Ceza yargılamasında etkin bir savunma yürüten avukat, müvekkiline gerçek dışı vaatlerde bulunmak yerine sürecin en başından itibaren hukuki hakları koruyan, delillerin toplanmasını titizlikle takip eden ve şeffaf bilgi veren vekildir. Soruşturmanın başlangıcındaki kritik aşamalarda şüphelinin yanında bulunarak savunma stratejisini hukuki temellere oturtan ve mevzuatın emrettiği özen yükümlülüğüne uygun davranan bir temsil, ceza muhakemesinin sağlıklı yürütülmesini sağlar.
Soruşturmanın İlk Saatlerinde Müdafi Desteği
Ceza soruşturmasında şüphelinin kolluk veya savcılık nezdinde ifadesi alınmadan önceki ilk saatler sürecin en kritik zaman dilimidir. Şüphelinin kanuni haklarının korunması, aleyhe oluşabilecek usulsüzlüklerin önlenmesi ve savunmanın genel istikametinin doğru belirlenmesi açısından avukatın gecikmeksizin müvekkilinin yanında yer alması gerekir. Bu ilk temas, isnat edilen fiile karşı yürütülecek savunmanın temelini teşkil eder.
Dürüst Bilgilendirme ve Sonuç Garantisi Verilmemesi İlkesi
Avukatın dava veya soruşturma sürecinde müvekkiline ve yakınlarına beraat ya da kesin tahliye garantisi vermesi hukuka uygun değildir. Mahkemenin nihai kararı üzerinde peşin taahhütlerde bulunmak güven verici bir yaklaşım oluşturmaz. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca avukatın mesleki görevini özen ve doğruluk kuralları çerçevesinde yürütmesi esastır. Bu kapsamda vekilin, delillerin toplanma aşamalarını müvekkile sade ve dürüst bir dille aktarması, dosyayı boş umutlar üzerine değil hukuki gerçekler üzerine kurması beklenir.
Tutuklama Tedbirine Karşı Hukuki Yaklaşım
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 100 uyarınca tutuklama, bir ceza mahkûmiyeti niteliğinde olmayıp kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin ve kanunda sayılan tutuklama nedenlerinin bulunması durumunda başvurulan geçici bir koruma tedbiridir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiriyle ölçülü olmadığı takdirde tutuklama kararı verilemez. Ceza uyuşmazlığını üstlenen vekilin, sevk ve sorgu aşamalarında bu ayrımı gözeterek tutuklamanın niteliğini doğru tahlil etmesi ve itirazlarını somut delil yokluğu ile ölçülülük ilkelerine dayandırması şarttır.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 100Kaynağı aç
delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde, şüpheli veya sanık
hakkında tutuklama kararı verilebilir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya
güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde, tutuklama kararı verilemez.[13]
(2) Aşağıdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayılabilir:
a) Şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini
uyandıran somut olgular varsa.
b) Şüpheli veya sanığın davranışları;
1. Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme,
2. Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde
bulunma,
Hususlarında kuvvetli şüphe oluşturuyorsa.
(3) Aşağıdaki suçların işlendiği hususunda somut
delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı halinde, tutuklama
nedeni var sayılabilir:[14]
a) 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;[15]
1. Soykırım ve insanlığa karşı suçlar (madde 76, 77, 78),
2. (Ek:6/12/2019-7196/58 md.)[16]
Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80)
3. Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
4.(Ek: 6/12/2006 – 5560/17 md.) Kasten yaralama (madde 86, fıkra
3, bent b, e ve f) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama (madde 87),[17]
5. İşkence (madde 94, 95)
6. Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, madde 102),
7. Çocukların cinsel istismarı (madde 103),
8.(Ek: 6/12/2006 – 5560/17 md.) Hırsızlık
(madde 141, 142) ve yağma (madde 148, 149),
9. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
10. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma
(iki, yedi ve sekizinci fıkralar hariç, madde 220),
11. Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar (madde 302, 303, 304, 307, 308),
12. Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309,
310, 311, 312, 313, 314, 315),
b) 10.7.1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer
Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.
c) 18.6.1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanununun 22 nci maddesinin
(3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu.
d) 10.7.2003 tarihli ve 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda
tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar.
e) 21.7.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma
Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar.
f) 31.8.1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 110 uncu maddesinin
dört ve beşinci fıkralarında tanımlanan kasten orman yakma suçları.
g) (Ek: 27/3/2015-6638/14 md.) 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı
Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 33 üncü maddesinde sayılan suçlar.
h) (Ek: 27/3/2015-6638/14 md.) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı
Terörle Mücadele Kanununun 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen
suçlar.
i) (Ek:12/5/2022-7406/9 md.) Kadına karşı işlenen kasten yaralama
suçu.
j) (Ek:12/5/2022-7406/9 md.) Sağlık kurum ve kuruluşlarında görev
yapan personele karşı görevleri sırasında veya görevleri dolayısıyla işlenen
kasten yaralama suçu.
k) (Ek:10/10/2024-7528/35 md.) Millî Eğitim Bakanlığına bağlı
resmî eğitim kurumlarında yönetici, öğretmen, usta öğretici, yabancı uyruklu
öğrencilerin eğitimine yönelik Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen
projelerde öğretici/öğretmen veya rehber danışman; özel öğretim kurumlarında
yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğretici olarak görev yapanlar ile
Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî eğitim kurumları ve özel öğretim
kurumlarında ders ücreti karşılığı ders okutanlara ve diğer kamu kurum ve
kuruluşlarında görev yapan öğretmenlere karşı görevleri sırasında veya
görevleri sebebiyle işlenen kasten yaralama suçu.
(4) (Değişik: 2/7/2012-6352/96 md.) Sadece adlî para cezasını
gerektiren suçlarda veya vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç
olmak üzere hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda
tutuklama kararı verilemez.[18]
Tutuklama kararı
Ceza Uyuşmazlığının Tazminat Boyutunun Tespiti
Ceza yargılamasına konu olan eylemler, aynı zamanda şahıs varlığı üzerinde ağır sonuçlar doğurabilen haksız fiillerdir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 56 hükmüne göre, bedensel bütünlüğün zedelenmesi halinde zarar gören yararına, ağır bedensel zarar veya ölüm hallerinde ise zarar görenin veya vefat edenin yakınları lehine uygun bir manevi tazminata hükmedilebilir. Ceza takibatına uğrayan olayların çok yönlü hukuki etkilerini değerlendirebilen bir hukuki temsil, sorumluluk doğuran maddi süreçlerin de eksiksiz takibine zemin hazırlar.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 56Kaynağı aç
durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir
miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir.
Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya
ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın
ödenmesine karar verilebilir.
2. Haksız rekabet
Bir avukatın kesin beraat veya tahliye garantisi vermesi hukuken doğru mudur?
Hayır, dava sonucuna dair beraat veya tahliye garantisi verilmesi hukuka aykırıdır; 1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca vekil görevini özen ve doğruluk çerçevesinde yürütmekle yükümlüdür ve delil durumunu gerçekçi şekilde müvekkiline aktarmalıdır.
Soruşturmanın ilk aşamasında avukatın hazır bulunması neden önemlidir?
Ceza soruşturmasında ifade alınmadan önceki ilk saatler savunmanın yönünü belirlediği için avukatın hazır bulunması şüphelinin usul haklarının korunması açısından hayati önem taşır.
Tutuklama kararı kesin bir ceza anlamına mı gelir?
Hayır, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 100 uyarınca tutuklama bir ceza mahkûmiyeti değil, kuvvetli suç şüphesi ve kanuni nedenlerin varlığında uygulanan ölçülü bir koruma tedbiridir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy