Taşınır Mülkiyetinin Zamanaşımı Yoluyla Kazanılmasının Koşulları
Taşınır bir malın mülkiyeti, Türk Medenî Kanunu'nun 777. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başkasına ait eşyayı davasız ve kesintisiz olarak beş yıl boyunca iyiniyetle ve malik sıfatıyla fiili hakimiyetinde bulunduran kişi tarafından zamanaşımı yoluyla kazanılır. Bu yolla mülkiyet hakkının doğabilmesi için zilyedin malik olma iradesi taşıması, fiili hakimiyetin aralıksız sürmesi ve bu beş yıllık dönem içinde zilyet aleyhine herhangi bir dava açılmamış olması gerekir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 777Kaynağı aç
Zilyetliğin İrade Dışı Kaybedilmesi ve Sürenin Korunması
Eşya üzerindeki fiili hakimiyetin sona ermesi kural olarak zamanaşımı sürecini etkilese de zilyedin iradesi dışındaki kayıplar bakımından kanun koyucu hak kaybını önleyici özel bir düzenleme getirmiştir. Türk Medenî Kanunu'nun 777. maddesinin ikinci fıkrasına göre, zilyetliğin irade dışı kaybedilmesi hâlinde zilyet, bir yıl içinde eşyayı bizzat yeniden ele geçirir veya açacağı bir dava yoluyla geri alırsa kazandırıcı zamanaşımı kesintiye uğramaz.
Borçlar Kanunu Hükümlerinin Kıyasen Uygulanması
Taşınır mülkiyetinin zamanaşımıyla kazanılmasında sürenin hesaplanması, kesilmesi ve durmasına ilişkin kurallar bakımından Türk Medenî Kanunu'nun 777. maddesinin üçüncü fıkrası devreye girer. Bu hüküm uyarınca, zamanaşımı süresine ilişkin söz konusu hesaplama, kesilme ve durma durumlarında Borçlar Kanunu'nun zamanaşımını düzenleyen kuralları kıyas yoluyla tatbik edilir.
Emin Sıfatıyla Zilyetten Edinme ile Zamanaşımı İlişkisi
Malikin rızasıyla eşyayı elinde bulunduran kişiden ayni hak kazananların durumu Türk Medenî Kanunu'nun 988. maddesiyle güvenceye alınmıştır. Kendisine güvenilerek mal bırakılan zilyetten taşınır üzerinde iyiniyetle mülkiyet veya sınırlı ayni hak devralan kimsenin kazanımı, devreden tarafın tasarruf yetkisi bulunmasa dahi korunur; dolayısıyla bu tür edinmelerde kazandırıcı zamanaşımı süresinin beklenmesine gerek kalmaksızın derhal iktisap sağlanır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 988Kaynağı aç
İrade Dışı Elden Çıkan Taşınırlar ve Taşınır Davası
Eşyası çalınan, kaybolan ya da rızası dışında elinden çıkan önceki zilyet, Türk Medenî Kanunu'nun 989. maddesinin birinci fıkrası uyarınca o taşınırı fiilen elinde tutan herkese karşı beş yıl içinde taşınır davası açma hakkına sahiptir. Taşınırı iyiniyetle ve malik sıfatıyla elinde bulunduran kişi aleyhine bu beş yıllık yasal süre zarfında dava açılmadığı takdirde, Türk Medenî Kanunu'nun 777. maddesindeki koşullar dairesinde zamanaşımı yoluyla mülkiyet iktisap edilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 989Kaynağı aç
İrade dışı elden çıkmış eşyayı edinen iyiniyetli kişinin korunması amacıyla Türk Medenî Kanunu'nun 989. maddesinin ikinci fıkrasında özel bir denge öngörülmüştür. Buna göre söz konusu taşınır açık artırmadan, pazardan ya da benzeri eşya satan yerlerden iyiniyetle satın alınmışsa, iyiniyetli edinenlere karşı açılacak taşınır davasında malın iadesi ancak ödenen bedelin geri verilmesi şartıyla talep edilebilir.
Motorlu Araçlarda Mülkiyet İntikali ve Trafik Sicilinin Niteliği
Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2023/1769 Esas ve 2023/3573 Karar sayılı ilamında yer verilen ilk derece mahkemesi gerekçesinde, trafiğe tescilli motorlu araçların mülkiyetinin noterde yapılan satış sözleşmesiyle geçtiği ve trafik sicilindeki tescil işleminin yenilik doğurucu nitelikte olmayıp açıklayıcı nitelik taşıdığı ifade edilmiştir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/1769, K. 2023/3573Kaynağı aç
Taşınır mülkiyeti zamanaşımı yoluyla ne kadar sürede kazanılır?
Türk Medenî Kanunu'nun 777. maddesi uyarınca başkasına ait taşınır bir malı davasız, kesintisiz, iyiniyetle ve malik sıfatıyla beş yıl elinde bulunduran kişi eşyanın mülkiyetini zamanaşımıyla kazanır.
Zilyetliğin irade dışı kaybedilmesi zamanaşımını sona erdirir mi?
Türk Medenî Kanunu'nun 777. maddesinin ikinci fıkrası gereğince zilyet, rızası dışında elinden çıkan eşyayı bir yıl içinde fiilen geri alır veya açacağı dava ile yeniden elde ederse kazandırıcı zamanaşımı kesilmez.
Pazardan iyiniyetle satın alınan eşya bedelsiz geri istenebilir mi?
Türk Medenî Kanunu'nun 989. maddesinin ikinci fıkrası gereğince pazar, açık artırma veya benzeri eşya satan yerlerden iyiniyetle edinilen taşınırlar için dava açıldığında eşyanın iadesi ancak ödenen bedelin geri verilmesi koşuluyla istenebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

