Şirketlerde Kâr Payı Avansı Dağıtımı ve İadesi

MADDE 509- (1) Sermaye için faiz ödenemez. (2) Kâr payı ancak net dönem kârından ve serbest yedek akçelerden dağıtılabilir. (3) Kâr payı avansı, Sermaye Piyasası Kanununa tabi olmayan şirketlerde, Gümrük ve Ticaret Bakanlığının bir tebliği ile düzenlenir. II – Hazırlık dönemi faizi

11. Hukuk Dairesi         2022/2728 E.  ,  2023/6282 K. "İçtihat Metni" İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi Taraflar arasındaki anonim şirket genel kurul kararının iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü. I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirketin hissedarlarından olduğunu, şirketin 04.07.2020 tarihinde gerçekleştirilen mali genel kurul toplantısına katıldığını, toplantıya katılan üyelerin bir kısmının vekâletnameleri ve temsil yetki belgeleri geçersiz olmasına rağmen toplantıya devam edilerek gündem maddelerinin oylandığını, davalı şirketin ana sözleşmesine göre yönetim kurulunun üye sayısının yarıdan bir fazlası ile toplanması ve çoğunlukla karar alması gerektiğini ancak bu kurala uyulmadığını, geçersiz ve süresi geçmiş belgelerle toplantıya katılım sağlandığını ve imzaların atıldığını, hukuka aykırı şekilde atılan imzaların hazır bulunanlar cetvelinden çıkartılması halinde yönetim kurulunun toplantı nisabının sağlanmadığını, yetki belgelerinin şirketten istenerek bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, hisse çoğunluğu açısından bakılsa bile tüm katılanların hisse değerleri toplamının şirketin toplam sermayesinin yarısını oluşturmadığını, dolayısıyla toplantıda alınan kararların yok hükmünde olduğunu, toplantıda oylamalarının usulüne uygun yapılmadığını, başkanın tarafsız davranmadığını, önünde bulunan kağıttan okuma şeklinde oylama yapıldığını, ekli CD kayıtlarına göre toplantıda gerçekleşen ile tutanağa yansıyan hususların uyuşmadığını, oy çokluğu ile karar verilen hususların tutanağa oybirliği şeklinde geçirildiğini ileri sürerek 04.07.2020 tarihli 2019 yılı mali genel kurul toplantı tutanağının iptali ile uygun zamanda kanuna uygun olarak teşekkül edecek yeni bir toplantının yapılmasına, geçersiz oylarla alınmış kararların yok hükmünde sayılmasına karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde, davalının yönetim kurulu ve genel kurul ayırımını yapamadığını, şirket ana sözleşmesinde genel kurul toplantısı için ağır bir nisabın öngörülmediğini, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 418 inci maddesine göre sermayenin 1/4'ünü karşılayan sermaye sahiplerinin toplantıya katılmasının kafi olduğunu, toplantının hükümet komiseri huzurunda yapıldığını, divan başkanının kağıttan okuma yaparak gündem maddelerini geçiştirdiği iddialarının, hissedarların söz alıp konuştuğu ancak tutanağa geçirilmediği iddialarının, oy çokluğu ile alınan kararların oy birliği ile tutanağa geçtiğine dair beyanların asılsız olduğunu, oy çokluğu ile veya oy birliği ile karar alınmasının da hukuken bir öneminin olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, davalı şirketin 15.120.000,00 TL sermayesi olduğu, bunun karşılığı 1008 payın bulunduğu, 04.07.2020 tarihli genel kurul toplantısına 3.630,00 TL sermaye paylı 242 payın asaleten, 2.835.000,00 TL sermaye paylı 189 payın vekâleten olmak üzere toplam 431 payın katıldığı, hazirun cetveline göre davalı şirketin 223 ortağının olduğu ve ortakların bazılarının birden fazla paya sahip oldukları, toplam pay adetinin 1008 olduğu, 6102 sayılı Kanun'un 418 inci maddesi uyarınca genel kurula toplam payların ilk toplantıda 1/4'ünün katılmasının gerektiği, ikinci toplantıda bu nisabın dahi aranmadığı, bu yasa hükmüne göre dava konusu genel kurula 15.120.000,00 TL sermayenin 1/4'ü olan 3.780.000,00 TL sermayeyi karşılayan payın katılması yeterli iken 6.456.000,00 TL sermayeyi karşılayan 431 payın katıldığı, yasa gereği 1008 payın 1/4'ü olan 252 payın katılması yeterli iken, zaten toplantıya 242 pay asaleten katıldığından vekâleten katılan 10 pay karşılığı 150.000,00 TL sermayenin temsil edilmiş olmasının nisap için yeterli olduğu, davacının, vekaleten katılanların tamamında değil bir kısmının vekaletinde usulsüzlük olduğunu iddia ettiği, bu iddia yönünden delil bulunmadığı, davacı tarafından delil olarak dayanılan genel kurul toplantısına ilişkin CD kayıtlarında genel kurul kararlarının yok hükmünde olmasını veya iptalini gerektirici bir delil bulunmadığı, genel kurulda kararların oy çokluğu veya oy birliği ile alınmasının yasal açıdan bir farkının olmadığı, zira 6102 sayılı Kanun'un 421 inci maddesindeki özel nisaplara tabi kararların dışındaki diğer kararlar yönünden toplantıya katılan payların yarı sermaye değerinden fazlasının olumlu oyunun yeterli olduğu, davacının genel kurulda muhalefetini tutanağa geçirttiği, ancak genel kurulda davacının sadece kâr dağıtımı konusunda beyanı bulunduğu, mezkur Kanun'un 408 inci maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendi uyarınca kârın kullanım şekli ve kâr payı dağıtımı konusunda karar alma görev ve yetkisinin anonim şirket genel kurulunun devredilemez görev ve yetkileri arasında olduğu, Covid-19 pandemisinin ekonomik hayattaki etkilerini azaltmak amacıyla bazı kanunlarda değişiklik öngören ve 16.04.2020 tarihinde kabul edilen 7244 sayılı bir torba Kanun ile 6102 sayılı Kanun'a geçici 13 üncü maddenin eklendiği, sermaye şirketlerinde 30.09.2020 tarihine kadar 2019 yılı net dönem kârının sadece %25’ine kadar olan kısmın dağıtılabileceği; geçmiş yıl kârları ile serbest yedek akçelerin dağıtılamayacağı ve yönetim kuruluna kâr payı avansı dağıtım yetkisinin verilemeyeceğinin düzenlendiği, dava konusu 04.07.2020 tarihli genel kurulun 6 numaralı gündem maddesinde bahsedilen geçici 13 üncü maddeye istinaden kârın %25'ine tekabül eden kısmın dağıtılacağının oylandığı, kararın kanuna, esas sözleşmeye ve dürüstlük kuralına uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; usulsüz vekâlet ve temsil ile toplantıya katılıp oy kullananlar olduğunu, genel kurula ait hiçbir evrakı şirketten alamayan, oy kullananlara ilişkin hazirun cetvelini edinemeyen müvekkiline bu durumu ispat külfetinin yükletilemeyeceğini, bunu araştırması gerekenin yargı mercii olduğunu, usulsüz vekâletnameler olsa dahi sadece 10 payın vekâleten temsilinin nisap için yeterli olabileceği olgusuna dayanılmasının hatalı olduğunu, toplantı tutanağının toplantıya uygun oluşturulmadığını, genel kurulda oylamaya sunulan maddelerin toplantı başkanı tarafından okunup geçilmek suretiyle, itirazlar dikkate alınmaksızın ve oylar usulünce sayılmaksızın oylama yapıldığını, genel kurulun toplantı tarihi itibari ile davalı şirketin, mevzuat gereği olması gereken resmî bir bağımsız denetçisinin bulunmadığını, bu kapsamda denetimi yapılmayan ilgili genel kurul kararlarının bağlayıcı olmayacağını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, genel kurulda bulunan denetçinin usulüne uygun olup olmadığının dahi incelenmediğini, bu denli kapsamlı bir dosyanın araştırılması neticesinde 2-3 sayfalık bir rapor oluşturulduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya içerisindeki bilgi ve belgelere ve özellikle hükme esas alınan 23.09.2021 tarihli bilirkişi raporundaki tespit ve değerlendirmelerin hukuken isabetli ve yerinde olmasına göre İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf aşamasındaki itirazlarını yineleyerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, anonim şirket genel kurul toplantısının 6102 sayılı Kanun'da öngörülen usulde toplanıp toplanmadığı, toplantıya katılanların vekâletlerinin sıhhatini etkileyen durum olup olmadığı, öyle ise dava edilen hususun genel kurulun ve kararlarının sıhhatini etkileyip etkilemediği noktasında toplanmaktadır. 2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2.6102 sayılı Kanun'un 408, 416, 421, 418, 445, 446, 447 ve geçici 13 üncü maddeleri. 3. Değerlendirme Dava, anonim şirket genel kurul kararının iptali istemine ilişkin olup, Mahkemece yukarıda yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilinin istinaf başvurusu ise esastan reddedilmiştir. 6102 sayılı Kanun'un 408 inci maddesinin birinci fıkrasının gerekçesinin ikinci paragrafında belirtildiği üzere anonim ortaklıkta genel kurul iradesini, kanunda ve esas sözleşmesinde öngörülen çağrı usulüne uygun olarak yapılan toplantılarda alınan kararlarla açıklar. Bu durumda, şirket kararları usulüne uygun oluşan ve toplantı nisabını devam ettiren genel kurulda gerekli oy oranı sağlanarak alınabilir. Nitekim, 6102 sayılı Kanun veya şirket esas sözleşmesinde aksine daha ağır nisap öngörülen haller hariç olmak üzere genel olarak toplantı ve karar nisabına ilişkin 418 inci madde hükmü, esas sözleşme değişikliklerinde toplantı ve karar nisaplarına ilişkin 421 nci madde hükmü ve çağrısız genel kurula ilişkin toplantı nisabı için ise 416 ncı madde hükmü sevk edilmiştir. Toplantı ve karar nisabının sağlanması genel kurul kararlarının varlık sebebidir. Burada belirtmek gerekirse, anılan hükümler ile getirilen usuller (iradi şekil unsurları) bulunmayan kararlar varlık kazanamazlar ve dolayısıyla yokluk yaptırımına tabi olurlar. Diğer bir ifadeyle bir hukuki işlemin kurucu unsurlarını oluşturan, mevcudiyet şartlarını belirleyen esaslı noktadaki kurucu şekli nitelikteki emredici hukuk kurallarına aykırılık halinde işlemin yokluğu söz konusudur. Diğer bir deyişle genel kurul kararlarının kurucu unsurları toplantısı nisabına uygun genel kurul toplantısı ve nisaba uygun ortaya çıkan irade ile açıklanmalıdır. (Yargıtay 11. HD 22.10.2022 tarihli ve 2009/1366 E., 2022/4391 K. sayılı ilamı; Erdoğan, Moroğlu, 6201 sayılı Kanuna Göre Anonim Ortaklıklarda Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü, 6. Baskı, XII Levha, İstanbul, 2022, s.17-29; Oğuzman M. Kemal/Öz M. Turgut, 20 Bası, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt I., Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2012, s.181) Bu açıklamadan sonra somut olaya gelince; davacı genel kurul toplantısına katılan üyelerin bir kısmının vekâletnamelerinin ve temsil belgelerinin usulüne uygun olmayıp geçersiz olduğunu, bu sebeple toplantı ve karar nisabının sağlanmadığını ileri sürmüştür. Davacının bu iddiası Mahkemece, toplantıya 252 payın katılımın yeterli olduğu, 242 payın asaleten katıldığı, kalan 10 paya ilişkin 150.000,00 TL sermayenin temsil edilmiş olmasının nisap için yeterli olduğu, davacı tarafından vekâleten toplantıya katılanların tamamının vekâletinin usulsüz olduğunun ileri sürülmediği ve bahse konu iddia yönünden bir delil de bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmişse de, araştırma yeterli olmamıştır. Şöyle ki; Mahkemece yapılması gereken, dava konusu genel kurul toplantısına ilişkin hazirun cetveli ve ekleri ile toplantıya vekâleten iştirak edenlere ilişkin vekâletnameler ve temsil yetki belgelerini içerir ilgili tüm bilgi ve belgeler getirtilip sözkonusu vekâletnamelerin ve temsil belgelerinin geçerli olup olmadığı belirlenerek, genel kurulda alınan kararların niteliği de dikkate alınmak suretiyle toplantı ve karar nisabının sağlanıp sağlanmadığının tespiti ile sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesi ve davacı istinaf başvurunun esastan reddedilmesi doğru olmamış, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ve sonuçta İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeple; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Bozma sebebine göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 30.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

MADDE 515- (1) Anonim şirketlerin finansal tabloları, Türkiye Muhasebe Standartlarına göre şirketin malvarlığını, borç ve yükümlülüklerini, öz kaynaklarını ve faaliyet sonuçlarını tam, anlaşılabilir, karşılaştırılabilir, ihtiyaçlara ve işletmenin niteliğine uygun bir şekilde; şeffaf ve güvenilir olarak; gerçeği dürüst, aynen ve aslına sadık surette yansıtacak şekilde çıkarılır. III – Yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu