Disiplin Soruşturmasının Başlatılması ve Usul Kurallarının Önemi
Jandarma personeli hakkında disiplin sürecinin işletilebilmesi mevzuatta düzenlenen usul kurallarına sıkı biçimde bağlıdır. 7068 sayılı Kanun m. 14/1 gereğince disiplin amirleri, maiyetinde görev yapan personelin disiplinsizlik oluşturan bir eylemini ya da meslek kurallarına uymayan davranışını tespit ettiğinde olayın araştırılması gerektiği sonucuna varırsa soruşturmayı bizzat veya yazılı şekilde görevlendireceği soruşturmacılar vasıtasıyla yürütür. İdari işlemlerin hukuka uygunluğunda usul şartlarına riayet edilmesi esastır.
7068 sayılı GENEL KOLLUK DİSİPLİN HÜKÜMLERİ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN m. 14Kaynağı aç
teşkil eden bir fiilini veya mesleğe aykırı tutum ve davranışını herhangi bir şekilde
öğrenen disiplin amirleri, olayın araştırılmasının gerektiğine kanaat getirirse
bizzat ya da yazılı olarak görevlendireceği soruşturmacılar vasıtasıyla disiplin
soruşturması yapar.
(2) Disiplin soruşturmacısı olarak hakkında disiplin soruşturması
yapılacak kişinin üstü konumundaki bir veya birden fazla kişi ya da Bakanlık ve/veya
ilgisine göre Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ya da Sahil Güvenlik
Komutanlığı müfettişi görevlendirilebilir. Ancak gerek görülmesi halinde, heyet
başkanı hariç olmak üzere hakkında disiplin soruşturması yapılacak kişinin astı
konumunda heyet üyeleri görevlendirilebilir. Disiplin soruşturmacısı olarak mülki
idare amirliği hizmetleri sınıfı ile ilgisine göre emniyet hizmetleri sınıfından
olanlar ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli haricinde
herhangi bir personel görevlendirilemez.[8]
(3) Disiplin soruşturmacıları ve heyeti, kendilerini görevlendiren
disiplin amiri adına disiplin soruşturmasıyla ilgili bilgi ve belgeleri toplama,
ifade alma, tanık dinleme, bilirkişi görevlendirme, keşif yapma, hâkim veya savcı
kararı gerektirmeyen durumlarda kriminal inceleme yaptırma da dahil olmak üzere
her türlü inceleme yapma ve ilgili makamlarla yazışma yetkisini haizdir. Müfettişlerin
özel mevzuatlarından doğan yetkileri saklıdır.
(4) Disiplin soruşturmacısı olarak görevlendirilebileceği
belirtilenler, boşanmış olsalar dahi eşleri veya ikinci dereceye kadar kan ve kayın
hısımları olan personel hakkında yürütülen soruşturmalarda görevlendirilemez.
(5) 3/5/2016 tarihli ve 6713 sayılı Kolluk Gözetim Komisyonu
Kurulması Hakkında Kanunun disiplin soruşturması işlemleri ile ilgili hükümleri
saklıdır.
Disiplin amirinin disiplin cezası verme
yetkisi
Mevzuata uygun şekilde kurulmamış bir disiplin soruşturma heyeti tarafından yürütülen incelemelere dayanılarak işlem tesis edilmesi, isnat edilen fiilin gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılmaksızın disiplin cezasını usul hukuku bakımından sakatlamaktadır. Hukuka aykırı oluşturulan heyet eliyle tamamlanan soruşturma raporlarına dayalı cezalar yetkili idari yargı mercilerince iptal edilmektedir.
7068 Sayılı Kanun Uyarınca Denetim İhlalleri ve Ceza Türleri
7068 sayılı Kanun kapsamında personelin görev ve sorumluluklarına ilişkin fiiller farklı ağırlık derecelerine göre tasnif edilmiştir. Kanunun 8/4-a-2 maddesinde denetim görevini yerine getirmemek fiili dört ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren haller arasında yer almaktadır. Aynı Kanunun 8/8 maddesi uyarınca jandarma personeli hakkında durdurma cezası yerine uygulanan brüt aylıktan kesinti cezaları yetkili disiplin kurullarınca tayin edilir.
7068 sayılı GENEL KOLLUK DİSİPLİN HÜKÜMLERİ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN m. 8Kaynağı aç
şunlardır:
a) Silahını, araç ve gerecini, giyim ve kuşamını temiz
tutmamak, çalıştığı yerin temizliğine özen göstermemek.
b) Yetkili makamlarca belirlenmiş tasarruf tedbirlerine
riayet etmemek veya kullanımına sunulan kamu kaynaklarının kullanılmasında gösterilmesi
gereken makul seviyedeki özeni göstermemek.
c) İzinsiz veya kurumunca kabul edilebilir özrü olmaksızın
belirli zamanda yapılması gereken faaliyetlere geç kalmak.
ç) (Mülga:18/10/2018-7148/36 md.)
d) Özürsüz veya izinsiz olarak mesaiye geç gelmek veya
erken ayrılmak ya da günlük mesai saatlerine riayet etmemek.
e) Nezaket kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda bulunmak.
f) Emrin icrası veya sonuçları ile katılım sağlanan toplantılarla
ilgili olarak görevlendirme yapan amire bilgi vermemek.
g) Usulüne uygun olarak kendisine verilmiş olan bir emir
üzerine; emrin uygun olmadığı, yanlış verildiği, yapılamayacağı ve benzeri şekillerde
amirini alenen eleştirmek veya amire karşı itirazda bulunmak (Amir tarafından karar
verilene kadar astın fikrini savunması veya emrin kanunsuz olduğu hususundaki kanaatini
belirtmek için amire yaptığı itiraz bu kapsamda disiplinsizlik teşkil etmez.).
(2) Kınama cezasını gerektiren fiiller şunlardır:
a) Görev sırasında (…)[1],
mevzuat veya talimatlarla yasaklanan davranışlarda bulunmak.
b) Mevzuatta belirlenmiş usul ve kurallara riayet etmeden
sözlü, yazılı veya elektronik olarak müracaat veya şikâyette bulunmak.
c) Nöbeti teslimden sonra görev yerine özürsüz olarak geç
dönmek.
ç) Bildirimleri süresi içerisinde yerine ulaştırmamak.
d) Mevzuat veya talimatlarla taşınmasına veya bulundurulmasına
izin verilmiş olanlar dışında, mesleğin ciddiyeti ile bağdaşmayacak biçimde yüzük,
bilezik, kolye, madalyon, rozet ve benzeri şeyleri takmak.
e) Görev sırasında veya dışında kendisi ile aynı rütbede
çalışanlara veya mesai arkadaşlarına karşı saygısız davranmak.
f) Mevzuat ve talimatlarla kendisine tevdi edilmiş görevlerin
gerektirdiği sorumluluğu üstlenmekten imtina ettiğini gösterecek tavır ve davranışlarda
bulunmak.
g) Amirleri, üstleri, aynı rütbedeki veya çalışma arkadaşları
hakkında ve onların bulunmadığı ortamlarda, onların (…)[2]
kişilikleri hakkında kötüleyici veya konuştuğu kişilerde kötü intiba bırakacak tarzda
olumsuz sözler söylemek.
ğ) Zati demirbaş tabanca veya geçici olarak verilen demirbaş
tabancanın üzerinde orijinalliğini bozacak boya, kaplama, gravür veya ciddiyetle
bağdaşmayacak şekil, desen, resim ve karakter gibi değişiklikler yapmak.
h) Mevzuata veya mesleki teamüllere aykırı hitaplarda bulunmak.
ı) Bu fıkrada disiplinsizlik olarak saptanan eylem, işlem,
tutum ve davranışlar dışında herhangi bir biçimde görevin takdir ve yerine getirilmesinde
müsamaha ve savsaklama göstermek.
i) (Mülga:18/10/2018-7148/36 md.)
(3) Aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller şunlardır:
а) Üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren
fiiller;
1) Mevzuat veya talimata aykırı olarak eksik kuşam ve teçhizatla
göreve çıkmak.
2) Amir ve üstlerinin, görev ve mesleki konulara veya tutum
ve davranışlarına ilişkin uyarılarına uymamak ya da bu uyarılara kayıtsız kalmak,
amir ve üstleri tarafından sorulan soruları gereken süre içinde yanıtlamamak.
3) Özlük hakları ile ilgili veya başka bir kişisel menfaat
temini için başkalarını aracı koyup öncelik ve ayrıcalık talep etmek.
4) İzinsiz veya kurumunca kabul edilebilir bir özrü olmaksızın
yirmidört saate kadar göreve gelmemek.
5) Görev dışında amir veya üstlerine saygısız davranmak.
6) Nöbet görevine gelmemek veya nöbet ya da nokta görevinde
mevzuatla ve/veya talimatlarla belirlenen kurallara aykırı hareket etmek.[3]
7) Görevli bulunduğu sırada görev gereği olmaksızın veya
amirin izni olmadan resmi kıyafet ile kahvehane, kıraathane, lokal, kulüp ve benzeri
yerlerde oturmak.
8) Amirinden izin almaksızın görevli bulunduğu il sınırları
dışına çıkmak.
9) Emrinde çalışanları veya Devletin araç ve gereçlerini
idarece kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın özel işlerinde kullanmak.
10) Kendisine verilmiş olan personel kimlik kartını kabul
edilebilir bir neden olmaksızın kaybetmek.
11) Bazı isteklerini yerine getirmek, kişisel bir menfaat
sağlamak, görev veya sorumluluktan kaçmak gibi amaçlarla hastalığını abartmak veya
olmadığı halde bir rahatsızlığı varmış gibi göstererek günlük mesainin bir kısmına
katılmamayı alışkanlık haline getirmek.
12) Herhangi bir yolu, yeri veya kişiyi arayıp soranlara
cevap vermemek, baştan savmak.
13) Görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak veya
geçerli bir özrü olmaksızın belirtilen sürede bitirmemek.
14) Haklı bir neden olmadan kişileri bekletmek.
15) Selamlama ile ilgili olarak belirlenmiş kurallara riayet
etmemek.
16) Resmi protokol kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda
bulunmak.
17) (Ek:18/10/2018-7148/36 md.) Görevdeyken, yetkili
makamlar tarafından izin verilen durumlar haricinde görev veya hizmetle ilgisi olmayan
işlerle uğraşmak.
18) (Ek:18/10/2018-7148/36 md.) Kılık ve kıyafet
ile ilgili olarak mevzuatta belirlenmiş kurallara uymamak.
b) Dört ila on günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren
fiiller;
1) Kendisi ile aynı rütbede çalışanlara, astlarına veya
mesai arkadaşlarına karşı onur kırıcı söz söylemek, davranışta bulunmak veya söz,
yazı ya da eylemle hakaret etmek.
2) Resmi belge veya göreve ilişkin evrakı kaybetmek.
3) Önlem almamak veya tedbirli davranmamak yüzünden Devlet
malı eşyanın hasar görmesine veya kaybolmasına neden olmak.3
4) İzinli olduğu zamanlarda resmi kıyafetle, izinli olmadığı
zamanlarda görevli olmaksızın resmi veya sivil kıyafetle, personelin girmesine veya
oturup eğlenmesine izin verilen yerler dışındaki kahvehane, lokal, kulüp veya benzeri
yerlerde oyun oynamak.
5) İzinsiz veya kurumunca kabul edilebilir bir özrü olmaksızın
yirmidört saatten fazla ve iki güne kadar (ikinci gün dahil) göreve gelmemek.
6) Mühür veya beratını kabul edilebilir bir neden olmaksızın
kaybetmek.
7) Yükümlü bulunduğu devir ve teslim işlemlerini tamamlamadan
ya da devir ve teslim işleri tamamlanamadığı takdirde ilgili mevzuatında belirtilen
süre dolmadan görev yerinden ayrılmak.
8) Görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçleri görevin
sona ermesine ya da kurumca istenmesine rağmen geri vermemek.
9) İzin verilen haller dışında üniforma giymemek.
c) Onbir ila onbeş günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını
gerektiren fiiller;
1) İzinsiz veya kurumunca kabul edilebilir bir özrü olmaksızın
iki günden fazla ve üç güne kadar (üçüncü gün dahil) görevine gelmemek.
2) İzinli bulunduğu sürede, hizmet ve görevin gerektirdiği
durumlarda, görevine derhal dönmesi kendisine sözlü, yazılı ya da herhangi bir iletişim
vasıtasıyla duyurulduğu halde, kabul edilebilir özrü bulunmaksızın görevine makul
sürede dönmemek.
3) Amir ve üstlerine iletilmesi gereken olay, bilgi ve
emirleri zamanında iletmemek.
4) Görev sırasında kişilere karşı onur kırıcı söz söylemek
veya davranışta bulunmak.
5) Denetleme ve soruşturmaları uzatmak, denetleme raporları
ve soruşturma raporlarını süresinde ilgili yerlere vermemek veya göndermemek ya
da kabul edilebilir bir neden olmadan soruşturmayı eksik bırakmak.
(4) Kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller şunlardır:
а) Dört ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren
fiiller;
1) Amir ve memurlara görevle ilgili olarak yalan söylemek.
2) Denetim görevini yerine getirmemek.
3) İzinsiz ya da kurumca kabul edilebilir özrü olmaksızın
kesintisiz olarak üç günden fazla ve beş güne kadar (beşinci gün dahil) göreve gelmemek.
4) Amirlerini, üstlerini, aynı rütbedeki arkadaşlarını,
astlarını veya diğer mesai arkadaşlarını haksız yere şikâyet etmek.
5) Astlarını, aynı rütbedeki arkadaşlarını ve diğer mesai
arkadaşlarını dövme girişiminde bulunmak.
6) Toplu olarak sözlü veya yazılı şikâyette bulunmak.
7) Görev sırasında amir veya üstlerine saygısız davranmak.
8) Bu Kanunda ayrıca disiplinsizlik olarak tanımlanmamış
olmak kaydıyla astları veya mesai arkadaşlarına yönelik olarak sürekli ve sistemli
her türlü baskı ve taciz uygulamak.
b) Altı ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller;
1) Doğrudan veya aracı eliyle astlarından ya da iş sahiplerinden
hediye veya borç almak.
2) Kabul edilebilir mücbir sebepler haricinde borçlanıp
ödememeyi alışkanlık haline getirmek.
3) Görevde kullanılan telsiz haberleşme araçlarıyla görevle
ilgili olmayan veya saygısızca konuşmalar yapmak ya da anlaşılmaz sesler çıkarmak.
4) Teslim aldığı her çeşit motorlu araç, makine, cihaz
ve teçhizatta ağır kusur veya hizmetten ayrılabilen kişisel kusurla hasara sebep
olmak.
5) (İptal alt bend: Anayasa Mahkemesinin 4/5/2023
Tarihli ve E: 2023/24, K: 2023/91 Sayılı Kararı ile) (Yeniden Düzenleme:21/11/2024-7533/39
md.) Görev sırasında veya dışında kurumun hiyerarşik düzenini bozacak veya
amirin ya da üstlerinin otoritesini zedeleyecek şekilde amir ya da üstlerinin
eylem veya işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte söz söylemek ya da
yazı yazmak.
6) Hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı
ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak.
7) Bir görevin kendisine tevdi edildiğini öğrendikten sonra
mazeretler ileri sürmek suretiyle göreve başlamayı geciktirmek.
c) On ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller;
1) Amir ve üstlerine iletilmesi gereken olayları ve bunlarla
ilgili bilgileri amirlerinden ve resmen istenmesi halinde görevli ve yetkili kuruluş
ve kişilerden gizlemek.
2) Yetkili olmadığı halde basın, haber ajansları, radyo
ve televizyon kurumları veya diğer iletişim kanalları vasıtasıyla kamuoyuna bilgi
ya da demeç vermek.
3) Silahla dikkatsizlik, tedbirsizlik veya ihmal sonucu
yaralamaya sebebiyet vermek, kendisini yaralamak ya da bu fiillerin başkaları tarafından
işlenmesine neden olmak.3
4) Hizmet aracıyla ağır kusuru veya hizmetten ayrılabilen
kişisel kusuruyla trafik kazası sonucu yaralamaya sebebiyet vermek.
5) (Ek:18/10/2018-7148/36 md.) Aynı rütbedeki meslektaşları
ile diğer mesai arkadaşlarını tehdit etmek,
(5) Uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller şunlardır:
a) Oniki ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller;
1) Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak
veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak.
2) Görev sırasında kişilere veya herhangi bir nedenle kurum
binalarına gelen ya da getirilenlere hakaret etmek.
b) Onaltı ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller;
1) Devlet malı motorlu araçları, muhabere araçlarını, silah
veya mühimmatı ihmal nedeniyle kaybetmek.
2) Hizmet içinde resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı
ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak.
3) (Değişik:18/10/2018-7148/36 md.) Görev sırasında
herhangi bir şekilde uyumak veya uyuklamak.
c) Yirmi ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller;
1) İzinsiz veya kurumca kabul edilebilir özrü olmaksızın
kesintisiz olarak beş günden fazla ve dokuz güne kadar (dokuzuncu gün dahil) görevine
gelmemek.
2) Muhafazası veya sevkiyle yükümlü bulunduğu şüpheli,
sanık, tutuklu veya hükümlünün uyanık davranmamak ya da önlem almamak yüzünden kaçmasına
neden olmak ya da yakalama görevini savsaklamak.
3) (Ek:18/10/2018-7148/36 md.) Kanunun verdiği yetkiye
dayalı olmaksızın spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis
veya şans oyunlarını oynamak.
ç) Yirmidört ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren
fiiller;
1) Silahla dikkatsizlik, tedbirsizlik veya ihmal sonucu
ölüme sebebiyet vermek ya da bu fiilin başkaları tarafından işlenmesine neden olmak.[4]
2) Silahla yaralama suçunu kasten işlemek.4
3) Meskûn yerlerde, binalarda, herkesin dolaşıp gezebileceği
veya oturabileceği yerlerde silah atmak.
4) Amirin usulüne göre verdiği emri yerine getirmemek.
5) Amirin izni olmaksızın görev yerini terk etmek.
6) Kişinin iffetine yönelik söz söylemek, fiil veya harekette
bulunmak.
7) Amir veya üste hakaret etmek.
8) Amir veya üstlerini söz, yazı, tutum veya davranışlarıyla
küçümsemek.
9) Amir veya üstlerini dövmeye teşebbüs etmek.
10) Amir veya üstlerini sözlü veya fiili olarak tehdit
etmek.
11) Göreve ilişkin her türlü yazılı kağıt, belge, mikrofilm
aslı veya kopyalarını kasıtlı olarak yok etmek, ortadan kaldırmak ya da belge niteliği
taşıyan bilgisayar programlarını, dosyalarını, verilerini hukuka aykırı olarak ele
geçirmek, başkasına zarar vermek üzere kullanmak, tahrip etmek, değiştirmek, silmek,
sistemin işlemesine engel olmak ya da yanlış biçimde işlemesini sağlamak.
12) Kriptolu telsiz cihazının ve her türlü kriptolu cihazın
kaybını veya çalındığını, idarece kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın ilgili
birime derhal bildirmemek.
13) Hizmet aracıyla ağır kusuru veya hizmetten ayrılabilen
kişisel kusuruyla trafik kazası sonucu ölüme sebebiyet vermek.
(6) Meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller şunlardır:
a) Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi
düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak veya personel arasında bu yolda
ayrım yapıcı tutum ve davranışlarda bulunmak.
b) Göreve çıkılmaması için propaganda yapmak, kışkırtmak,
zorlamak, karar alınmasını sağlamak, alınan bu karara katılmak veya karar uyarınca
göreve çıkmamak.
c) Amir ya da üstlerinin icraatına karşı çıkmak ve bu hareketi
toplu hale dönüştürerek görev yapılmasını ya da göreve çıkılmasını engellemek, buna
katılmak, katılmaya tahrik ya da teşvik etmek.
ç) Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar
sağlamak amacıyla ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak.
d) Hizmetle ilgili her türlü dosya, kayıt, resmi evrak
veya belgeyi ya da örneklerini yetkisiz kişilere vermek, verilmesini emretmek, verilmesine
göz yummak.
e) Gizli tutulması zorunlu olan ve görev ile ilgili bulunan
bilgi ve belgeleri görevli veya yetkili olmayan kişilere açıklamak.
f) Muhafazası veya sevkiyle görevli olduğu şüpheli, sanık,
tutuklu veya hükümlünün kaçmasına bilerek ve isteyerek imkân vermek.
g) Bilerek ve isteyerek suç kanıtlarını yok etmek veya
bunların yok olmasına neden olmak, kanıtları silmek, gizlemek, değiştirmek, bozmak
veya bu fiillere yardımcı olmak.
ğ) Devlet malı araç, gereç, hayvan, silah, mermi ve mühimmatı
satmak veya mal edinmek, personel kimlik kartını, araç, gereç, hayvan, silah ve
mühimmatı başkalarının kullanımına vermek.
h) Kasıtlı olarak gerçek dışı rapor vermek veya tutanak
düzenleyip imza etmek veya ettirmek.
ı) Görev sırasında yardım isteyen güvenlik görevlilerine
haklı bir neden yokken yardımdan kaçınmak veya bildiği ya da gördüğü bir suçun izlenmesi
ve suçlunun yakalanması için gerekli girişimde bulunmamak.
i) Mesleğin saygınlığını zedeleyecek şekilde uygunsuz yerlere
gitmek.
j) Görev mahallinde veya görevli bulunduğu sırada alkollü
içki içmek veya içilmesine göz yummak.
k) Göreve sarhoş veya alkollü içki içtiği belli olacak
biçimde gelmek.
l) Resmi kıyafetle umuma açık yerlerde alkollü içki içmek
veya resmi kıyafetli olarak gizlenemeyecek derecede sarhoş görünmek.
m) Uyuşturucu maddeleri yapmak veya kullanmak, bunların
yapılmasına, kullanılmasına, saklanmasına, nakledilmesine, yakalanacağı sırada ortadan
kaldırılmasına, satılmasına veya satın alınmasına aracı olmak, kullanılmasını kolaylaştırmak
ya da özendirmek.[5]
n) Kumar oynamak veya oynatmak, kumar oynatanlarla ilişki
kurmak.
o) Kaçakçılık yapmak veya kaçakçılarla ilişki kurmak.
ö) Geliri ile uygun sayılmayacak biçimde yaşadığı ve aşırı
harcamada bulunduğu kanıtlanmış olmak ve bunun haklı kaynağını gösterememek.
p) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
ile öngörülen grev yasağı kapsamına giren eylemlerde bulunmak.
r) Devlet memurları tarafından yapılamayacağı 657 sayılı
Kanunda belirtilen kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak.
s) Siyasi partilerin yararına veya zararına çalışmak ya
da siyasal eylemlerde bulunmak, görevli olmaksızın siyasal amaçla yapılacak açık
veya kapalı yer toplantılarına ya da gösteri yürüyüşlerine katılmak.
ş) İffetsizliği bilinen veya anlaşılmış olan bir kimse
ile bilerek evlenmek ya da evlilik bağını devam ettirmek veya böyle bir kimseyi
yanında bulundurmak ya da nikahsız olarak devamlı surette yaşamakta ısrar etmek.
t) Kanuna aykırı olarak sendikalara üye olmak, sendikaların
veya üyesi bulunmadıkları derneklerin yapacakları bilimsel, kültürel ve teknik nitelik
taşımayan açık veya kapalı yer toplantılarına ya da gösteri yürüyüşlerine görevli
olmaksızın katılmak, açık yer toplantı ve gösteri yürüyüşlerine resmi kıyafetli
veya silahlı olarak katılmak ya da üyesi bulundukları derneklerin tüzüklerinde belirtilen
amaçları dışındaki çalışmalarını veya bu nitelikteki toplantı ya da gösteri yürüyüşlerini
düzenlemek veya bunlara katılmak.
u) Görevde kullanılan telsiz, telefon haberleşmesini veya
kurum içi iletişim sistemlerini kasıtlı olarak engellemek.
ü) Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir ya
da üstlerinin eylem ve işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte tek başına
veya topluca bildiri dağıtmak ya da basın, haber ajansları, radyo ve televizyon
kurumları ve diğer iletişim kanalları vasıtasıyla kamuoyuna yönelik bilgi, yazı
ve demeç vermek.
v) Amir ya da üste karşı itaatsizliğe, mukavemete ya da
fiilen taarruza tahrik ya da teşvik etmek.
y) Menşei belli olmayan, bulundurulması ve taşınması yasak
olan her çeşit silah, mühimmat ve benzerlerini bulundurmak.
z) Hukuka aykırı olarak kişiler arasındaki haberleşmenin
gizliliğini ihlal etmek, kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini ifşa etmek,
kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları taraflardan herhangi birinin rızası
olmaksızın kaydetmek, kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaların kaydedilmesi
suretiyle elde edilen verileri ifşa etmek, kişilerin özel hayatının gizliliğini
ihlal etmek, kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri ifşa etmek, kişisel
verileri kaydetmek, kişisel verileri bir başkasına vermek, yaymak veya ele geçirmek,
kanunların belirlediği sürelerin geçmiş olmasına karşın verileri sistem içinde yok
etmekle yükümlü olduğu halde bu görevini kasıtlı olarak yerine getirmemek, gerçeğin
meydana çıkmasını engellemek amacıyla suç delillerini yok etmek, silmek, gizlemek,
değiştirmek veya bozmak, sayılan fiilleri emir vererek yaptırmak.
aa) Yetkili olmadığı halde hukuka aykırı olarak elektronik
ortamda veya bilgisayar loglarında kişisel verilerle ilgili sorgulama yapmak, bu
şekilde elde edilen bilgileri paylaşmak veya yayın yoluyla duyurmak, log kayıtlarını
değiştirmek veya silmek.
bb) Görevi gereği öğrendiği veya edindiği kişisel bilgi
veya belgeleri yetkisiz kişilerle paylaşmak ya da basın ve yayın kuruluşlarına veya
diğer iletişim kanallarına vermek.
cc) Bir kimseyle gayri tabii mukarenette bulunmak yahut
bu fiili kendisine rızasıyla yaptırmak.
çç) Görevine, sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek
derecede menfaatine, içkiye, kumara ve benzeri kötü alışkanlıklara düşkün olmak.
dd) Üstlerine, aynı rütbedeki meslektaşları ile diğer mesai
arkadaşlarına fiili tecavüzde bulunmak.[6]
ee) Görevde kullanılan telsiz haberleşme araçlarıyla amir
ya da üstleri hakkında olumsuz yönde eleştirici nitelikte konuşmalar yapmak.
ff) Dernek kurmak ya da spor dernekleri dışındaki derneklere
üye olmak.
gg) Vakıf kurmak veya Bakanlıkça belirlenmiş vakıflardan
başka vakıfların organlarında görev almak.
hh) (Ek:18/10/2018-7148/36 md.) Fuhşa teşvik eden,
bunun yolunu kolaylaştıran ya da fuhuş için aracılık eden veya yer temin eden kişilerle
bilerek ilişki kurmak.
(7) (Değişik:17/1/2019-7161/64 md.) Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında, terfileri 27/7/1967 tarihli ve 926
sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 28/5/1988 tarihli ve 3466 sayılı
Uzman Jandarma Kanunu, 18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve 10/3/2011
tarihli ve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu hükümlerine tabi olan personelin;
a) Kısa süreli durdurma cezası verilmesini gerektiren hallerde
brüt aylıklarının 1/5’i ila 1/4’ü,
b) Uzun süreli durdurma cezası verilmesini gerektiren hallerde
brüt aylıklarının 1/3’ü ila 1/2’si,
kesilir.
(8) Yedinci fıkrada yer alan cezalar yetkili disiplin kurullarınca
verilir.
Devlet memurluğundan çıkarma
7068 sayılı Kanun m. 8/7 uyarınca Jandarma Genel Komutanlığı bünyesindeki belirli kanunlara tabi personele kısa süreli durdurma cezası verilmesi gereken hallerde brüt aylıklarının 1/5'i ila 1/4'ü; uzun süreli durdurma cezası gerektiren hallerde ise 1/3'ü ila 1/2'si kesilmektedir. Buna karşın Kanunun 8/3-a-13 bendinde görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak veya geçerli bir mazeret bulunmaksızın işi süresinde bitirmemek eylemleri düzenlenmiş olup bu eylemlere üç güne kadar aylıktan kesme yaptırımı bağlanmıştır. Fiilin doğru hukuki madde altında nitelendirilmesi yaptırımın sıhhati bakımından belirleyicidir.
Soruşturmacı ve Heyetin Teşekkülü ile Tarafsızlık İlkeleri
7068 sayılı Kanun m. 14/2 hükmüne göre disiplin soruşturmacısı olarak hakkında işlem yürütülen personelin üstü konumundaki kişilerin veya yetkili müfettişlerin atanması asıldır. Söz konusu maddede disiplin soruşturmacısı olabilecek unvanlar sınırlı tutulmuş; yalnızca mülki idare amirliği ile emniyet hizmetleri sınıfı mensupları ve Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığı personelinin görevlendirilebileceği hükme bağlanmıştır. Bu hizmet sınıfları dışında kalan kişilerin soruşturmacı atanması mümkün değildir.
Kanun koyucu, gerek görülmesi halinde heyet başkanı haricindeki kurul üyelerinin hakkında soruşturma yürütülen kişinin astı konumundaki personelden seçilmesine olanak tanımıştır. Ancak bu imkân istisnai nitelikte olup üst konumda yetkili varken ast rütbedeki personelin hangi gerekçeyle görevlendirildiği idarece somut biçimde ortaya konulmalıdır. Gerekçelendirme yapılmadan oluşturulan heyet yapısı, disiplin soruşturmasının objektif ve tarafsız yürütülme zeminine zarar vermektedir.
Soruşturmanın tarafsızlığını teminat altına almak amacıyla 7068 sayılı Kanun m. 14/4 uyarınca evlilik bağı sona ermiş olsa dahi eşlerin veya ikinci dereceye kadar kan ve kayın hısımlarının ilgili personel hakkındaki disiplin soruşturmalarında soruşturmacı sıfatıyla görev alması kesin olarak engellenmiştir.
Soruşturma Yetkileri, Dava Açma Süresi ve İptalin Mali Sonuçları
7068 sayılı Kanun m. 14/3 hükmü, soruşturma mercilerine görevlendiren amir namına hareket etme imkânı tanımaktadır. Bu doğrultuda soruşturmacılar ilgili evrakı temin etme, ilgililerin ve tanıkların beyanlarına başvurma, gerektiğinde ehil kişileri incelemeyle görevlendirme, yerinde tespit icra etme, adli mercilerin iznine tabi olmayan kriminal incelemeleri yaptırma ve ilgili makamlarla yazışma yetkisine sahiptir.
Tesis edilen disiplin cezalarına karşı idari yargıda dava açılması gerekmektedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7/1 uyarınca özel düzenlemelerde farklı bir müddet belirtilmediği sürece idare mahkemelerinde genel dava açma süresi altmış gündür. Süresi içinde açılan dava sonucunda işlemin iptaline karar verildiğinde, hukuka aykırı ceza sebebiyle personelin maaşından kesilen tutarların dava tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte personele iadesine hükmedilmektedir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
7 – 1.
Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda
ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.
2.
Bu süreler;
a)
İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,
b)
Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından
doğan uyuşmazlıklarda: Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın; tebliğ
yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyla alınan
vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı
ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının
idareye geldiği;
Tarihi
izleyen günden başlar.
3.
Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim
yapılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini
izleyen günden itibaren onbeş gün sonra işlemeye başlar.
4.
İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren
başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya
uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin
iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz.
Sürelerle
ilgili genel esaslar
Disiplin soruşturma heyetinde hakkında inceleme yapılan jandarma personelinden rütbece kıdemsiz personel bulunabilir mi?
Disiplin soruşturmacısının kural olarak üst rütbede olması gerekir; ancak gerek görülmesi durumunda heyet başkanı hariç olmak şartıyla ast personel heyete dahil edilebilir ve idarenin bu tercihi somut olarak gerekçelendirmesi zorunludur.
Denetim yapmama fiili için kolluk mevzuatında öngörülen disiplin yaptırımı nedir?
7068 sayılı Kanun m. 8/4-a-2 uyarınca denetim görevini yapmamak fiili dört ay kısa süreli durdurma cezasını gerektirir; bu ceza yetkili disiplin kurullarınca brüt aylıktan kesinti şeklinde uygulanır.
Hukuka aykırı kurulan soruşturma heyetinin hazırladığı rapora dayanan ceza iptal edilir mi?
Evet; soruşturma heyetinin mevzuata aykırı teşekkül ettirilmesi soruşturmayı ve buna dayanılarak tesis edilen disiplin cezasını usul hukuku bakımından sakatlar ve cezanın idari yargı merciince iptaline yol açar.
Disiplin cezasının iptali davası hangi sürede açılmalıdır?
Özel kanunlarda ayrı bir süre öngörülmeyen durumlarda idare mahkemesinde disiplin cezasının iptali talebiyle dava açma süresi 2577 sayılı Kanun m. 7/1 gereğince altmış gündür.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

