Limited şirkette haklı sebeplerin varlığı durumunda her ortak mahkemeden şirketin feshini isteyebilir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 636/3 uyarınca mahkeme, fesih istemi yerine davacı ortağa payının gerçek değerinin ödenmesine ve şirketten çıkarılmasına ya da duruma uygun düşen ve kabul edilebilir diğer bir çözüme hükmedebilir. Haklı sebeple fesih talep etme hakkı kanunun emredici düzenlemeleri arasında yer aldığından şirket sözleşmesiyle veya genel kurul kararıyla ortadan kaldırılamaz.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 636Kaynağı aç
Fesih Yetkisinin Niteliği ve Dava Açma Koşulları
Limited şirketin haklı sebeple feshini talep etme yetkisi kanunen korunan vazgeçilmez haklardandır. Bu yetki şirket esas sözleşmesi veya genel kurul kararı ile kaldırılamaz, sınırlandırılamaz, kullanım şartları ağırlaştırılamaz ve herhangi bir ön koşula bağlanamaz. Ortakların bu davayı ikame edebilmesi bakımından sermaye payının büyüklüğüne dair asgari bir sınır öngörülmemiştir; pay oranına bakılmaksızın her ortak mahkemeye başvurma hakkına sahiptir.
Fesih Sebepleri ve Şirketin Mali Durumu
Şirket müdürünün şirketi zarara uğratıcı işlemlerde bulunması, rekabet yasağına aykırı davranarak ortağı veya ilgilisi bulunduğu firmalardan yüksek bedelli alımlar yapması ve diğer ortakların bilgi alma hakkını ihlal etmesi gibi eylemler, davacı tarafından ispatlanması kaydıyla haklı fesih sebebi oluşturabilir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2015/9898 Esas ve 2015/12754 Karar sayılı ilamında ifade edildiği üzere; davalı şirketin öz sermayesinin kalmadığı, borçlarını ödeme kabiliyetinin son derece zayıfladığı ve varlıklarının tamamının dış borçlardan meydana geldiğinin resmi ticari defter ve tablolarla saptandığı durumlarda yasal tasfiye koşullarının oluştuğu kabul edilerek şirketin feshine ve tasfiyesine karar verilmektedir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2015/9898, K. 2015/12754Kaynağı aç
Mahkemenin Karar Seçenekleri ve Pay Bedelinin Tespiti
Haklı sebeple fesih davası şirket tüzel kişiliğine karşı açılır. Bu nedenle yargılama sonunda davalı konumunda yer almayan veya kusurlu görülen diğer bir ortağın şirketten çıkarılmasına yönelik hüküm kurulamaz. Mahkeme, haklı sebeplerin varlığını kabul etmesi halinde fesih yerine davacı ortağın payının gerçek değerinin ödenmesi suretiyle şirketten çıkarılmasına karar verebilmekte olup ayrılma halinde hisse bedelini ödeme borcu şirkete yüklenir.
Ortağın haklı sebeple şirketten ayrılmasına hükmedildiğinde, davacı ortağa verilecek ayrılma payı, karar tarihine en yakın zaman dilimindeki şirket varlıklarının mevcut piyasa değerleri ve ortakların yapmış olduğu sermaye katkıları dikkate alınarak tespit edilir.
Yargılama Önlemleri ve Organ Eksikliği Hali
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 636/4 gereğince fesih davası açıldığında mahkeme, taraflardan birinin talebi üzerine gerekli önlemleri alabilir. Şirketin genel sona erme halleri ise kanunun 636/1 maddesinde şirket sözleşmesinde gösterilen bir sebebin gerçekleşmesi, genel kurul kararı, iflasın açılması ve kanunda belirtilen sair durumlar olarak düzenlenmiştir. Ayrıca limited şirketin sona ermesinin sonuçları hakkında anonim şirketlere ilişkin hükümler uygulama alanı bulur.
Haklı sebeple fesih davasından ayrı olarak, uzun süreden beri şirketin kanunen zorunlu organlarından birinin mevcut olmaması veya genel kurulun toplanamaması hali de özel bir fesih sebebidir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 636/2 uyarınca, ortaklardan veya şirket alacaklılarından birinin talebi halinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesi müdürleri dinleyerek şirketin durumunu Kanuna uygun hale getirmesi için bir süre tayin eder; verilen süre içinde durum düzeltilmezse şirketin feshine karar verilir.
Sona Ermenin Tescil ve İlanı
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 637/1 hükmü uyarınca limited şirketin sona ermesi iflastan ve mahkeme kararından başka bir nedene dayanıyorsa, müdür veya birden fazla müdür bulunması halinde en az iki müdür bu durumu ticaret siciline tescil ve ilan ettirmekle yükümlüdür. Buna karşılık sona erme mahkeme kararı neticesinde meydana geldiğinde tescil ve ilan işlemleri mahkemece yerine getirilir ve şirket müdürlerinin ayrıca bildirim başvurusunda bulunmasına gerek kalmaz.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 637Kaynağı aç
Limited şirketin haklı sebeple feshini talep etmek için asgari pay sınırı var mıdır?
Haklı sebeple fesih talebinde bulunabilmek için asgari bir ortaklık payı sınırı aranmaz; sermaye payının büyüklüğüne bakılmaksızın her ortak mahkemeden şirketin feshini talep edebilir.
Mahkeme fesih yerine davacı ortağın şirketten çıkarılmasına karar verebilir mi?
Mahkeme, fesih istemi yerine davacı ortağa payının gerçek değerinin ödenerek şirketten çıkarılmasına veya somut duruma uygun düşen diğer kabul edilebilir bir çözüme hükmedebilir.
Haklı sebeple ayrılmada pay bedeli hangi kıstaslara göre belirlenir?
Ayrılma payı, şirket varlıklarının hüküm tarihine en yakın zamandaki mevcut piyasa değerleri ile ortakların sermaye katkıları dikkate alınarak belirlenir.
Mahkeme kararıyla sona eren şirketin sicil işlemlerini kim yürütür?
Limited şirketin sona ermesi mahkeme kararıyla gerçekleştiğinde tescil ve ilan işlemleri mahkemece yerine getirilir, müdürlerin ayrıca tescil ve ilan yaptırmasına ihtiyaç bulunmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy