebeke işletmecisine ve görevli tedarik şirketine bildirim zorunludur. Bildirim yapılmazsa aylık mahsuplaşma yapılmadan tüketim mevcut sözleşme veya ikili anlaşmaya göre faturalandırılır; ilgili dönem üretimi için ödeme yapılmaz ve sisteme verilen enerji bedelsiz katkı sayılır.

12 Mayıs 2019 öncesi her tesis 26 ncı maddeye geçebilir mi?

Geçici 4 üncü madde, yalnızca (ç) bendi kapsamındaki tesisler ile kurulu gücü 10 kW ve altında olacak şekilde (c) bendi kapsamındaki ve maddede sayılan aşamalara gelmiş tesisler için altmış günlük başvuru imkânı düzenler. Kapsama alınan tesislerde 26 ncı madde, bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları sonlanana ve/veya iptal edilene kadar uygulanır.

On yıllık satın alma süresi ne zaman başlar?

Süre, ilgili üretim tesisinin 19 uncu maddenin ikinci fıkrası çerçevesinde şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten hesaplanır. Tesis, sistem kullanım anlaşmasındaki tarihten önce ve ticari faaliyete başlama tarihinden önce sisteme enerji veremez.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu