2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesi, doğrudan doğruya tam yargı davası açılması ve idari eylemler nedeniyle uğranılan zararların tazmini amacıyla açılacak tam yargı davalarının tabi olduğu süreyi düzenlemektedir. Bu kapsamda idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olan kişilerin idari dava açmadan önce ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri kurala bağlanmıştır.
İdari Eylem Kavramı
İdari eylemler, idarenin öncesinde veya temelinde idari bir işlem bulunmaksızın yaptığı maddi fiil ve hareketler ile idarenin bir faaliyette bulunması gerekirken hareketsiz kalmasıyla oluşan olumsuz eylemlerdir.
İdareye Başvuru Süresi ve Koşulları
İdari eylemler sebebiyle hakkı ihlal edilenlerin, idari dava açmadan önce eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren 1 yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir.
İlgili idarenin istemi tümüyle veya bir kısmıyla geri çevirmesi durumunda ret işleminin bildirilmesini izleyen günden itibaren ya da talep hakkında otuz günlük yasal sürede yanıt verilmemesi halinde bu sürenin dolmasıyla birlikte dava açma süresi içinde tam yargı davası yoluna başvurulabilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 13Kaynağı aç
Sürelerin Başlangıcı ve Eylemin İdariliğinin Belirlenmesi
Zararın kötü muamele sonucu doğduğu ve eylemin idariliğinin sanık polislerin ceza mahkemesinde yargılanması neticesinde ortaya çıktığı durumlarda, ceza mahkemesi kararı sonucunun ilgiliye tebliğ edildiği veya ilgilisi tarafından öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde idareye başvuru yapılıp yapılmadığı dikkate alınır.
Hatalı teşhis ve tedaviye dayalı tazminat istemlerinde, idareye başvurma ve dava süresinin başlangıcında yalnızca eylem tarihi değil, zararın o eylemden kaynaklandığının öğrenildiği tarih gözetilmekte ve eylemin tamamlanıp zararın kesin olarak ortaya çıktığı tarihten itibaren beş yıllık süre hesaplanmaktadır.
Ölüm olayının terör eyleminden kaynaklandığının gazete haberinden öğrenilmesi halinde de zararın sebebinin öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıllık süre içinde idareye başvurulması süresinde kabul edilir.
Görevsiz Yargı Merciine Başvurulması Hali
Görev alanı dışında kalan adli yargı mercilerinde açılan tam yargı davasının görev yönüyle reddedilmesi üzerine idari yargıda dava açılması durumunda, kanunun 13. maddesinin ilk fıkrasında öngörülen idareye ön başvuru yapılması zorunluluğu bulunmamaktadır.
Adli mahkemelerce verilen görevsizlik kararının kesinleşmesini müteakip idare mahkemesine taşınan uyuşmazlıklarda, 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesindeki bir yıllık yasal süre zarfında idare mahkemesinde davanın açılmış olması süresinde kabul edilmektedir.
İdari eylemler nedeniyle dava açmadan önce idareye başvurmak zorunlu mudur?
İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren 1 yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde ilgili idareye başvurmaları gereklidir.
İdareye yapılan başvuruya cevap verilmezse dava ne zaman açılabilir?
İstek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açılabilir.
Adli yargının görevsizlik kararı vermesi durumunda idareye başvuru aranır mı?
Adli yargı yerinde açılan davanın görevsizlik sebebiyle reddedilmesinin ardından idari yargıda açılacak davalarda kanuni ön başvuru şartının yerine getirilmesi aranmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy