Adi Ortaklık Nedir, Şartları ve Yaygın Çeşitleri Nelerdir?

Adi ortaklık, iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir. Kanunla düzenlenmiş diğer ortaklıkların ayırt edici niteliklerini taşımayan ortaklıklar, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında adi ortaklık hükümlerine tabi tutulur.

Adi Ortaklığın Kurulması ve Katılım Payı Esasları

Adi ortaklığın kurulması ve sözleşmesinin geçerliliği herhangi bir şekil şartına bağlı değildir. Ortaklar katılma payının çeşidini ve kapsamını serbestçe belirleyebilirler.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında her ortak; nakit, alacak, başka bir malvarlığı unsuru ya da kişisel emeğiyle ortaklığa sermaye getirmekle yükümlüdür. Sözleşmede aksine hüküm bulunmadıkça bu payların ortaklık amacına elverişli nitelik taşıması ve miktarca birbirine denk olması gerekir.

Katılım payı bir malın yalnızca kullanım hakkının devri niteliğinde olduğunda kira ilişkisine, mülkiyetin doğrudan ortaklığa devri niteliğinde olduğunda ise satış ilişkisine ilişkin hasar, ayıp ve zapt sorumluluğu kuralları kıyasen tatbik edilir.

Kazanç ve Zararın Paylaşımı

Adi ortaklık bünyesinde ortaklar, niteliği gereği ortaklığa ait olan bütün kazançları aralarında paylaşmakla yükümlüdür. Sözleşmede aksi kararlaştırılmadığı sürece her ortağın kazanç ve zarardaki payı, katılım payının değerine ve niteliğine bakılmaksızın eşittir.

Sözleşmede ortakların kazanç veya zarara katılım paylarından yalnızca biri belirlenmişse bu belirleme diğeri için de geçerli sayılır. Bir ortağın zarara katılmaksızın yalnızca kazanca katılacağına ilişkin yapılan anlaşmalar ise yalnızca katılım payı olarak sadece emeğini koymuş olan ortak bakımından geçerlilik taşır.

Adi Ortaklıkta Karar Alma ve Temsil Esasları

Sözleşmede farklı bir düzenleme bulunmadığı müddetçe ortaklığın kararları tüm ortakların ittifakıyla karara bağlanır; metinde çoğunluk kuralı benimsenmişse bu oran ortakların kişi sayısı üzerinden hesap edilir. Ortaklar topluluğuna yeni bir kimsenin dahil edilmesi tüm ortakların onayını zorunlu kılar; ortaklardan birinin payını tek taraflı devretmesi veya payına üçüncü bir şahsı iştirak ettirmesi devralana ortaklık sıfatı sağlamaz.

Ortaklığa genel yetkili bir temsilci atanabilmesi ve olağan dışı işlerin yürütülmesi için bütün ortakların oybirliği şarttır. Ancak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde, yönetici ortaklardan her biri bu işlemleri yürütmeye yetkilidir.

Sık Karşılaşılan Adi Ortaklık Modelleri

Salt sözleşmeye dayalı ortak girişim (Joint Venture) modelinde, tüzel kişiliğe sahip bir ticaret şirketi kurulmasına gerek kalmaksızın borçlar hukuku sözleşmesiyle bir araya gelinir. Tarafların müşterek amaca erişmek adına üstlendikleri katılma payı edimleri yeterli görülür ve bu hukuki yapı tüzel kişiliği bulunmayan bir adi ortaklık ilişkisi meydana getirir.

İş ortaklığı yapısında ise iktisadi ve hukuki bakımdan bağımsız şirketler, bir taahhüdü uzmanlık dallarına göre bölmeksizin tümüyle müştereken yerine getirmeyi ve buna dair rizikoyu iş sahibine karşı müteselsil biçimde üstlenmeyi sözleşmeyle kararlaştırırlar.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy