İzinsiz Ses Kaydı Almak Suç Mu ve Cezası Nedir?

İzinsiz ses kaydı alınması, konuşmanın gerçekleştiği ortama, tarafların sıfatına ve eylemin icra ediliş biçimine bağlı olarak Türk Ceza Kanunu kapsamında farklı suç tiplerine vücut verir. Kişiler arasındaki haberleşmenin veya kapalı devre gerçekleşen aleni olmayan konuşmaların ilgililerin rızası hilafına kaydedilmesi kanunda hapis cezası yaptırımına bağlanmıştır.

Haberleşmenin Gizliliğini İhlal ve Kayıt Fiili

Telefon veya benzeri haberleşme vasıtalarıyla yürütülen gizliliğin ihlali, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 132. maddesinin birinci fıkrasına göre bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir. Kanun koyucu, söz konusu ihlalin haberleşme içeriklerinin bir ses cihazıyla kayda alınması suretiyle icra edilmesini cezanın bir kat artırılmasını gerektiren nitelikli hal olarak düzenlemiştir. Ayrıca haberleşme içeriklerinin hukuka aykırı şekilde başkalarına açıklanması ve yayılması fiili için iki yıldan beş yıla kadar hapis yaptırımı öngörülmektedir.

Kişinin bizzat tarafı olduğu haberleşmelerde de içeriklerin sınırsız biçimde yayılması hukuka uygun görülmez. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 132. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, muhatabın rızası alınmaksızın haberleşme içeriğinin hukuka aykırı olarak alenen duyurulması bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; paylaşımın basın ve yayın organları aracılığıyla gerçekleştirilmesi durumunda da aynı ceza tayin olunur.

Aleni Olmayan Konuşmaların ve Söyleşilerin Dinlenmesi veya Kaydı

Kişiler arasında umuma açık olmayan bir ortamda cereyan eden yüz yüze görüşmelerin, konuşanlardan herhangi birinin haberi ve rızası bulunmaksızın dışarıdan bir alet vasıtasıyla dinlenmesi ya da ses cihazıyla kayda alınması, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 133. maddesinin birinci fıkrası uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasını gerektirir.

Bizzat iştirak edilen ve aleni olmayan bir söyleşinin, diğer konuşmacıların onayı alınmaksızın ses cihazıyla kayda geçirilmesi fiili ise 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 133. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile karşılanmaktadır. Bu şekilde elde edilen kayıtların hukuka aykırı yollarla kamuoyuna ya da üçüncü şahıslara aktarılması durumunda iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adlî para cezası gündeme gelir.

Kişinin bizzat tarafı olduğu iki kişilik bir yüz yüze konuşmayı kaydetmesi fiilinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 133. maddesinin birinci fıkrasındaki suçun unsurları oluşmaz. Ancak konuşma içeriği muhatabın gizli kalmasını arzuladığı özel yaşam alanına temas ediyorsa eylem özel hayatın gizliliğini ihlal kapsamında değerlendirilir; konuşma konusu özel yaşam alanının dışında kalan uyuşmazlıklara ilişkinse bu suç da meydana gelmez.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal ve Yargısal İşlemlerin Kaydı

Bireylerin özel yaşam alanının gizliliğinin zedelenmesi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 134. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde bir yıldan üç yıla kadar hapis yaptırımına bağlanmıştır. İhlalin görüntü ya da seslerin kayda geçirilmesiyle vuku bulması cezanın bir kat artırılmasına sebebiyet verir. Özel hayata dair bu içeriklerin hukuka aykırı şekilde ifşa edilmesi ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasını gerektirmekte olup basın yayın yoluyla neşredilmesi de aynı yaptırıma tabidir.

Yargı mercilerince icra edilen soruşturma ve kovuşturma işlemlerindeki ses ve görüntülerin yetkisiz kaydı ise 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 286. maddesinin birinci fıkrasında bağımsız bir suç olarak ele alınmıştır. Kamu görevlilerinin yürüttüğü ifade alma gibi adli süreçleri gizlice kaydetmek, görevlilerin özel yaşam alanı kaydedilmediği hallerde özel hayatın gizliliğini ihlal suçu altında değil, altı aya kadar hapis cezası öngören soruşturma işlemlerini yetkisiz kayda alma suçu kapsamında incelenir.

Hukuka Uygunluk Nedenleri ve Ani Gelişen Durumlarda Delil Tespiti

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 25. maddesi gereğince, meşru savunma kapsamında kendisine veya başkasına ait bir hakka yönelen gerçekleşen ya da muhakkak olan haksız saldırıyı orantılı şekilde bertaraf etme zorunluluğu altında işlenen eylemlere ceza verilmez. Yine zorunluluk hali uyarınca, başka şekilde giderilme imkanı bulunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak amacıyla dengeli vasıtalarla hareket edilmesi ceza sorumluluğunu ortadan kaldırır.

Bireyin kendisine veya aile birliğine yönelen haksız bir tecavüzü önlemek adına, ani gelişen olay karşısında sonradan kaybolma tehlikesi altındaki kanıtları yetkili mercilere ulaştırmak maksadıyla kayıt yapması ve bu verileri üçüncü şahıslara iletmeyip yargı organına sunması durumunda hukuka aykırılık bilinciyle davranılmadığı kabul edilir.

Buna karşılık ortada ani gelişen haksız bir saldırı veya suç bulunmadığı halde, önceden planlanmış, hazırlığı yapılmış ve karşı tarafı yönlendirecek şekilde kurgulanmış ses kayıtları meşru bir delil toplama vasıtası sayılmaz. Karşı tarafın rızası hilafına planlı şekilde elde edilen bu nitelikteki kayıtlar hukuka uygun kabul edilmediği gibi özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu teşkil eder.

Yargılamada Delil Olarak Kullanılabilirlik ve Tazminat Sorumluluğu

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 206. maddesinin ikinci fıkrası gereğince kanuna aykırı elde edilmiş olan delillerin duruşmada ortaya konulması talebi mahkemece reddedilir. Aynı Kanun'un 217. maddesi uyarınca hâkim, kararını sadece duruşmaya getirilen ve huzurunda serbestçe tartışılan delillere dayandırabilir; isnat edilen suçun ispatı da hukuka uygun yollardan toplanan delillerle mümkündür.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 189. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları uyarınca taraflar kanuni usul ve süreler dairesinde ispat hakkına sahiptir; hukuka aykırı şekilde elde edilmiş deliller ise bir vakıanın ispatında mahkemece nazara alınamaz. Aynı maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarına göre ispatın caiz olup olmadığına mahkemece karar verilir ve belirli delillerle ispatı emredilen hususlar başka vasıtalarla kanıtlanamaz. Hukuka aykırı biçimde avukatlık ofisinde rıza dışı kayıt alınıp sunulması ise kişilik hakkı ihlali sayılarak manevi tazminat borcu doğurur.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy