6698 sayılı Kanun’un 17. maddesinin birinci fıkrasına göre kişisel verilere ilişkin suçlarda 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 135 ila 140. maddeleri uygulanır.
6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 17Kaynağı aç
suçlar bakımından 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 135 ila 140
ıncı madde hükümleri uygulanır.
(2) Bu Kanunun 7 nci maddesi
hükmüne aykırı olarak; kişisel verileri silmeyen veya anonim hâle getirmeyenler
5237 sayılı Kanunun 138 inci maddesine göre cezalandırılır.
Kabahatler[1]
Hukuka aykırı kaydetme ve artırım
Türk Ceza Kanunu’nun 135. maddesinin birinci fıkrası, kişisel verileri hukuka aykırı biçimde kaydetmeyi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına bağlar. Cezanın konusu kaydetme fiilidir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 135Kaynağı aç
kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.[60]
(2) Kişisel verinin, kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine,
ırki kökenlerine; hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına,
sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkin olması durumunda
birinci fıkra uyarınca verilecek ceza yarı oranında artırılır.[61]
Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme
Aynı maddenin ikinci fıkrası artırımın kapsamını veri türüne göre belirler. Veri; kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine ya da ırki kökenlerine ilişkinse veya hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına ya da sendikal bağlantılarına ilişkinse birinci fıkradaki ceza yarı oranında artırılır. Artırım, sayılan ilişkilerden birinin bulunmasına ve birinci fıkrada hükmedilecek cezaya bağlıdır.
Verme, yayma veya ele geçirme
Türk Ceza Kanunu’nun 136. maddesinin birinci fıkrasına göre kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Hükümde sayılan fiiller verme, yayma ve ele geçirmedir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 136Kaynağı aç
başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis
cezası ile cezalandırılır.[62]
(2) (Ek:17/10/2019-7188/17 md.) Suçun konusunun, Ceza Muhakemesi
Kanununun 236 ncı maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan
beyan ve görüntüler olması durumunda verilecek ceza bir kat artırılır.
Nitelikli haller
136. maddenin ikinci fıkrası 17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanun’un 17. maddesiyle eklenmiştir. Suçun konusu, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 236. maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler ise bu madde uyarınca verilecek ceza bir kat artırılır. Artırım bu kayıt türüyle sınırlıdır.
Yok etmeme ile silmeme ve anonim hâle getirmeme
Türk Ceza Kanunu’nun 138. maddesinin birinci fıkrası, kanunların belirlediği süreler geçmesine rağmen sistemdeki verileri yok etmekle yükümlü olan kişilere ilişkindir. Bu kişiler yükümlülüklerini yerine getirmezse bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası verilir. Ceza hem yok etme görevinin varlığına hem de kanunda belirlenen sürenin geçmiş olmasına bağlıdır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 138Kaynağı aç
karşın verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olanlara görevlerini yerine
getirmediklerinde bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası verilir.[63]
(2) (Ek: 21/2/2014-6526/5 md.) Suçun konusunun Ceza Muhakemesi
Kanunu hükümlerine göre ortadan kaldırılması veya yok edilmesi gereken veri
olması hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır.
Şikayet
138. maddenin ikinci fıkrası 21/2/2014 tarihli ve 6526 sayılı Kanun’un 5. maddesiyle eklenmiştir. Suçun konusu, Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre ortadan kaldırılması veya yok edilmesi gereken veriyse verilecek ceza bir kat artırılır.
6698 sayılı Kanun’un 17. maddesinin ikinci fıkrası, aynı Kanun’un 7. maddesine aykırı şekilde kişisel verileri silmeyen veya anonim hâle getirmeyenlerin Türk Ceza Kanunu’nun 138. maddesine göre cezalandırılacağını düzenler. Cezalandırma, silmeme veya anonim hâle getirmemenin 7. maddeye aykırı olması şartına bağlanmıştır. Açık atıf, Türk Ceza Kanunu’nda ayrı bir fiil olarak yer almayan anonim hâle getirmemenin de bu yolla 138. madde kapsamına alınmasını öngörür.
Suç tanımının dışında kalan işleme fiilleri
Kişisel veriler hukuka aykırı işlense bile fiil, Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümlerinin kapsamına girmeyebilir. Fiil kanunda sayılan suç tipleriyle de ilişkilendirilemiyorsa suçların ve cezaların kanuniliği ilkesi nedeniyle Türk Ceza Kanunu uygulanmaz. Hukuka aykırı her işleme fiili kendiliğinden 135, 136 veya 138. maddedeki fiillerden birine dönüşmez.
İdari para cezasına bağlanan yükümlülükler
6698 sayılı Kanun’un 18. maddesi belirli yükümlülük ihlallerini idari para cezasına bağlar. 10. maddede öngörülen aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmeyenler hakkında 5.000 Türk lirasından 100.000 Türk lirasına kadar idari para cezası verilir.
6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 18Kaynağı aç
a) 10 uncu maddesinde öngörülen
aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmeyenler hakkında 5.000 Türk lirasından 100.000
Türk lirasına kadar,
b) 12 nci maddesinde öngörülen
veri güvenliğine ilişkin yükümlülükleri yerine getirmeyenler hakkında 15.000 Türk
lirasından 1.000.000 Türk lirasına kadar,
c) 15 inci maddesi uyarınca
Kurul tarafından verilen kararları yerine getirmeyenler hakkında 25.000 Türk lirasından
1.000.000 Türk lirasına kadar,
ç) 16 ncı maddesinde öngörülen
Veri Sorumluları Siciline kayıt ve bildirim yükümlülüğüne aykırı hareket edenler
hakkında 20.000 Türk lirasından 1.000.000 Türk lirasına kadar,
d) (Ek:2/3/2024-7499/35 md.) 9
uncu maddenin beşinci fıkrasında öngörülen bildirim yükümlülüğünü yerine
getirmeyenler hakkında 50.000 Türk lirasından 1.000.000 Türk lirasına kadar,
idari para cezası verilir.
(2) (Değişik:2/3/2024-7499/35
md.) Birinci fıkranın (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde öngörülen idari para
cezaları veri sorumlusu, (d) bendinde öngörülen idari para cezası veri
sorumlusu veya veri işleyen gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişileri
hakkında uygulanır.
(3) (Ek:2/3/2024-7499/35 md.) Kurulca
verilen idari para cezalarına karşı, idare mahkemelerinde dava açılabilir.
(4) Birinci fıkrada sayılan
eylemlerin kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları
bünyesinde işlenmesi hâlinde, Kurulun yapacağı bildirim üzerine, ilgili kamu kurum
ve kuruluşunda görev yapan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşlarında görev yapanlar hakkında disiplin hükümlerine göre işlem yapılır
ve sonucu Kurula bildirilir.
ALTINCI BÖLÜM
Kişisel Verileri Koruma Kurumu
ve Teşkilat
Kişisel Verileri Koruma Kurumu
12. maddedeki veri güvenliği yükümlülüklerinin yerine getirilmemesinde idari para cezası 15.000 Türk lirasından 1.000.000 Türk lirasına kadardır. 15. madde uyarınca Kurulca verilen kararların yerine getirilmemesinde ise alt sınır 25.000 Türk lirası, üst sınır 1.000.000 Türk lirasıdır.
16. maddedeki Veri Sorumluları Siciline kayıt ve bildirim yükümlülüğüne aykırı davrananlar için idari para cezası 20.000 Türk lirasından 1.000.000 Türk lirasına kadardır. 9. maddenin beşinci fıkrasındaki bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenler için 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun’un 35. maddesiyle eklenen bent, 50.000 Türk lirasından 1.000.000 Türk lirasına kadar idari para cezası öngörür.
2/3/2024 tarihli değişiklik, idari para cezasının muhatabını bentlere göre ayırır. (a), (b), (c) ve (ç) bentlerindeki cezalar veri sorumlusuna uygulanır. (d) bendindeki ceza ise veri sorumlusuna veya veri işleyen gerçek kişilere ve özel hukuk tüzel kişilerine uygulanır.
Kurul tarafından verilen idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılabilir. Hüküm, başvurulacak yargı yerini idare mahkemesi olarak gösterir.
Birinci fıkrada sayılan eylemler kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında işlenirse farklı bir yol uygulanır. Kurulun bildirimi üzerine ilgili memurlar, diğer kamu görevlileri ve bu meslek kuruluşlarında görev yapanlar hakkında disiplin hükümlerine göre işlem yapılır; sonuç Kurula bildirilir. Fıkra, bu kişilere ayrıca idari para cezası uygulanacağını düzenlemez.
Birden fazla kabahat ve suçla içtima
5326 sayılı Kanun’un 15. maddesinin birinci fıkrası, bir fiille birden fazla kabahat işlenmesini düzenler. İlgili tanımlarda yalnızca idari para cezası varsa en ağır idari para cezası verilir. Bu kabahatler için kanunda para cezasından başka idari yaptırımlar da öngörülmüşse bunların her birinin uygulanmasına karar verilir.
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 15Kaynağı aç
işlenmesi halinde bu kabahatlere ilişkin tanımlarda sadece idarî para cezası öngörülmüşse,
en ağır idarî para cezası verilir. Bu kabahatlerle ilgili olarak kanunda idarî para
cezasından başka idarî yaptırımlar da öngörülmüş ise, bu yaptırımların her birinin
uygulanmasına karar verilir.
(2) Aynı kabahatin birden
fazla işlenmesi halinde her bir kabahatle ilgili olarak ayrı ayrı idarî para cezası
verilir. Kesintisiz fiille işlenebilen kabahatlerde, bu nedenle idarî yaptırım kararı
verilinceye kadar fiil tek sayılır.
(3) Bir fiil hem kabahat hem
de suç olarak tanımlanmış ise, sadece suçtan dolayı yaptırım uygulanabilir. Ancak,
suçtan dolayı yaptırım uygulanamayan hallerde kabahat dolayısıyla yaptırım uygulanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İdarî Yaptırımlar
Yaptırım türleri
Aynı kabahat birden fazla işlenirse her kabahat için ayrı idari para cezası verilir. Kesintisiz fiille işlenebilen kabahatlerde ise idari yaptırım kararı verilinceye kadar fiil tek sayılır. Hangi kişisel veri ihlalinin kesintisiz fiil sayılacağı bu hükümde belirlenmez.
Bir fiil hem kabahat hem suç olarak tanımlanmışsa yalnızca suç nedeniyle yaptırım uygulanabilir. Suç nedeniyle yaptırım uygulanamayan hâllerde kabahat yaptırımı uygulanır. Belirli bir kişisel veri fiilinin hangi suçu oluşturduğu bu genel hükümden kendiliğinden çıkarılamaz.
Kişisel veriyi hukuka aykırı kaydetmenin cezası nedir?
Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kişiye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Veri 135. maddenin ikinci fıkrasında sayılan nitelikteyse bu ceza yarı oranında artırılır.
Kişisel veriyi vermek, yaymak veya ele geçirmek suç mudur?
Kişisel verinin hukuka aykırı olarak başkasına verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası gerektirir. Konu, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 236. maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntülerden oluşuyorsa ceza bir kat artırılır.
Verileri silmeyen veya anonim hâle getirmeyen nasıl cezalandırılır?
6698 sayılı Kanun’un 7. maddesine aykırı biçimde kişisel verileri silmeyen veya anonim hâle getirmeyen kişiler, Türk Ceza Kanunu’nun 138. maddesine göre cezalandırılır. 138. maddenin birinci fıkrasındaki bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası, kanunların belirlediği süreler geçmiş olmasına karşın verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olup bu görevi yerine getirmeyenlere uygulanır.
İdari para cezasına karşı dava nereye açılır?
Kurulca verilen idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılabilir.
Aynı fiil hem kabahat hem suç ise ne uygulanır?
Bir fiil hem kabahat hem suç olarak tanımlanmışsa yalnızca suçtan dolayı yaptırım uygulanabilir. Suçtan dolayı yaptırım uygulanamayan hâllerde kabahat yaptırımı uygulanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy