Kapanan İcra Dosyası Tekrar Nasıl Açılır?

Takipsizlik veya yasal sürelerin geçirilmesi sebebiyle işlemden kaldırılan bir icra dosyası, icra müdürlüğü tarafından kendiliğinden yeniden açılamaz. Dosyanın yeniden işleme alınabilmesi için alacaklının ilgili icra dairesine yazılı bir yenileme talebinde bulunması ve kanunda öngörülen gerekli harçları yatırması gerekir.

İcra Dosyasının İşlemden Kaldırılması ve Haciz İsteme Süresi

Ödeme emrinde tanınan sürenin dolması ve borçlunun takibe itiraz etmesi halinde bu itirazın bertaraf edilmesiyle birlikte alacaklı, mal bildirimini beklemeksizin haciz tatbikini talep edebilir. Borçluya ödeme emrinin tebliğ edildiği günden başlayarak bir senenin dolmasıyla haciz isteme yetkisi düşer. Takibe itiraz yapılması ya da dava yoluna gidilmesi halinde uyuşmazlığın doğduğu andan ilamın kesinleşmesine kadar geçen evre ile alacaklı ve borçlunun icra dairesinde borcu taksitlendirmeleri durumunda bu sözleşmenin bozulmasına kadar işleyen vakit bir yıllık sürenin hesabına katılmaz.

Haciz talebi kanuni müddet içinde yapılmaz veya geri alındıktan sonra bu müddet içinde yenilenmezse dosya icra müdürlüğünce muameleden kaldırılır ve sistem üzerinden kapalı statüye alınır.

Dosyanın Yenilenmesi Usulü ve Harç Yükümlülüğü

İşlemden kaldırılan dosyada yeniden haciz istemek, alacaklı tarafından yapılan yenileme talebinin borçluya tebliğ edilmesine bağlıdır. İlama dayanmayan takiplerde yenileme talebi üzerine yeniden harç alınır; bu yenileme masraf ve harçları borçluya yükletilemez.

Mahkeme ilamına dayalı olarak başlatılan ilamlı icra takiplerinde ise dosyanın yenilenmesi halinde alacaklıdan yenileme harcı alınmaz. Yenileme dilekçesinin icra dairesi kaydına girmesi ve gereken hallerde harcın yatırılması, işlemeye devam eden zamanaşımını kesen bir takip işlemidir.

Yenileme Sonrası Haciz ve Tebligat Şartı

Dosya takipsizlik sebebiyle kapandığında mevcut hacizler yasa gereğince kendiliğinden düştüğü için, dosya yeniden açıldıktan sonra alacaklının borçlunun mal varlığına yönelik olarak yeniden haciz talebinde bulunması gerekir.

Yenilenen icra dosyasında borçluya yenileme emri tebliğ edilmeden herhangi bir haciz veya muhafaza işlemi yapılamaz. Usulüne uygun tebligat yapılmadan icra dairesince tatbik edilen işlemler şikâyet yoluyla iptal edilebilir.

Satış İsteme Süresi, Haczin Düşmesi ve Masraf Sorumluluğu

Haciz tatbik edilen malın paraya çevrilmesi, haciz tarihinden itibaren bir senelik zaman diliminde alacaklı ya da borçlu tarafından talep edilebilir; borçlu şahsın üçüncü kişilerde bulunan alacakları da aynı satış isteme kuralına bağlı tutulur. Belirlenen bu bir yıllık zaman zarfında satışı talep edilmesine karşın artırma aşamasında satışı tamamlanamayan hacizli mallarda satış isteme müddeti, talebi yönelten alacaklı yönünden mezkûr sürenin dolduğu andan başlayarak bir sene uzar.

Kanuni süresi içinde satış istenmemesi yüzünden haczin düşmesine yol açan alacaklı, söz konusu mala ilişkin muhafaza ve haciz tatbiki gibi bütün masrafları üstlenmekle yükümlüdür. Resmi sicillerde kayıtlı bulunan mallar üzerindeki haczin hükümsüz kaldığı icra dairesi ile yürütülen yazışmalarla belirlendiğinde, kaydı tutan ilgili idarece haciz şerhi silinir ve yapılan işlem icra dairesinin bilgisine sunulur. Ayrıca takipsizlik sebebiyle haczi kalkan borçlu da icra dairesine müracaat ederek taşınır veya taşınmaz malları üzerindeki haciz şerhlerinin kayıttan kaldırılmasını talep edebilir.

İcra dosyasına sunulmuş olan nakdi teminat veya teminat mektupları dosyanın takipsizlik nedeniyle işlemden kaldırılmasıyla kendiliğinden iade edilmez; borçlu yalnızca dosyanın kapanmış olmasına dayanarak teminat iadesi talep edemez.

Kapalı Kalan Dosyada Faiz ve Zamanaşımı Rejimi

İcra dosyasının takipsizlik nedeniyle işlemden kaldırılması borçlunun temerrüdünü askıya almaz veya durdurmaz. Dosyanın kapalı kaldığı sürede takip talebinde belirtilen faiz oranı üzerinden temerrüt faizi işlemeye devam eder. Ancak dosya yenilenirken işlemiş faiz anaparaya eklenerek yeniden faiz işletilemez; faiz yalnızca asıl alacak üzerinden hesaplanır.

Takibin kesinleşmesinden sonra alacak İcra ve İflas Kanunu m. 39 uyarınca icra zamanaşımına tabi olur. İlama dayanan takip, son muamele üzerinden on sene geçmekle zamanaşımına uğrar. Noter senedine dayanan takip ise senedin mahiyetine göre borçlar veya ticaret kanunlarında belirlenen zamanaşımı sürelerine tabidir. Dosyanın işlemden kaldırılması halinde zamanaşımı süresi dosyada yapılmış son geçerli takip işlemi anından itibaren baştan işlemeye başlar.

Zamanaşımı icra takibiyle kesilmişse, alacağın takibine ilişkin her işlemden sonra yeniden işlemeye başlar. Bir dava veya defi yoluyla kesilmiş olan zamanaşımı ise dava süresince tarafların yargılamaya ilişkin her işleminden veya hâkimin her kararından sonra yeniden başlar.

Borçlu tarafından zamanaşımı def'i ileri sürülmediği müddetçe icra dairesi dosyayı kendiliğinden zamanaşımı gerekçesiyle kapatamaz. Borçlu, takibin kesinleşmesinden sonraki devrede borcun zamanaşımına uğradığını ileri sürerse İcra ve İflas Kanunu m. 71 yollamasıyla kanunun 33/a maddesi hükmü uygulanır. İlamın zamanaşımına uğradığı, zamanaşımının kesildiği veya tatile uğradığı iddiaları icra mahkemesince resmi belgelere dayanılarak incelenir ve icranın geri bırakılmasına veya devamına karar verilir.

İcranın geri bırakılması kararının kesinleştiğinin tebliğinden itibaren alacaklı, zamanaşımının gerçekleşmediğini ispat etmek amacıyla yedi gün içinde genel mahkemelerde dava açabilir; süresinde dava açılmazsa ilamın zamanaşımına uğradığı hususu kesin hüküm teşkil eder.

Yeniden Açılamayacak İcra Dosyaları ve Yargı Kararları

Borcun tamamının ödenmesi sebebiyle infazen kapatılan bir icra dosyasının aynı dosya üzerinden alacaklı tarafından yeniden açılması veya yenilenmesi hukuken mümkün değildir. Borçlu tarafından ödeme yapılmasına rağmen dosya kapatılmamışsa borçlu icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurarak dosyanın kapatılmasını talep edebilir.

Alacaklının haktan veya takipten feragat beyanı kesin hükmün sonuçlarını doğurur ve feragat edilen takip dosyasının yeniden açılması hukuken mümkün değildir. İcra mahkemesinin borcun hiç doğmadığı veya sahtelik tespitiyle takibin iptaline karar vermesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde de dosya bir daha açılamaz.

İcra mahkemesinin takibin iptaline karar vermesi halinde yapılan tüm icra işlemleri geriye etkili olarak hükümsüz kalır ve karar kesinleşince icra müdürlüğü dosyayı kapatır. Mahkeme takibin tamamını değil yalnızca belirli bir takip işlemini (örneğin sadece ödeme emrini) iptal ederse dosya tamamen kapanmaz; iptal edilen işlemden önceki aşamaya geri dönülerek eksiklik giderilir ve aynı dosya üzerinden takibe devam edilir.

Borcu tamamen ödenmiş bir takibin alacaklı tarafından haksız ve kötüniyetli şekilde yeniden açılması üzerine borçlunun açtığı menfi tespit davasında, alacaklı aleyhine takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy