KOSGEB Girişimci Destek Programı; İş Kurma Desteği, İş Geliştirme Desteği ve İş Geliştirme Faiz veya Kâr Payı Desteği olmak üzere üç ana model üzerinden yürütülmektedir. Bu destek modellerine başvuru yapabilmek için işletmenin fiilen kurulmuş olması zorunlu olup yalnızca geleceğe yönelik bir iş fikri üzerinden başvuruda bulunulamaz. Program kapsamında tüzel kişi statüsündeki sermaye şirketlerinin yanı sıra gerçek kişi işletmeleri de kuruluş ve işletme desteğinden faydalanabilmektedir. Başvuru uygunluğunun tespitinde işletmenin resmi kuruluş tarihi esas alınmaktadır.
Girişimci ve İşletme Yapısına İlişkin Hukuki Şartlar
Destek programından yararlanmak isteyen girişimcinin işletmedeki ortaklık payının en az yüzde elli olması ve bu oranın destek süresince korunması gerekmektedir. Bunun yanı sıra başvuru sahibi girişimcinin işletmeyi münferiden temsile yetkili kılınmış olması şarttır. Başvurunun geçerlilik kazanabilmesi için işletmenin KOSGEB veri tabanına kayıtlı, aktif ve güncel bir İşletme Beyanına sahip bulunması aranmaktadır. İşletme Beyanı kapsamında yer alan ortaklık yapısı, mali büyüklük, çalışan sayısı ve faaliyet alanı gibi bilgilerin resmi sicil kayıtlarıyla tam uyumlu olması zorunludur.
İşletme Yaşı ve Sektörel Faaliyet Alanları
Destek programlarında işletmenin kuruluşundan itibaren geçen süre ve faaliyet gösterdiği sektör temel belirleyicidir. KOSGEB tarafından desteklenen sektörlerde faaliyet gösteren sıfır ile bir yaş aralığındaki işletmeler İş Kurma Desteğine başvurabilmektedir. Belirlenen öncelikli sektörlerde yer alan sıfır ile üç yaş aralığındaki işletmeler ise İş Geliştirme Desteğinden yararlanabilmektedir. Sıfır ile bir yaş grubundaki işletmeler koşulları sağlamaları halinde her iki destek modelinden birden faydalanabilirken, bir ile üç yaş arasındaki işletmeler yalnızca İş Geliştirme Desteğine başvuruda bulunabilmektedir.
İş Geliştirme Desteği belirli alanlarda faaliyet yürüten sıfır ile üç yaş arasındaki işletmelere yöneliktir. Bu kapsamda imalat, telekomünikasyon, bilgisayar programlama ve buna bağlı faaliyetler, bilişim altyapısı, veri işleme ve bilgi hizmetleri ile bilimsel araştırma ve geliştirme sektörlerinde yer alan işletmeler destekten yararlanabilmektedir.
İş Kurma Desteğinde Eğitim ve Geçmiş Faaliyet Sınırları
İş Kurma Desteğine başvuracak girişimcilerin geçmiş dönemdeki ticari ilişkileri belirli kısıtlamalara tabidir. İşletmenin resmi kuruluş tarihinden önceki üç yıldan başvuru anına kadar girişimcinin başka bir gerçek kişi işletmesinin bulunmaması ve tüzel kişi niteliğindeki başka bir şirkette yüzde yirmi beş veya üzerinde ortaklığının ya da sahipliğinin olmaması gerekmektedir. Ayrıca başvuru sürecinin tamamlanabilmesi için girişimcinin ilgili Girişimcilik Eğitimini başarıyla bitirmesi ve başvurusunu bu eğitimin ardından onaylaması şart koşulmaktadır.
Destek Kapsamındaki Malların Hukuki Durumu ve Alım Yasakları
Program kapsamında KOSGEB desteğiyle satın alınan makine, teçhizat, kalıp ve yazılımlar üç yıllık destek süresi boyunca üçüncü kişilere devredilemez, satılamaz, kiralanamaz ve kural olarak rehin gösterilemez. Desteklenen bu mal varlıkları üzerine herhangi bir haciz veya ihtiyati tedbir konulması durumunda işletmenin bu gelişmeyi yedi gün içinde KOSGEB'e bildirmesi yasal bir yükümlülüktür.
Destek sürecinde ilişkili kişi ve kuruluşlardan mal veya hizmet temini kesin olarak engellenmiştir. İşletmenin sahip ve ortakları ile bu kişilerin eşi, annesi, babası, kardeşi, çocuğu veya bunların ortak ya da sahip olduğu işletmelerden destek kapsamında alım yapılamaz. Bu nitelikteki bir teminin saptanması durumunda ilgili harcamaya dair destek ödemesi gerçekleştirilmez.
İşletme Devri, Kapanma ve Borç Mahsubu Usulü
Destek süresi devam ederken işletmenin devredilmesi veya başka bir işletmeyle birleşmesi halinde destek kendiliğinden sürmez; desteğin devam edip etmeyeceği yetkili kurul tarafından karara bağlanır. Destek sürecinde işletmenin tasfiyeye girmesi veya faaliyetinin sona ermesi durumunda ise destek sonlandırılır.
İşletmenin kastı veya ağır kusuru bulunmaksızın kaza, ağır hastalık, ölüm, yangın, deprem, su baskını, hırsızlık, mali yetersizlik ya da kurul tarafından uygun görülecek benzer zorunlu nedenlerle faaliyetin durması halinde, geri ödemeli destek normal ödeme takviminde tahsil edilmeye devam edebilir. Faaliyetin bu nedenler dışında sona ermesi durumunda ise geri ödemeli destekler sonlandırma tarihi itibarıyla muaccel hale gelebilir ve yapılan ödeme tarihinden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte tahsil edilebilir.
İşletmenin mevzuatta öngörülen sınırların üzerinde vergi veya SGK prim borcu bulunması durumunda, hak edilen destek tutarından öncelikle bu borçlar mahsup edilerek ilgili kurumlara yatırılır ve varsa kalan bakiye işletmeye ödenir. Mal veya hizmet sağlayan tedarikçiye doğrudan destek ödemesi yapılabilmesi için ise işletmenin söz konusu limitlerin üzerinde vergi ya da prim borcunun bulunmaması gerekmektedir.
KOSGEB girişimcilik desteği şirket kurulmadan önce alınabilir mi?
Girişimci Destek Programı fiilen kurulmuş işletmeler üzerinden yürütüldüğünden sadece iş fikri aşamasında olan başvurular kabul edilmez; resmi kuruluşu yapılmış gerçek kişi veya tüzel kişi işletmeler başvurabilir.
Girişimcinin şirketteki asgari ortaklık payı ve temsil yetkisi ne olmalıdır?
Başvuru yapan girişimcinin işletmede en az yüzde elli ortaklık payına sahip olması, işletmeyi münferiden temsile yetkili bulunması ve bu asgari pay oranını destek süresince muhafaza etmesi zorunludur.
KOSGEB desteğiyle alınan makineler destek süresinde devredilebilir mi?
Destekle finanse edilen makine, teçhizat, kalıp ve yazılımlar üç yıllık destek süresince satılamaz, devredilemez, kiralanamaz ve kural olarak rehnedilemez; haciz veya ihtiyati tedbir halinde yedi gün içinde bildirim yapılmalıdır.
Ortakların aile fertlerinden destek kapsamında mal veya hizmet alınabilir mi?
İşletme sahip ve ortaklarının kendileri ile eş, anne, baba, kardeş veya çocuklarından ya da bu kişilerin ortak olduğu şirketlerden destek kapsamında mal veya hizmet satın alınamaz; alım yapılması halinde destek ödenmez.
İşletmenin kapanması durumunda KOSGEB geri ödemeli desteği nasıl tahsil edilir?
Kasıt veya ağır kusur olmaksızın ölüm, afet, ağır hastalık veya kurulca onaylanan haklı nedenlerle faaliyet sona ererse geri ödeme normal seyrinde yapılabilir; aksi durumda borç muaccel hale gelebilir ve yasal faiziyle tahsil edilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy