Limited Şirket ile Anonim Şirket Arasındaki Farklar

Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnızca malvarlığıyla sorumlu bulunan sermaye şirketi türüdür; bu türe ilişkin temel kurallar 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 329 ve devamında düzenlenir. Limited şirket ise bir veya birden çok gerçek ya da tüzel kişi tarafından belirli bir ticaret unvanı altında kurulan, esas sermayesi belirli ve bu sermayelerin toplamından oluşan şirket türü olup 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 573 ve devamı hükümlerine tabidir. Her iki tür sermaye şirketi niteliği taşımakla birlikte ortak sayısı, sermaye yapısı, pay devir usulleri, yönetim organları ve borçlardan sorumluluk bakımından belirgin kanuni ayrımlara tabidir.

Kuruluş, Ortak Sayısı ve Faaliyet Alanı Sınırları

Anonim şirketler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 338 gereğince en az bir ortakla kurulur ve azami ortak sayısı bakımından herhangi bir yasal üst sınır bulunmaz. Buna karşılık limited şirketler Türk Ticaret Kanunu madde 574 uyarınca en az bir ve en fazla elli ortakla kurulabilir. Anonim şirketlerde ortak sayısının 250 kişiyi aşması halinde hisselerin halka arz edilmesi kuralı uygulanırken, limited şirket payları hiçbir surette halka açık statü kazanamaz.

Şirketlerin faaliyet gösterebileceği alanlar bakımından kanun koyucu birtakım sınırlamalar öngörmüştür. Bankalar, aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları, sigorta, finansal kiralama ve faktoring faaliyeti yürütecek kuruluşların anonim şirket şeklinde kurulması kanunen zorunludur. Limited şirketler anonim şirkete hasredilmiş bu alanlarda faaliyet gösteremeyeceği gibi, dernek ve vakıflara özgü olan hayır ve ilim amaçlarıyla da kurulamaz.

Kuruluş aşamasında tescilden önce şirket namına işlem yapan kimseler bu tasarruflarından ötürü şahsen ve müteselsilen sorumlu olur. Gerçekleştirilen muamelenin kurulacak şirket adına yapıldığının açıkça belirtilmiş olması ve şirketin tescilinden itibaren üç ay içinde şirket tarafından kabul edilmesi halinde söz konusu işlemlerden doğan sorumluluk şirkete geçer. Şirket tarafından üstlenilmediği takdirde ise kuruluş giderleri kurucular tarafından karşılanır ve kurucular bu giderleri pay sahiplerine rücu edebilir.

Sermaye Tutarları, Sermaye Artırımı ve Pay Grupları

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 332/1 uyarınca anonim şirketlerde esas sermaye elli bin Türk Lirasından, kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş bulunan halka açık olmayan anonim şirketlerde ise başlangıç sermayesi yüz bin Türk Lirasından az olamaz; bu asgari sermaye tutarlarının Cumhurbaşkanınca artırılması mümkündür. Kayıtlı sermayeli anonim şirketlerde başlangıç sermayesi kuruluşta ve sisteme ilk geçildiğinde bulunması zorunlu sermayeyi, çıkarılmış sermaye ise çıkarılan payların itibari değerleri toplamını ifade eder. Şartları kaybeden şirketler Bakanlık izniyle sistemden çıkabileceği gibi re'sen de çıkartılabilir. Türk Ticaret Kanunu madde 580 uyarınca limited şirketin esas sermayesi ise en az on bin Türk Lirasıdır ve bu asgari miktar Cumhurbaşkanınca on katına kadar artırılabilir.

Sermaye olarak şirkete nakdi değerler veya değeri belirlenmiş ayni unsurlar konulabilir; her iki şirket türünde de emek sermaye olarak getirilemez. Limited şirketlerde bu yasaklara ilave olarak şahsi itibar ile vadesi gelmemiş alacakların da sermaye yapılması kanunen yasaklanmıştır. Sermaye artırımı anonim şirketlerde esas sermaye sisteminde genel kurul kararı ve esas sözleşme değişikliğiyle, kayıtlı sermaye sisteminde ise yönetim kurulu kararıyla yapılabilir. Limited şirketlerde sermaye artırımı kararı genel kurula ait olup bu yetki devredilemez niteliktedir.

Sermayenin gruplara ayrılması bakımından anonim şirketlerde bu hususun esas sözleşmede açıkça belirtilmesi gerekmezken, limited şirketlerde sermayenin gruplara ayrılabilmesi imkanının esas sözleşmede yer alması şarttır. Hak ve imtiyaz tesisi açısından anonim şirketlerde esas sözleşmeyle belirli pay veya pay gruplarına oy hakkı, yönetim kurulu üyeliği ve kâr payı gibi alanlarda imtiyazlar tanınabilir; limited şirketlerde ise oy hakkına imtiyaz tanınabilmesi için payların itibari değerlerinin farklılaşması zorunludur.

Şirket Borçları ve Kamu Borçlarından Sorumluluk

Üçüncü kişilere karşı şirket borçlarından dolayı her iki şirket türü de yalnızca kendi malvarlığıyla sorumludur. Ortaklar şirket borçlarından ötürü şahsen sorumlu tutulamaz; sorumlulukları taahhüt ettikleri sermaye borcunu ödemekle sınırlıdır. Limited şirket ortakları ayrıca şirket sözleşmesinde hükme bağlanmışsa ek edimleri yerine getirmekle yükümlü kılınabilir.

Kamu borçlarının ifasında yönetim ve sorumluluk dağılımı iki şirket türünde farklı bir hukuki rejim arz eder. Anonim şirketlerde yönetim işleri ile şirketin kamu borçlarını ödeme görevi yönetim kuruluna aittir; borcun ödenmemesi durumunda şirket yöneticileri şahsi malvarlıklarıyla kamu borcundan sorumlu tutulur. Limited şirketlerde ise şirketten tahsil edilemeyen kamu borçlarından ötürü ortaklar sermaye payları ile orantılı şekilde doğrudan sorumlu kılınır.

Yönetim Organları, Temsil ve Avukat Bulundurma Zorunluluğu

Anonim şirketlerde zorunlu organlar genel kurul, yönetim kurulu ve denetçiden oluşur. Limited şirketlerin zorunlu organları ise genel kurul ve müdürler kuruludur; her iki şirket türünde de genel kurullar elektronik ortamda toplanabilir. Anonim şirketlerde hiçbir ortağın yönetim kurulunda yer alması zorunlu değildir ve ortak sıfatı taşımayan kişiler yönetim kuruluna atanabilir. Limited şirkette ise yönetim ve temsil müdürler tarafından sağlanır; müdürler üçüncü kişilerden seçilebilmekle beraber en az bir ortağın yönetim ve temsil yetkisine sahip olması kanuni zorunluluktur.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu madde 35/3 uyarınca esas sermaye miktarı Türk Ticaret Kanununda öngörülen esas sermaye miktarının beş katı veya daha fazlası olan anonim şirketlerin sözleşmeli bir avukat bulundurması zorunludur; limited şirketler yönünden ise sözleşmeli avukat bulundurma yönünde yasal bir mecburiyet öngörülmemiştir. Denetim düzenlemeleri kapsamında, bağımsız denetime tabi tutulanlar dışında kalan anonim şirketlerin denetimi 6455 sayılı Kanun madde 80 çerçevesinde gerçekleştirilir; limited şirketlerde ise Türk Ticaret Kanunu madde 635 yollaması gereğince anonim şirket denetim kurallarının uygulanabileceği kabul edilmektedir.

Pay Devri, Menkul Kıymet İhracı ve Vergisel Sonuçlar

Anonim şirketlerde pay senedi bastırılması zorunlu olmayıp nama yazılı pay senedi veya bedeli tamamen ödenmişse hamiline yazılı pay senedi çıkarılabilir; ayrıca anonim şirketler tahvil ve intifa senedi ihraç edebilir. Limited şirketlerde esas sermaye payı ispat niteliğinde bir senede veya nama yazılı senede bağlanabilir; limited şirketler tahvil çıkaramaz, intifa senedi çıkarmaları ise şirket sözleşmesinde açıkça öngörülmüş olmasına bağlıdır.

Pay devrinin şekli iki tür arasındaki temel uygulama farklarından biridir. Anonim şirketlerde esas sözleşmede aksine hüküm bulunmadıkça pay devri ticaret siciline tescil aranmaksızın yazılı devir sözleşmesi veya senedin usulünce devredilmesiyle tamamlanır. Limited şirketlerde ise pay devrinin geçerliliği için devir sözleşmesinin noter huzurunda yapılması, devrin şirket genel kurulu tarafından onaylanması, pay defterine kaydedilmesi ve ticaret siciline tescil ettirilmesi şarttır.

Payların elden çıkarılmasından doğan değer artışının vergilendirilmesinde süre esası önem taşır. Anonim şirket pay senetlerinin iktisap tarihinden itibaren iki tam yıl geçtikten sonra elden çıkarılması durumunda elde edilen kazanç için gelir vergisi doğmaz; iki yıl dolmadan yapılan devirler ise vergilendirilir. Limited şirket pay devirlerinde ise payın iktisap tarihinden itibaren ne kadar süre geçmiş olursa olsun elde edilen kazanç üzerinden gelir vergisi doğar.

Kâr Payı Esasları ve Ortaklıktan Ayrılma Usulleri

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 509 uyarınca şirketlerde sermaye için faiz ödenemez; kâr payı ancak net dönem kârından ve serbest yedek akçelerden dağıtılabilir. Sermaye Piyasası Kanununa tabi olmayan şirketlerde kâr payı avansı dağıtımı ise ilgili Bakanlık tebliği düzenlemesine tabidir. Ortaklıktan ayrılma veya çıkarma hallerinde anonim şirket ortakları haklı sebeplerin varlığı durumunda şirketin feshini mahkemeden dava edebilir; mahkeme feshin yerine davacı ortağın pay bedelinin ödenerek şirketten çıkarılmasına karar verebilir. Limited şirketlerde ise şirket sözleşmesinde gösterilen çıkarma halleri işletilebileceği gibi haklı sebeplerin bulunması halinde mahkeme kararı ile de ortağın çıkarılmasına hükmedilebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy