Cinayete Azmettirmede Ceza Hangi Kurala Bağlanır

Cinayete azmettiren kişi, ayrıca belirlenmiş sabit bir süreyle değil, işlenen suçun cezasıyla cezalandırılır. İşlenen suç bir insanı kasten öldürmekse ceza müebbet hapistir. Öldürme kanunda sayılan nitelikli hallerden birinde gerçekleşmişse ceza ağırlaştırılmış müebbet hapistir.

Azmettirenin cezası işlenen suça bağlanır

Türk Ceza Kanunu’nun 38. maddesinin birinci fıkrası, başkasını suç işlemeye yönelten kişinin cezasını, o kişinin azmettirdiği ve fiilen işlenen suçun cezasına bağlar. Hükmün işlemesi için azmettirilen suçun gerçekleşmiş olması gerekir. Suç gerçekleşmeden yalnızca azmettirme iradesinden bu fıkra kapsamında bir ceza çıkarılamaz.

İşlenen suç kasten öldürmeyse bağlantı, 81. madde ile kurulur. Bu madde, bir insanı kasten öldüren kişinin müebbet hapis cezasıyla cezalandırılacağını düzenler. Azmettirene uygulanacak ölçü, 38. maddenin birinci fıkrası uyarınca işlenen suçun cezasıdır.

Nitelikli kasten öldürmenin sonucu

Türk Ceza Kanunu’nun 82. maddesi, kasten öldürmenin maddede tek tek sayılan hallerde işlenmesi durumunda failin ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla cezalandırılacağını öngörür. Sayılan haller şunlardır: tasarlayarak işleme; canavarca hisle veya eziyet çektirerek işleme; yangın, su baskını, tahrip, batırma veya bombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanma; üstsoy veya altsoydan birine ya da eşe, boşanılan eşe veya kardeşe karşı işleme; çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak kişiye karşı işleme; kadına karşı işleme; kamu görevi nedeniyle işleme; bir suçu gizleme, delillerini yok etme, işlenmesini kolaylaştırma veya yakalanmama amacı; suçu işleyememekten duyulan infial; kan gütme saiki ve töre saiki.

Öldürme bu hallerden birine giriyorsa azmettiren de 38. maddenin birinci fıkrası uyarınca işlenen suçun cezasıyla cezalandırılır. 82. madde, azmettirmeyi ayrı bir bent olarak düzenlemez. Nitelikli halin bulunup bulunmadığı, gerçekleşen öldürmenin sayılan hallerden hangisine girdiğine göre belirlenir.

Nüfuz ve çocuklar yönünden artırım

Üstsoy ile altsoy arasındaki ilişkiden doğan nüfuz kullanılarak bir suç azmettirilmişse azmettirenin cezası üçte birden yarısına kadar artırılır. Artırım tek ve sabit bir oran değildir. Uygulanabilmesi, kullanılan nüfuzun bu soydan gelme ilişkiden doğmasına bağlıdır.

Çocuklar suça azmettirildiğinde, aynı fıkradaki artırım için üstsoy ve altsoy ilişkisi aranmaz. Artırımın ölçüsü yine üçte bir ile yarı arasındaki aralıktır. Çocuğun hangi yaş veya koşullarla belirleneceği bu fıkrada tanımlanmamıştır.

Azmettiren belli değilse uygulanabilecek sonuç

Azmettiren henüz belirlenememişse, onun kimliğini ortaya çıkaran fail veya başka bir suç ortağı bakımından iki ihtiyari sonuç öngörülmüştür. Ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar, müebbet hapis yerine ise onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezasına hükmedilebilir. Bu sonuç zorunlu değildir ve azmettirenin belirsiz kalması şartına bağlıdır.

Ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet için gösterilen bu özel sonuçların dışında kalan hallerde, azmettirenin kimliğini ortaya çıkaran kişiye verilecek cezada üçte bir oranında indirim yapılabilir. İndirim de zorunlu değildir.

İştirakte gönüllü vazgeçmenin sınırı

İştirak halinde işlenen suçlarda gönüllü vazgeçme hükümlerinden yalnız gönüllü vazgeçen suç ortağı yararlanır. Hüküm, azmettirenin alacağı cezanın miktarını ayrıca göstermez; yararlanmayı vazgeçen kişiyle sınırlar.

Suç, gönüllü vazgeçenin gösterdiği gayret dışında başka bir sebeple işlenmemiş olsa da gönüllü vazgeçme hükümleri uygulanır. Suç, vazgeçenin bütün gayretine rağmen yine de işlenmiş olsa da aynı hükümler uygulanır. Bu iki hal birbirinden ayrıdır ve ikisi de azmettirme cezasının hangi miktarda belirleneceğini göstermez.

Sık sorulan sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy