İthalat Vergileri, ÖTV ve KDV Kaybında Vergi Ziyaı Cezası

Gümrük Yükümlülüğünün Doğuşu ve İthalat Vergileri

Gümrük vergisine tabi bir eşyanın serbest dolaşıma girişi veya geçici muafiyet kapsamında ithal edilmesi durumunda gümrük yükümlülüğü doğar. 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 181 uyarınca vergi doğuran olay, gümrük beyannamesinin veya gümrük idaresine verilen beyan niteliğindeki belgenin tescil edildiği anda meydana gelir. Kanunun 3. maddesinin 19. fıkrası uyarınca ithalat vergileri kavramı; eşyanın ithalinde ödenmesi gereken gümrük vergisi ile ithal dolayısıyla tahsil edilecek diğer tüm resim, harç ve mali yükümlülükleri kapsamaktadır.

İthalatta KDV ve ÖTV Matrahının Kapsamı

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m. 1/2 gereğince her türlü eşya ve hizmet ithalatı katma değer vergisine tabidir. Aynı Kanunun 21. maddesi doğrultusunda ithalatta verginin matrahı; eşyanın gümrük kıymeti, ödenen gümrük vergisi, özel tüketim vergisi ve vergilendirme anına kadar yapılan diğer masrafların toplamından teşekkül eder. Yurt dışından getirilen mallar bakımından 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu kapsamında tek aşamalı vergilendirme uygulanmakta olup, vergi doğuran olay eşyanın gümrük mevzuatına göre fiilen ithal edilmesidir. Kanuna ekli listelerdeki eşyanın ÖTV matrahı ise gümrük kıymeti ile hesaplanan gümrük vergisinin toplamından oluşur.

Yolcu Beraberi Eşyada Yeşil Hat ve Beyan Esasları

Yolcu beraberi veya hızlı kargo taşımacılığı kapsamında ülkeye getirilen eşyalarda gümrük sahasındaki yeşil hat tercihi, ilgilinin gümrük idaresine vergiye tabi veya muafiyet sınırını aşan bir eşyası bulunmadığı yönündeki zımni beyanı hükmündedir. Yolcuların kişisel ve hediyelik eşya kapsamı dışında kalan ve beyan edilmeksizin üzerlerinde, eşyalarında veya nakil vasıtalarında çıkan eşyanın gümrük vergileri, 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 235/3 gereğince iki kat olarak tahsil edilerek sahibine teslim edilir; bu vergiler ödenmediği takdirde eşya gümrüğe terk edilmiş sayılır.

Vergi Ziyaı Cezası ve Uygulanan Oranlar

213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 341 uyarınca vergi ziyaı; mükellefin veya vergi sorumlusunun vergilendirmeye dair kanuni ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi neticesinde verginin süresinde tahakkuk ettirilmemesini veya noksan tahakkuk ettirilmesini ifade eder. Vergi ziyaına sebep olunması halinde 213 sayılı Kanun m. 344 uyarınca kural olarak ziyaa uğratılan vergi tutarının bir katı vergi ziyaı cezası kesilir. Ziyaa sebebiyet veren fiilin Kanunun 359. maddesinde gösterilen kaçakçılık teşkil eden yanıltıcı ve sahte işlemlerle icra edilmesi durumunda ise ceza üç kat olarak tatbik edilir.

Gümrük Kanunu Kapsamındaki İdari Para Cezaları

Gümrük idaresine sunulan beyanname ile muayene ve denetim neticesinde belirlenen fiili durum arasında kıymet, miktar, cins veya tarife yönünden uyuşmazlık bulunması durumunda, 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 234 uyarınca eksik tahakkuk eden ithalat vergileri tahsil edilir ve ilaveten bu fark tutarın üç katı idari para cezası verilir. Genel düzenleyici idari işlemlerle ithali yasaklanan eşyanın serbest dolaşıma tabi tutulmasında ise Kanunun 235/1-a maddesi gereğince fark vergilerin yanında eşyanın gümrüklenmiş değerinin dört katı idari para cezası uygulanır.

İthali lisans, izin veya uygunluk belgesine tabi tutulan eşyanın, bu belgelere tabi değilmiş veya gerekli belgeler alınmış gibi beyan edilmesi halinde 4458 sayılı Kanun m. 235/1-c gereğince gümrüklenmiş değerin iki katı idari para cezası tatbik edilir. Ancak Bakanlıkça tayin edilecek sürede uygunluk belgesinin temin edilmesi veya denetimin müspet sonuçlandığının bildirilmesi halinde gümrüklenmiş değer cezası yerine usulsüzlük cezası verilir. Kanunun 235. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarındaki aykırılıklar gümrük idaresi tespit etmeden önce beyan sahibi tarafından kendiliğinden bildirildiğinde, idari para cezaları yüzde on nispetinde uygulanır.

Kaçakçılık Fiilleri, Müsadere ve Etkin Pişmanlık Hükümleri

Eşyanın gümrük işlemlerine tabi tutulmaksızın ülkeye sokulması fiili, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m. 3/1 uyarınca hapis ve adli para cezasını gerektiren bir suç teşkil eder. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 15/3 çerçevesinde bir eylemin hem kabahat hem de suç niteliği taşıması halinde suçtan dolayı yaptırım tatbik olunur; buna karşın kamu alacağı mahiyetindeki vergi asılları ve bunlara bağlı gecikme faizleri tahsil edilir. Kasıtlı bir suçun icrasında kullanılan, suça tahsis edilen veya suçtan hasıl olan eşya ise 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 54/1 gereğince iyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak şartıyla müsadere edilir. Müsadere suça nazaran orantısız biçimde ağır sonuçlar doğuracaksa tedbirden vazgeçilebilir; eşyanın elden çıkarılması veya tüketilmesi durumunda eşya kıymeti kadar para tutarının müsaderesine hükmedilir.

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m. 5/2 uyarınca, Kanunun 3. maddesinde tanımlanan suçlardan birini işlemiş failin (yedinci fıkra hariç), soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı veya kovuşturma evresinde hâkim tarafından yapılan ihtar üzerine, suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarındaki parayı Devlet Hazinesine soruşturma evresi tamamlanıncaya kadar ödemesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödemesi hâlinde ise üçte bir oranında indirilir. Kanunun 5. maddesinin 3. fıkrası uyarınca bu indirim, mükerrirler hakkında veya suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde uygulanmaz.

İdari İtiraz, Uzlaşma ve Vergi Yargısı Süreci

Ek vergi tahakkuku ve ceza kararı tebliğ edilen muhatap, tebliğden itibaren 15 gün içinde 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 242 uyarınca üst makam niteliğindeki Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne itiraz başvurusunda bulunabilir; süresinde yapılan itiraz tahsilat işlemlerini durdurur. Henüz itiraz edilmemiş veya itirazı derdest olan vergi ve idari para cezaları ile vergi ziyaı cezaları için Kanunun 244. maddesi gereğince tebliğden itibaren 15 gün içinde uzlaşma istenebilir. Uzlaşma talebi itiraz veya dava süresini durdurur; uzlaşma vaki olmazsa kalan süre işlemeye devam eder ve kalan mühlet beş günden az ise beş güne ikmal edilir. Üzerinde uzlaşılan konularda tutanak kesinleştiğinden dava açılamaz. Fiilin 5607 sayılı Kanun kapsamındaki kaçakçılık suçlarıyla ilişkili bulunması halinde uzlaşma hükümlerinden yararlanılamaz.

İtiraz başvurusunun Bölge Müdürlüğünce reddi veya zımnen reddi durumunda, tebliğden itibaren 30 gün içinde yetkili Vergi Mahkemesinde dava açılması gerekir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 27/4 uyarınca vergi mahkemelerinde vergi uyuşmazlıklarına ilişkin dava açılması; tarh edilen vergi, resim, harçlar ve bunların zam ile cezalarının dava konusu edilen kısmının tahsilat işlemlerini kendiliğinden durdurmaktadır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy