Kıymet Takdirine İtiraz Süresi, Davası ve Usulü

by Avukat Erdal Ersoy
Kıymet Takdirine İtiraz Süresi, Davası ve Usulü

Kıymet Takdirine İtiraz Süresi ve Başvuru Usulü

İcra takibi kapsamında haczedilen malların değer tespitine yönelik düzenlenen bilirkişi raporuna karşı itiraz, raporun ilgililere tebliğ edildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu uyarınca bu süre hak düşürücü niteliktedir ve sürenin kaçırılması halinde itiraz hakkı kesin olarak ortadan kalkar.

2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 128/aKaynağı aç
Madde 128/a – (Ek : 17/7/2003-4949/34 md.) Kıymet takdirinin tebliğ edildiği ilgililer, raporun tebliğinden itibaren yedi gün içinde raporu düzenleten icra dairesinin bulunduğu yerdeki icra mahkemesinde şikâyette bulunabilirler. Şikâyet tarihinden itibaren yedi gün içinde gerekli masraf ve ücretin mahkeme veznesine yatırılması hâlinde yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılabilir; aksi hâlde başka bir işleme gerek olmaksızın şikâyet kesin olarak reddedilir. (Değişik birinci cümle: 12/2/2004-5092/2 md.) Kesinleşen kıymet takdirinin yapıldığı tarihten itibaren iki yıl geçmedikçe yeniden kıymet takdiri istenemez. Ancak, doğal afetler ve imar durumundaki çok önemli değişiklikler meydana getiren benzer hallerde yeniden kıymet takdiri istenebilir. (Ek fıkra: 21/2/2007-5582/3 md.) 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanından kaynaklanan alacaklar ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının rehinle temin edilmiş alacaklarının takibinde, birinci fıkra uyarınca yaptırılmasına karar verilen bilirkişi incelemesi, aynı Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca yetki verilmiş kişi veya kurumlara yaptırılır. Kıymet takdirine ilişkin şikâyet yetkisiz icra mahkemesine yapılırsa, icra mahkemesi evrak üzerinde inceleme yaparak başvuru tarihinden itibaren en geç on gün içinde yetkisizlik kararı verir ve masrafını gider avansından karşılamak suretiyle dosyayı resen yetkili icra mahkemesine gönderir.[53] Bu madde gereğince icra mahkemesinin verdiği kararlar kesindir. İhale:

Kıymet takdirine ilişkin şikâyet, raporun tebliğ edildiği ilgililer tarafından raporu düzenleten icra dairesinin bulunduğu yerdeki icra mahkemesine yapılır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 128/a maddesi gereğince icra mahkemesinin bu şikâyetler üzerine verdiği kararlar kesindir.

Raporun Tebliğ Edileceği İlgililer

İcra dairesince düzenlenen taşınmaz kıymet takdiri raporu borçluya, haciz koydurmuş alacaklılara ve tapudaki diğer ipotekli alacaklılara tebliğ edilir. Tebligatta ilgililerin icra dosyasındaki veya tapudaki mevcut adresleri esas alınır. Borçlu dışındaki diğer paydaşlara kıymet takdiri raporunun tebliğ edilmesi kanuni bir zorunluluk değildir.

2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 128Kaynağı aç
Madde 128 – İcra memuru satışa başlamazdan evvel taşınmaz üzerindeki tapu sicilline mukayyet veya resmi senede müstenit olan mükellefiyetlerin hepsinin bir listesini yapar ve bu listeyi haczedenlerle borçluya tebliğ eder ve itirazlarını bildirmeleri için üç gün mühlet verir. 96 ve 97 nci maddeler hükümleri burada da caridir. (Değişik: 9/11/1988-3494/19 md.) İcra dairesi taşınmazın kıymetini takdir ettirir, taşınmazın kıymetinin takdirinde, taşınmaz üzerindeki mükellefiyetlerin kıymete olan etkisi de nazara alınır. (Ek cümle: 17/7/2003-4949/33 md.) Taşınmazın önceden takdir edilen kıymetini etkileyen mükellefiyetlerin ortaya çıkması hâlinde, icra dairesi satışa esas olmak üzere taşınmazın kıymetini yeniden takdir ettirir. Kıymet takdirine ilişkin rapor borçluya, haciz koydurmuş alacaklılara ve diğer ipotekli alacaklılara tebligatın yapıldığı icra dosyasındaki, ayrıca bildirilmiş bulunması hali müstesna olmak üzere, tapudaki mevcut adresleri esas alınmak sureti ile tebliğ edilir. (Mülga son cümle: 17/7/2003-4949/103 md.) (Ek fıkra: 21/2/2007-5582/2 md.) İcra dairesi, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanından kaynaklanan alacaklar ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının rehinle temin edilmiş alacaklarının takibinde, satışı istenen taşınmaz için kıymet takdirini, aynı Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca yetki verilmiş kişi veya kurumlara yaptırır. (Ek fıkra: 17/7/2003-4949/33 md.) Satışa çıkarılan taşınmazda eklenti niteliğinde teşvikli mal varsa icra müdürlüğü bu malların kıymetini ayrıca takdir ettirir. Satıştan önce ilgili kurumlardan bu mallar üzerindeki vergi, resim, harç gibi yükümlülükler sorulur. Satış isteyen alacaklının talebi üzerine bu mallar satış dışında tutulabileceği gibi, üzerlerindeki vergi, resim, harç gibi malın aynından kaynaklanan kamu alacakları dikkate alınarak 129 uncu madde hükümlerine göre taşınmazla birlikte ihale de edilebilir. (Ek fıkra: 28/2/2018-7101/1 md.) Ticari ve ekonomik bütünlük arz eden ya da bir bütün hâlinde satıldığı takdirde daha yüksek gelir elde edileceği anlaşılan mal ve haklar bir bütün olarak paraya çevrilir. Kıymet takdirine ilişkin şikâyet:

Giderlerin Yatırılması ve Yaptırımı

Kıymet takdirine yönelik şikâyet tarihinden itibaren yedi gün içinde gerekli bilirkişi ücreti, keşif gideri ve masrafların mahkeme veznesine yatırılması zorunludur. Belirtilen süre içinde gider ve masrafların mahkeme veznesine yatırılması hâlinde mahkemece yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılabilir.

Gerekli masraf ve ücretlerin şikâyet tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkeme veznesine yatırılmaması durumunda, başka bir işleme gerek kalmaksızın şikâyetin kesin olarak reddine karar verilir.

Yetkisiz Mahkemeye Başvuru Halinde Uygulanacak Usul

Şikâyetin yetkisiz icra mahkemesine iletilmesi hâlinde inceleme evrak üzerinden gerçekleştirilir. Mahkeme, müracaat tarihinden başlayarak azami on günlük süre zarfında yetkisizlik kararı oluşturur ve ilgili dosyanın yetkili merciye intikalini, gerekli gideri yatırılmış olan avanstan karşılayarak kendiliğinden sağlar.

Ortaklığın Giderilmesinde Yetkili Şikâyet Mercii

Ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilen hallerde satış memurluğunun işlemlerine karşı yapılacak şikâyetler genel icra mahkemesinde incelenmez. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2016/24486 Esas ve 2017/15046 Karar sayılı ilamında açıklandığı üzere satış memuru davaya bakan sulh hukuk mahkemesince tayin edildiğinden, satış memurluğunca yapılan işlemlere ve kıymet takdirine karşı yöneltilecek şikâyetler ortaklığın giderilmesine karar vermiş olan sulh hukuk mahkemesi tarafından incelenir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2016/24486, K. 2017/15046Kaynağı aç
12. Hukuk Dairesi         2016/24486 E.  ,  2017/15046 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi DAVALILAR : …, …, …, …, …, …, …, … Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü : Şikayetçi tarafından, …Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ortaklığın giderilmesi ilamına istinaden satış memurluğunca yapılan ihalenin kesinleşmesi ve taşınmazın ihale alıcısı adına tescili üzerine İİK.’nun 135/2. maddesi kapsamında gönderilen 08/10/2015 tarihli tahliye emrinde belirtilen tahliyenin durdurulması istemi ile icra mahkemesine başvurulduğu anlaşılmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 322/2. maddesinde; ''Paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi için satış yapılması gereken hâllerde, hâkim satış için bir memur görevlendirir. Taşınır ve taşınmaz malların satışı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yapılır'' hükmüne yer verilmiştir. 2004 sayılı İİK'nun 4. maddesinin son fıkrası da; "İcra yetkisini haiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet ve itirazların icra mahkemesi o mahkemenin hakimidir." hükmünü içermektedir. Buna göre; satış memuru davaya bakan sulh hukuk mahkemesince tayin edildiğinden, satış memurluğunca yapılan işlemlere karşı yöneltilecek şikayetler, icra mahkemesi tarafından değil ortaklığın giderilmesine karar vermiş olan sulh hukuk mahkemesi tarafından incelenir. Bununla birlikte, HMK'nun 1. maddesi hükmüne göre, göreve ilişkin kurallar kamu düzeninden olup mahkemece re’sen dikkate alınması zorunludur. O halde mahkemece, re'sen görevsizliğe ve dosyanın görevli … Sulh Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, işin esasının incelenerek yazılı şekilde sonuca gidilmesi isabetsizdir. SONUÇ : Mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366. ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca re'sen (BOZULMASINA), bozma nedenine göre şikayetçinin temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 04/12/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.

İtirazın Takip ve Satış İşlemlerine Etkisi

Kıymet takdiri işlemi bir satışa hazırlık işlemi niteliğindedir. Kıymet takdir raporunun tebliğ edilmemiş olması veya rapora itiraz edilmesi alacaklının satış talebinde bulunmasına ve icra dairesince satış kararı verilmesine hukuki bir engel oluşturmaz.

Kıymet takdirine itiraz icra takibinde satış işlemlerini kendiliğinden durdurmaz.

Kıymet takdirine süresinde itiraz etmeyen ilgililer, rapordaki değer düşüklüğünü veya takdirdeki usulsüzlükleri sonradan ihalenin feshi sebebi olarak ileri süremezler.

Kıymet Takdirinin Geçerlilik Süresi ve İstisnaları

Kesinleşen kıymet takdirinin yapıldığı tarihten itibaren iki yıl geçmedikçe yeniden kıymet takdiri istenemez. Kesinleşen kıymet takdirinde bu iki yıllık sürenin başlangıç tarihi, kıymet takdirinin fiilen yapıldığı keşif tarihidir.

Doğal afetler ve imar durumundaki çok önemli değişiklikler meydana getiren benzer hallerde, iki yıllık süre geçmemiş olsa dahi ilgililerce yeniden kıymet takdiri yapılması istenebilir.

Bedel Tespiti ve Yargılama Masrafları

Borçlunun kıymet takdirine itirazı neticesinde mahkemece icra müdürlüğünün belirlediğinden daha düşük bir bedel takdir edilirse borçlu aleyhine durum yaratılmayarak icra müdürlüğünce belirlenen daha yüksek bedel satışa esas alınır.

Kıymet takdirine itiraz yargılamasında taraflara yüklenebilecek şahsi bir kusur bulunmadığından kural olarak vekalet ücretine hükmedilmez. Bu davayı açmayan ve davada kusuru bulunmayan ilgililer aleyhine vekalet ücreti ve yargılama gideri takdir edilemez.

Konut finansmanından kaynaklanan alacaklar ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının rehinle temin edilmiş alacaklarının takibinde yaptırılmasına karar verilen bilirkişi incelemesi, ilgili kanun hükümlerine göre yetki verilmiş kişi veya kurumlara yaptırılır.

Kıymet takdirine itiraz süresi ne kadardır?

Kıymet takdiri raporunun ilgililere tebliğinden itibaren yedi gündür ve bu süre hak düşürücüdür.

Bilirkişi ücreti ve keşif masrafı süresinde yatırılmazsa ne olur?

Şikâyet tarihinden itibaren yedi gün içinde gerekli masraf ve ücretler yatırılmazsa şikâyet başka bir işleme gerek kalmaksızın kesin olarak reddedilir.

Kıymet takdirine itiraz satışı kendiliğinden durdurur mu?

Kıymet takdirine itiraz icra takibindeki satış işlemlerini kendiliğinden durdurmaz.

İki yıllık süre dolmadan yeniden kıymet takdiri istenebilir mi?

Kural olarak iki yıl geçmedikçe istenemez; ancak doğal afetler veya imar durumundaki çok önemli değişiklik hallerinde iki yıl dolmadan da yeniden kıymet takdiri talep edilebilir.

İcra mahkemesinin kıymet takdiri kararına karşı temyiz veya istinafa gidilebilir mi?

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 128/a maddesi gereğince icra mahkemesinin kıymet takdirine ilişkin verdiği kararlar kesindir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu