Ditta Individuale Tanımı ve Hukuki Yapısı
Ditta Individuale, bir gerçek kişinin ticari yahut zanaatkârlık faaliyetlerini kendi adına ve hesabına yürüttüğü şahıs işletmesi yapısıdır. Sermaye şirketlerinin aksine bu modelde işletme ile işletme sahibi arasında bağımsız bir malvarlığı ya da ayrı bir tüzel kişilik yer almaz. Girişimin yegâne karar vericisi ve sahibi olan girişimci, faaliyet kazançlarını doğrudan edindiği gibi ticari borçlar, vergi borçları, akdedilen sözleşmeler ve doğabilecek tazminat yükümlülüklerinden de genel kural uyarınca kendi malvarlığıyla sorumludur.
Kuruluş Şartları, Sermaye ve Noter İşlemleri
Ditta Individuale yapısının kuruluşunda sermaye şirketlerinde öngörülen kanuni bir asgari sermaye şartı aranmadığı gibi noter huzurunda ana sözleşme düzenlenmesi de kural olarak gerekmez. Ancak işletmeye taşınmaz veya özel hakların devredilmesi, ticari işletmenin satın alınması veya devri, özel vekaletname tanzimi, belirli ruhsat ve mesleki yetki işlemleri ile Türkiye'de düzenlenen belgelerin İtalya'da kullanılması gibi durumlarda noter veya ayrıca resmî işlem gerekebilir.
Şahıs işletmesi kuracak gerçek kişinin öncelikle Codice Fiscale olarak adlandırılan İtalyan vergi kimlik numarasına sahip olması gerekir. Bu numara, kişinin vergi sistemi, Ticaret Sicili, banka, kira, belediye ve sosyal güvenlik işlemlerinde tanımlanmasını sağlar. Bununla birlikte Codice Fiscale sahibi olmak tek başına İtalya'da vergi mukimi, çalışan veya oturum izni sahibi olma hakkı tesis etmez.
Comunicazione Unica ile Sicil Tescili ve KDV Numarası
Ditta Individuale'nin ticari faaliyette bulunabilmesi için Partita IVA olarak anılan KDV numarasının tahsis edilmesi şarttır. Gerçek kişilerin faaliyet başlangıcı, değişikliği ve sona ermesi işlemleri AA9/12 formu kapsamında yürütülür; işletme veya zanaatkârlık faaliyetlerinde ise kuruluş işlemleri için yetkili Ticaret Siciline yalnızca elektronik ortamda Comunicazione Unica gönderilmesi zorunludur.
Elektronik ortamda sunulan Comunicazione Unica vasıtasıyla tek bir müracaat gerçekleştirilerek ticaret sicili tescili, vergi kimlik numarası ile KDV numarasına ilişkin işlemler, sosyal güvenlik ve iş kazası sigortası bildirimleri ve icap eden hâllerde yetkili belediye birimine yönelik faaliyet başlangıç bildirimi eş zamanlı biçimde tamamlanabilir.
Vergilendirme Esasları ve Forfettario Rejimi
Yıllık gelir veya ücretleri 85.000 Euro tutarını aşmayan ve mevzuattaki diğer şartları sağlayan gerçek kişiler Regime Forfettario usulünden yararlanabilir. Bu rejim kapsamında gerçek giderler tek tek indirim konusu yapılmaz; yürütülen faaliyet türüne göre belirlenen kârlılık katsayısı gelire tatbik edilerek vergi matrahı tespit edilir. Bu rejimde genel olarak ikame vergi uygulanmakta olup yeni faaliyete başlayan ve özel şartları sağlayan mükellefler için ilk yıllarda yüzde 5 oranlı indirimli vergi uygulaması mümkündür.
Regime Forfettario kapsamındaki mükellefler faturalarında müşteriye KDV yansıtamaz ve satın almalarında ödedikleri KDV tutarını indirim konusu yapamazlar. Bunun yanı sıra forfettario mükellefleri de elektronik fatura kapsamına alınmış olup 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren kalan mükellefler için de elektronik fatura yükümlülüğü genişletilmiştir.
Şahıs İşletmelerinde Mülkiyet ve Devir İmkânları
Şahıs işletmesi bünyesinde ayrı bir şirket payı bulunmadığından sermaye şirketlerindeki gibi bir hisse devri yapılamaz. Ancak ticari işletmenin malvarlığı, müşteri portföyü, sözleşmeleri, markası, ekipmanları ve ticari adı belirli şartlar dairesinde bir işletme devri sözleşmesi ile devredilebilir.
Yabancı Girişimciler İçin Vize ve Oturum İzni Düzenlemeleri
İtalyan vergi kimlik numarası ya da şahıs işletmesi kaydının tamamlanması, Türk vatandaşları açısından ülkede yaşama ve çalışma hakkını kendiliğinden doğurmaz. Faaliyeti bizzat yürütecek üçüncü ülke vatandaşlarının mevzuata uygun çalışma vizesi ve oturum iznine sahip bulunması gerekir. Bağımsız ticari faaliyet amacıyla ülkeye yapılacak giriş talepleri ise prensip olarak yıllık yabancı iş gücü kotaları ve ilgili yasal düzenlemelerde öngörülen girişimci sınıfları çerçevesinde ele alınır.
Turistik veya kısa süreli Schengen statüsü, ilgilisine İtalya'da bağımsız bir çalışma hakkı sağlamaz. İşletme kuruluşuna yönelik danışmanlık veya toplantı süreçlerinin yürütülmesi ile işletmenin fiilen çalıştırılması birbirinden farklıdır. Uygun çalışma vizesi bulunmaksızın düzenli ticari faaliyet yürütülmesi hukuka aykırılık teşkil edebilir.
Ditta Individuale kuruluşu İtalya'da doğrudan oturum hakkı sağlar mı?
İtalya'da şahıs işletmesi kaydı veya vergi kimlik numarası almak kişiye kendiliğinden yaşama ve çalışma hakkı vermez. Faaliyeti bizzat yürütecek üçüncü ülke vatandaşlarının uygun çalışma vizesi ve oturum iznine sahip olması gerekir; serbest çalışma amaçlı girişler genel olarak yıllık Decreto Flussi kotaları ve belirlenen kategoriler kapsamında değerlendirilir.
Ditta Individuale kurarken asgari sermaye ödeme şartı var mıdır?
Ditta Individuale kuruluşunda sermaye şirketlerinde olduğu gibi kanuni bir asgari şirket sermayesi konulması ve noter huzurunda ana sözleşme hazırlanması kural olarak gerekmez.
Regime Forfettario kapsamındaki işletmeler elektronik fatura kesmek zorunda mıdır?
Regime Forfettario mükellefleri genel olarak elektronik fatura uygulamasına dahil edilmiş olup 1 Ocak 2024 tarihi itibarıyla bu yükümlülük henüz kapsama girmemiş olan mükelleflere de teşmil edilmiştir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy