Haciz İsteme Süresi ve Dosyanın İşlemden Kaldırılması
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 78 uyarınca, ödeme emrindeki müddet geçtikten ve borçlu itiraz etmişse bu itiraz kaldırıldıktan sonra alacaklı, mal beyanını beklemeksizin borçlunun malvarlığına haciz konmasını isteyebilir. Haciz istemek hakkı, ödeme emrinin borçluya tebliği tarihinden itibaren bir sene geçmekle düşer. Haciz talebi bu kanuni müddet içinde yapılmaz veya geri alındıktan sonra bu müddet içinde yenilenmezse icra dosyası muameleden kaldırılır. Haciz talebinde bulunan alacaklıya talebi halinde haciz isteminde bulunduğuna dair hiçbir harç ve resme tabi olmayan bir vesika verilir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 78Kaynağı aç
Haciz İsteme Süresinin Hesabı ve Süreyi Durduran Haller
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 78/2 uyarınca, bir yıllık haciz isteme süresinin hesabında kanunda belirtilen belirli süreler hesaba katılmaz. Borçlunun itirazı veya açılan dava halinde bunların vukuundan hükmün kesinleşmesine kadar geçen süre bir yıllık sürenin hesabına katılmaz. Bununla birlikte, alacaklıyla borçlunun icra dairesinde taksit sözleşmeleri yapmaları durumunda, taksit sözleşmesinin ihlaline kadar geçen süre de haciz isteme süresinin hesabında dikkate alınmaz.
İşlemden Kaldırılan Dosyanın Yenilenmesi
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 78 uyarınca, muameleden kaldırılan icra dosyasında yeniden haciz istemek alacaklı tarafından yapılan yenileme talebinin borçluya tebliğ edilmesine bağlıdır. İlama dayanmayan takiplerde yenileme talebi üzerine yeniden harç alınır. Bu yenileme masraf ve harçları kanunen borçluya yükletilemez.
Elektronik Ortamda Malvarlığı Sorgulaması ve Haciz Talebi
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 78/1 gereğince alacaklı, haciz talebinde bulunmaksızın Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden, sisteme entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla borçlunun mal, hak veya alacağını sorgulayabilir. Sorgulama neticesinde sistem borçlunun mal, hak veya alacağının mahiyeti ve detayı hakkında bilgi verdiğinde, sistem üzerinden de haciz talep edilebilir. Bu durumda icra dairesi, tespit edilen mal, hak veya alacağı elektronik ortamda haczeder. Sorgulama neticesinde elde edilen bilgiler hukuka aykırı olarak paylaşılamaz. Kamu kurum veya kuruluşları ile 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlar, UYAP ile kendi sistemleri arasında entegrasyonu sağlamakla yükümlüdür. Bu sorgulamanın türü, kapsamı ve sınırı ile diğer hususlar Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir.
Haczin Kalkması ile Dosyanın Kapanması Arasındaki Fark
Haczedilen malın satışı kanunda türüne göre öngörülen yasal süreler içinde istenmezse, o mal üzerindeki haciz kalkar. Belirli bir mal üzerindeki haczin kalkması icra dosyasının bütünüyle otomatik kapanması sonucunu doğurmaz; ancak alacağın tahsil kabiliyetini zayıflatır. Buna karşılık borcun aslı ve tüm fer'ileriyle eksiksiz ödenmesi halinde takip itfa sebebiyle tamamen kapanır. Bu durumda alacak bitmiş sayıldığı için aynı alacak için yeniden takip açılamaz; oysa işlemden kaldırılan dosya yenileme talebiyle canlandırılabilir. Ayrıca alacaklının alacaktan feragat etmesi ya da mahkeme kararıyla takibin son bulması hallerinde de icra dosyası kapanır.
Kapak Hesabı ile Takibin İtfa Edilmesi
İcra takibine konu borcun dosyaya ödenerek tamamen kapatılabilmesi için borçlunun icra müdürlüğüne başvurarak güncel dosya hesabı raporunu, yani uygulamada bilinen adıyla kapak hesabını talep etmesi gerekir. Kapak hesabı; asıl alacak, işlemiş faiz, vekâlet ücreti, dosya masrafları, tebligat giderleri ve varsa harç kalemlerini kapsayan toplam ödeme tutarıdır ve ödeme tarihine göre değişkenlik gösterir. Kapak hesabı alınmaksızın eksik ödeme yapılması halinde icra dosyası kapanmaz ve bakiye kısım için takip işlemleri devam eder. Borç tüm fer’ileriyle birlikte icra dairesine eksiksiz yatırıldığında ise icra dosyasının derhal kapatılması gerekir.
Ödeme Sonrası Hacizlerin Kaldırılması ve Fek İşlemleri
Borcun ödenmesiyle icra takibi son bulsa dahi taşınır, taşınmaz, banka ve üçüncü kişilerdeki hacizler kendiliğinden kalkmaz. Hacizlerin kaldırılması için icra müdürlüğüne fek talebinde bulunulması ve borcun ödendiğini gösteren makbuz, alacaklı beyanı veya dosya içi tahsil kaydının sunulması şarttır. İcra müdürlüğü tapu, trafik, bankalar veya üçüncü kişilere fek müzekkeresi gönderir; kurumların sistemsel işlem süreleri farklı olduğundan haczin kayıtlardan kaldırılması aynı gün gerçekleşmeyebilir. Maaş haczi de icra müdürlüğünün işverene fek yazısı göndermesiyle kaldırılır; işverenin yazıyı uygulama süresine ve bordro dönemine bağlı olarak kesinti bir sonraki maaş döneminde sonlanabilir. Usulüne uygun ödemeye rağmen alacaklının takibe devam etmesi halinde borçlu takibin iptali davası açarak takibi sonlandırabilir; bu talebin reddedilmesi halinde de menfi tespit davası açma hakkı saklıdır.
İcra dosyasında haciz isteme süresi ne kadardır?
Haciz istemek hakkı, ödeme emrinin borçluya tebliğinden itibaren bir sene geçmekle düşer ve bu süre içinde haciz talep edilmezse dosya muameleden kaldırılır.
İşlemden kaldırılan icra dosyası yeniden açılabilir mi?
İşlemden kaldırılan dosyada yeniden haciz istenebilmesi alacaklının yenileme talebinin borçluya tebliğ edilmesine bağlıdır ve ilamsız takiplerde alacaklıdan yeniden harç alınır.
Haciz isteme süresinin hesabına hangi zamanlar katılmaz?
Borçlunun takibe itirazı veya dava açılması halinde kesinleşmeye kadar geçen süre ile icra dairesinde taksit sözleşmesi yapılması halinde taksit ihlaline kadar geçen süre hesaba katılmaz.
Borç ödendiğinde hacizler kendiliğinden kalkar mı?
Borcun ödenmesi hacizleri kendiliğinden kaldırmaz; icra müdürlüğüne fek talebinde bulunularak ilgili kurumlara veya işverene fek müzekkeresi yazılması zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy