Konkordato Komiserinin Nitelikleri ve Görevleri

by Avukat Erdal Ersoy
Konkordato Komiserinin Nitelikleri ve Görevleri

Konkordato Komiserinin Nitelikleri ve Görevlendirilmesi

Mahkeme, geçici mühlet kararıyla beraber konkordatonun başarı şansını incelemek üzere geçici konkordato komiseri atar; alacaklı adedi ve borç miktarı dikkate alınarak lüzumu halinde üç komiser de görevlendirilebilir. Üç komiser atanması halinde üyelerden birinin, mahkemenin bulunduğu il sınırlarında mesleki faaliyette bulunması koşuluyla Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilmiş bağımsız denetçiler arasından seçilmesi zorunludur. Geçici mühlet talebinin kabul edilmesine, komiser atanmasına, sürenin uzatılmasına ve koruma tedbirlerine ilişkin mahkeme kararlarına karşı kanun yoluna başvurulamaz.

2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 287Kaynağı aç
MADDE 287- (Değişik: 28/2/2018-7101/15 md.) Konkordato talebi üzerine mahkeme, 286 ncı maddede belirtilen belgelerin eksiksiz olarak mevcut olduğunu tespit ettiğinde derhâl geçici mühlet kararı verir ve 297 nci maddenin ikinci fıkrasındaki hâller de dahil olmak üzere, borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alır. Konkordato işlemlerinin başlatılması alacaklılardan biri tarafından talep edilmişse, borçlunun 286 ncı maddede belirtilen belgeleri ve kayıtları mahkemenin vereceği makul süre içinde ve eksiksiz olarak sunması hâlinde geçici mühlet kararı verilir. Bu durumda anılan belge ve kayıtların hazırlanması için gerekli masraf alacaklı tarafından karşılanır. Belge ve kayıtların süresinde ve eksiksiz olarak sunulmaması hâlinde geçici mühlet kararı verilmez ve alacaklının yaptığı konkordato talebinin de reddine karar verilir. Mahkeme, geçici mühlet kararıyla birlikte konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığının yakından incelenmesi amacıyla bir geçici konkordato komiseri görevlendirir. Alacaklı sayısı ve alacak miktarı dikkate alınarak gerektiğinde üç komiser de görevlendirilebilir. (Ek cümle:6/12/2018-7155/14 md.) Üç komiser görevlendirilmesi durumunda komiserlerden biri, mahkemenin bulunduğu ilde faaliyet göstermek şartıyla Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetçiler arasından seçilir. 290 ıncı madde bu konuda kıyasen uygulanır. Geçici mühlet üç aydır. Mahkeme bu üç aylık süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin yapacağı talep üzerine geçici mühleti en fazla iki ay daha uzatabilir, uzatmayı borçlu talep etmişse geçici komiserin de görüşü alınır. Geçici mühletin toplam süresi beş ayı geçemez. 291 inci ve 292 nci maddeler, geçici mühlet hakkında kıyasen uygulanır. Geçici mühlet talebinin kabulü, geçici komiser görevlendirilmesi, geçici mühletin uzatılması ve tedbirlere ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz. Geçici mühletin sonuçları, ilânı ve bildirimi:[88]

Konkordato Komiserliği ve Alacaklılar Kuruluna Dair Yönetmelik uyarınca konkordato komiseri olabilmek için Türk vatandaşı ve tam ehliyetli olmak, en az dört yıllık lisans eğitimi veren fakültelerden veya denkliği kabul edilmiş kurumlardan mezun bulunmak ve en az beş yıl mesleki tecrübeye sahip olmak gerekir. Üç yılda bir yenileme eğitimi almak zorunlu olup listeye kaydedilen komiser kendisine verilen görevi kabulle yükümlüdür. Ayrıca İcra ve İflas Kanunu uyarınca bir kişi eş zamanlı olarak beşten fazla dosyada geçici komiser ve komiser olarak görev yapamaz.

2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 290Kaynağı aç
Madde 290- (Değişik: 28/2/2018-7101/18 md.) Dosyayı teslim alan komiser kesin mühlet içinde, konkordatonun tasdikine yönelik işlemleri tamamlayarak dosyayı raporuyla birlikte mahkemeye iade eder. Komiserin görevleri şunlardır: a) Konkordato projesinin tamamlanmasına katkıda bulunmak. b) Borçlunun faaliyetlerine nezaret etmek. c) Bu kanunda verilen görevleri yapmak. d) Mahkemenin istediği konularda ve uygun göreceği sürelerde ara raporlar sunmak. e) Alacaklılar kurulunu konkordatonun seyri hakkında düzenli aralıklarla bilgilendirmek. f) Talepte bulunan diğer alacaklılara konkordatonun seyri ve borçlunun güncel malî durumu hakkında bilgi vermek. g) Mahkeme tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek. 8 inci, 10 uncu, 11 inci, 16 ncı, 21 inci ve 359 uncu maddeler hükümleri kıyas yoluyla komiserler hakkında da uygulanır. Komiserin konkordatoya ilişkin işlemleri ile ilgili şikayetler, asliye ticaret mahkemesi tarafından kesin olarak karara bağlanır. (Değişik fıkra:6/12/2018-7155/15 md.) Komiserler, bilirkişilik bölge kurulları tarafından oluşturulan komiser listesinden seçilir. Listeye kayıt için Adalet Bakanlığı tarafından izin verilen kurumlardan alınacak eğitimin tamamlanmış olması zorunludur. Ayrıca, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, komiser olarak görevlendirilebilecek, yetkilendirilmiş bağımsız denetçileri liste hâlinde bilirkişilik bölge kurullarına bildirir. Listede görevlendirilecek komiser bulunmaması hâlinde liste dışından görevlendirme yapılır ve bu durum bölge kuruluna bildirilir. Bir kişi eş zamanlı olarak beşten fazla dosyada geçici komiser ve komiser olarak görev yapamaz. Komiserin sorumlulukları hakkında 227 nci maddenin dördüncü ve beşinci fıkrası hükümleri uygulanır. (Değişik fıkra:6/12/2018-7155/15 md.) Konkordato komiserinin nitelikleri, eğitimi, eğitim verecek kurumlar ve eğitimden muaf tutulacaklar ile komiserliğe ilişkin diğer hususlar Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir. Alacaklılar kurulu, komiserin faaliyetlerine nezaret eder; komisere tavsiyelerde bulunabilir ve kanunun öngördüğü hâllerde mahkemeye görüş bildirir. Alacaklılar kurulu komiserin faaliyetlerini yeterli bulmazsa, mahkemeden komiserin değiştirilmesini gerekçeli bir raporla isteyebilir. Mahkeme bu talep hakkında borçluyu ve komiseri dinledikten sonra kesin olarak karar verir. Borçlunun malî durumunun düzelmesi nedeniyle kesin mühletin kaldırılması:[91]

Mühlet Sürecinde Komiserin Görev ve Yetkileri

Geçici mühletin borçlu tarafından uzatılmasının talep edilmesi durumunda geçici konkordato komiserinin görüşünün alınması gerekir. Kesin mühlet içinde konkordatonun tasdikine yönelik işlemleri tamamlayarak dosyayı raporuyla mahkemeye iade etmek, konkordato projesinin tamamlanmasına katkıda bulunmak ve borçlunun faaliyetlerine nezaret etmek komiserin kanuni görevleri arasındadır. Komiser ayrıca borçlunun malvarlığının defterini tutmak ve malların kıymetini belirlemekle yükümlüdür.

Mahkemenin uygun bulacağı sürelerde ve talep ettiği başlıklarda ara raporlar tanzim etmek, alacaklılar kuruluna konkordatonun seyri hakkında periyodik bilgi sunmak komiserin yükümlülüğündedir; bunun yanında talepte bulunan diğer alacaklılara da sürecin gidişatı ve borçlunun güncel finansal hali açıklanır. Güçlük teşkil eden istisnai hallerde kesin mühlet, komiserin gerekçesini izah eden raporu ve istemi neticesinde mahkeme tarafından altı aya kadar uzatılabilir. Konkordatonun tasdiki bakımından mühlet boyunca komiserin onayıyla meydana getirilen borçların ifasının, alacaklı feragat etmedikçe kafi bir teminatla güvence altına alınması şarttır.

2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 305Kaynağı aç
Madde 305- (Başlığı ile Birlikte Değişik: 28/2/2018-7101/33 md.) 302 nci madde uyarınca yapılan toplantıda ve iltihak süresi içinde verilen oylarla kabul edilen konkordato projesinin tasdiki aşağıdaki şartların gerçekleşmesine bağlıdır: a) Adi konkordatoda teklif edilen tutarın, borçlunun iflâsı hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olacağının anlaşılması; malvarlığının terki suretiyle konkordatoda paraya çevirme hâlinde elde edilen hasılat veya üçüncü kişi tarafından teklif edilen tutarın iflâs yoluyla tasfiye hâlinde elde edilebilecek bedelden fazla olacağının anlaşılması. b) Teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olması (bu kapsamda mahkeme, borçlunun beklenen haklarının dikkate alınıp alınmayacağını ve alınacaksa ne oranda dikkate alınacağını da takdir eder). c) Konkordato projesinin 302 nci maddede öngörülen çoğunlukla kabul edilmiş bulunması. d) 206 ncı maddenin birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklıların alacaklarının tam olarak ödenmesinin ve mühlet içinde komiserin izniyle akdedilmiş borçların ifasının, alacaklı bundan açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanmış olması (302 nci maddenin altıncı fıkrası kıyasen uygulanır). e) Konkordatonun tasdikinin gerektirdiği yargılama giderleri ile konkordatonun tasdiki durumunda alacaklılara ödenmesi kararlaştırılan para üzerinden alınması gereken harcın, tasdik kararından önce, borçlu tarafından mahkeme veznesine depo edilmiş olması. Mahkeme konkordato projesini yetersiz bulursa kendiliğinden veya talep üzerine gerekli gördüğü düzeltmenin yapılmasını isteyebilir. Konkordatonun tasdiki kararı, kapsamı ve ilânı:

Alacakların Bildirimi, Toplantı Yönetimi ve Tasdik Aşaması

Alacaklılar, komiser tarafından yapılacak ilanla ilan tarihinden itibaren on beş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet edilir. Bu ilanda, alacaklarını bildirmeyen alacaklıların bilançoda kayıtlı olmadıkça konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmeyecekleri ihtarına yer verilir. Konkordato projesinin müzakeresi için alacaklıları toplantıya davet ilanı da komiser tarafından yapılır ve toplantı gününün bu ilandan en az on beş gün sonra olması zorunludur. Komiser alacaklılar toplantısına başkanlık eder ve borçlunun durumu hakkında bir rapor verir.

2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 299Kaynağı aç
Madde 299- (Değişik: 28/2/2018-7101/27 md.) Alacaklılar, komiser tarafından 288 inci madde uyarınca yapılacak ilânla, ilân tarihinden itibaren onbeş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet olunur. Ayrıca, ilânın birer sureti adresi belli olan alacaklılara posta ile gönderilir. İlânda, alacaklarını bildirmeyen alacaklıların bilançoda kayıtlı olmadıkça konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmeyecekleri ihtarı da yazılır. Alacaklar hakkında borçlunun beyana daveti:
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 301Kaynağı aç
Madde 301- (Başlığı ile Birlikte Değişik: 28/2/2018-7101/29 md.) Konkordato projesinin hazırlanması, alacakların bildirilmesi ve tahkiki tamamlandıktan sonra komiser, 288 inci madde uyarınca yapacağı yeni bir ilânla alacaklıları, konkordato projesini müzakere etmek üzere toplanmaya davet eder. Toplantı günü ilândan en az on beş gün sonra olmak zorundadır. İlanda alacaklıların, toplantıdan önceki yedi gün içinde belgeleri inceleyebilecekleri de bildirilir. Ayrıca, ilânın birer sureti adresi belli olan alacaklılara posta ile gönderilir. Alacaklılar toplantısı ve projenin kabulü için gerekli çoğunluk:
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 302Kaynağı aç
Madde 302- (Başlığı ile Birlikte Değişik: 28/2/2018-7101/30 md.) Komiser alacaklılar toplantısına başkanlık eder ve borçlunun durumu hakkında bir rapor verir. Borçlu gerekli açıklamaları yapmak üzere toplantıda hazır bulunmaya mecburdur. Konkordato projesi; a) Kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını veya b) Kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini, aşan bir çoğunluk tarafından imza edilmiş ise kabul edilmiş sayılır. Oylamada sadece konkordato projesinden etkilenen alacaklılar oy kullanabilir. 206 ncı maddenin birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacakların alacaklıları ve borçlunun eşi ve çocuğu ile kendisinin ve evlilik bağı ortadan kalkmış olsa dahi eşinin anası, babası ve kardeşi alacak ve alacaklı çoğunluğunun hesabında dikkate alınmaz. Rehinle temin edilmiş olan alacaklar, 298 inci madde uyarınca takdir edilen kıymet sonucunda teminatsız kaldıkları kısım için hesaba katılırlar. Çekişmeli veya geciktirici koşula bağlı yahut belirli olmayan bir vadeye tabi alacakların hesaba katılıp katılmamasına ve ne oranda katılacağına mahkeme karar verir. Şu kadar ki bu iddialar hakkında ileride mahkemece verilecek hükümler saklıdır. Konkordato projesinin müzakereleri sonucunda oluşturulan konkordato tutanağı, kabul ve ret oylarını içerecek şekilde derhâl imza olunur. Toplantının bitimini takip eden yedi gün içinde gerçekleşen iltihaklar da kabul olunur. Komiser, iltihak süresinin bitmesinden itibaren en geç yedi gün içinde konkordatoya ilişkin bütün belgeleri, konkordato projesinin kabul edilip edilmediğine ve tasdikinin uygun olup olmadığına dair gerekçeli raporunu mahkemeye tevdi eder. Borçtan birlikte sorumlu olanlara karşı haklar:

Alacaklıların projeye katılım süresinin dolmasından itibaren en geç yedi gün içinde komiser, sürece dair evrakı, teklifin kabul edilip edilmediğini ve tasdikin uygunluğunu ortaya koyan gerekçeli nihai raporu mahkemeye iletir. Konkordato sürecinin iflasla neticelenmesi halinde mahkeme adi tasfiyenin komiserler eliyle yerine getirilmesine hükmedebilir; bu vaziyette iflas idaresine ait bütün yetki ve görevler komiserlerce icra edilir.

2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 308Kaynağı aç
Madde 308- (Başlığı ile Birlikte Değişik: 28/2/2018-7101/36 md.) Konkordato tasdik edilmezse mahkeme konkordato talebinin reddine karar verir ve bu karar 288 inci madde uyarınca ilân edilerek ilgili yerlere bildirilir. Borçlunun iflâsa tabi şahıslardan olması ve doğrudan doğruya iflâs sebeplerinden birinin mevcut olması hâlinde mahkeme, borçlunun iflâsına resen karar verir. (Ek fıkra:9/6/2021-7327/6 md.) Konkordato süreci iflâsla sonuçlandığı takdirde, iflâs kararını veren mahkeme tasfiyenin basit veya adi tasfiye usulüne göre yapılmasına ve gerektiğinde adi tasfiyenin komiserler tarafından yerine getirilmesine karar verir. Bu hâlde iflâs idaresine ait görev ve yetkiler komiserler tarafından kullanılır. Kanun yolları:

Şikayet, Değiştirilme Talebi ve Hukuki Sorumluluk

Komiserin işlemlerine karşı ileri sürülecek şikayetler asliye ticaret mahkemesi tarafından incelenerek kesin karara bağlanır. Komiserin faaliyetlerini yetersiz bulan alacaklılar kurulu, gerekçeli bir rapor ibraz ederek mahkemeden komiserin değiştirilmesini isteyebilir; mahkeme komiser ile borçlunun beyanlarını dinledikten sonra talep hakkında kesin nitelikte hüküm kurar.

İcra ve İflas Kanunu uyarınca komiserin sorumlulukları hakkında kanunun 227 nci maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları uygulanır. Bu doğrultuda görevlerini yerine getirirken kusurlarından ileri gelen zarardan sorumlu tutulurlar ve bu davalara adliye mahkemelerinde bakılır. Ayrıca Türk Ceza Kanununun uygulanmasında memur sayılırlar.

2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 227Kaynağı aç
Madde 227 – (Değişik: 6/6/1985-3222/28 md.) 8 inci maddenin bir ve ikinci fıkraları ve 9,11,16 ve 359 uncu maddelerin icra dairelerine ait hükümleri iflas idaresi hakkında da uygulanır. (Ek cümle: 28/2/2018-7101/9 md.) İflâs idaresi, iflâs masasına kabul edilen alacaklılara, talepleri hâlinde iflâs tasfiyesinin seyri ile müteakip işlemlerin planı ve takvimi hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. (Ek ikinci fıkra: 9/11/1988-3494/46 md.; Mülga: 2/3/2005-5311/28 md.) İcra mahkemesi, iflas idaresi üzerinde gözetim yetkisine sahip olup gerektiğinde iflas idaresini teşkil edenlerin görevine son verebilir. İcra mahkemesi, görevine son verilen veya istifa edenin yerine, önceki adaylar arasından 223 üncü maddedeki esaslar dairesinde yenisini seçer. İflas idaresini teşkil edenler kusurlarından ileri gelen zarardan sorumludurlar. Bu davalara adliye mahkemelerinde bakılır. İflas idaresini teşkil edenler Türk Ceza Kanununun uygulanmasında memur sayılırlar. Üçüncü şahısların istihkak iddiaları:
Konkordato komiserinin işlemlerine karşı şikayet nereye yapılır?

Komiserin konkordatoya ilişkin işlemleri ile ilgili şikayetler asliye ticaret mahkemesi tarafından kesin olarak karara bağlanır.

Bir komiser aynı anda en fazla kaç dosyada görev alabilir?

Bir kişi eş zamanlı olarak beşten fazla dosyada geçici komiser ve komiser olarak görev yapamaz.

Alacağını bildirmeyen alacaklı müzakereye katılabilir mi?

Alacaklarını bildirmeyen alacaklılar bilançoda kayıtlı olmadıkça konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmez.

Komiser kabul ve tasdik uygunluğuna dair raporu ne zaman mahkemeye sunar?

Komiser, iltihak süresinin bitmesinden itibaren en geç yedi gün içinde bütün belgeleri, projenin kabul edilip edilmediğine ve tasdikinin uygun olup olmadığına dair gerekçeli raporunu mahkemeye tevdi eder.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu