Ortak girişim (joint venture), iki ya da daha fazla bağımsız teşebbüsün belirli bir ticari hedefi gerçekleştirmek, ortak bir riski üstlenmek ve kârı paylaşmak maksadıyla güçlerini birleştirmesidir. Bu model geleneksel ticari hayatta bağımsız bir şirket kuruluşu üzerinden şirket bazlı olarak veya kapsamlı sözleşme hükümleri çerçevesinde sözleşmesel ortak girişim biçiminde yapılandırılmaktadır.
Türk Ticaret Kanunu Kapsamında Tip Serbestisi Yasağı
Türk ticaret hukukunda şirket türleri bakımından sınırlı sayı (numerus clausus) ilkesi geçerlidir. Kanunda öngörülen anonim, limited, kollektif, komandit ve kooperatif modelleri dışında yeni bir ticari ortaklık türü kurulamaz; ortakların iradesiyle kanunda tanımlanmamış hibrit bir statü oluşturulamaz.
Kripto varlık ve blokzincir projelerinde resmi sicile tescil işlemi gerçekleştirilmediği takdirde bu yapılar Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde bir anonim veya limited şirket olarak kabul edilmez. Ticaret unvanı, tüzel kişiliği ve tescili bulunmayan projelerin tüzel kişilik perdesinden ve ortakların sınırlı sorumluluğundan yararlanması mümkün değildir.
Tescilsiz Blokzincir Projelerinin Adi Ortaklık Niteliği
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 1 uyarınca bir sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açık veya örtülü açıklamalarıyla kurulur. Aynı Kanun'un 620. maddesi gereğince adi ortaklık sözleşmesi, iki veya daha fazla kişinin emek ve mallarını ortak bir amaca ulaşmak üzere birleştirmeyi üstlendiği ilişkidir; kanunla düzenlenmiş şirketlerin ayırt edici niteliklerini taşımayan ortaklıklar doğrudan adi ortaklık hükümlerine tabi tutulur. Dolayısıyla resmi bir şirket çatısı oluşturulmaksızın ortak bir ticari amaç ile emek veya sermaye birliği kurularak yürütülen kripto varlık projeleri, adi ortaklık olarak değerlendirilme riskiyle karşı karşıyadır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 1Kaynağı aç
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 620Kaynağı aç
Akıllı Sözleşmeler ve Çekirdek Ekibin Sorumluluğu
Akıllı sözleşmeler teknik birer talimat seti niteliğinde olup işlemlerin otomatik gerçekleşmesi arkasındaki kişilerin hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Yapının adi ortaklık sayılması durumunda, akıllı sözleşmelerdeki kod hatalarından doğan zararlar ortakların şahsi malvarlıklarına sirayet edebilir.
Yazılımı geliştiren ve projeyi idare eden çekirdek ekibin yasal bir kurumsal çatı oluşturmadan Türkiye'de faaliyet yürütmesi durumunda bu kişiler adi ortaklık yöneticisi konumunda sayılır. Projenin iflası, üçüncü kişilere zarar verilmesi ya da dolandırıcılık şüphelerinin ortaya çıkması hallerinde Türk Borçlar Kanunu'nun müteselsil sorumluluk hükümleri devreye girer.
Yazılım Kodları ve Dijital Varlıklarda Mülkiyet Rejimi
Yazılı bir ortaklık sözleşmesinin veya resmi bir şirket yapısının bulunmadığı projelerde, fikri mülkiyete konu yazılım kodları, marka ve kurumsal sosyal medya hesapları üzerinde elbirliğiyle mülkiyet kuralları uygulanır. Bu doğrultuda söz konusu dijital ve fikri varlıkların yönetimi ve devri tüm ortakların oybirliği ile karar almasını zorunlu kılar.
Sıradan token sahipleri adi ortak sayılarak borçlardan sorumlu tutulabilir mi?
Yönetim üzerinde fiili bir hakimiyeti veya iradesi bulunmayan sıradan token sahiplerinin adi ortak olarak nitelendirilmesi hakkaniyete uygun bulunmamaktadır; ancak DAO benzeri yapılarda aktif karar alan ve projeyi yönlendiren büyük token sahipleri (whale) açısından ortaklık sorumluluğu riski doğabilmektedir.
Akıllı sözleşmedeki kod hatasından doğan zararlardan kim sorumludur?
Akıllı sözleşmelerin otomatik çalışması insan iradesini ve kusur sorumluluğunu ortadan kaldırmadığından, yapının adi ortaklık sayıldığı hallerde kod hatalarından doğan zararlar nedeniyle ortaklar şahsi malvarlıklarıyla sorumlu tutulabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy