İtalya’da oturum statüsü ile vergi mukimliği aynı değildir. Oturum kartı tek başına vergi mukimliğini kendiliğinden doğurmaz; buna karşılık İtalya ile kurulan bağın değerlendirilmesinde etkili olabilir. Mukim sayılan kişinin tüm gelirleri, mukim olmayan kişinin ise yalnızca İtalya kaynaklı gelirleri vergilendirmenin genel kapsamına girer.
Oturum statüsü ile vergi mukimliği
Bir kişinin İtalya’da oturma hakkına sahip olması, o kişinin vergi mukimi sayılması için yeterli bir sonuç yaratmaz. Oturum kartı, çoğu durumda İtalya ile bağın incelenmesini güçlendirebilir; fakat kartın varlığı mukimlik sonucunu otomatik olarak belirlemez. Bu nedenle göç hukuku bakımından sahip olunan statü ile vergi hukuku bakımından yapılan mukimlik değerlendirmesi ayrı tutulmalıdır.
Gelirin vergilendirilme kapsamı
İtalya’daki genel ilkeye göre mukim kişilerin vergilendirmesi tüm gelirleri üzerinden, mukim olmayan kişilerin vergilendirmesi ise yalnızca İtalya kaynaklı gelirleri üzerinden yapılır. Gelirin yurt içinde veya yurt dışında elde edilmiş olması, öncelikle kişinin mukim sayılıp sayılmadığına bağlı olarak farklı sonuç doğurur.
Mukimliği doğuran bağlar
D.lgs. 209/2023 ile vergi mukimliği tanımında güncelleme yapılmıştır. Değişimin merkezinde fiziki varlığın eklenmesi ve domicilio bağının kişisel ve ailevi ilişkilere kaydırılması yer alır. Güncel açıklamalara göre mukimlik, dönemin çoğunda bulunma koşuluna bağlanır. Bu eşik çoğu yıl 183 gün, artık yıllarda ise 184 gündür. Ayrıca domicilio, residenza veya presenza bağlarından en az birinin kurulması mukimliğin doğması için yeterli görülür.
Bu üç bağ aynı anlama gelmez. Yeni anlayışta domicilio, kişisel ve ailevi ilişkilerin merkezinin İtalya’da olmasıdır. Residenza, medeni hukuk anlamındaki ikameti ifade eder. Presenza ise kişinin fiilen İtalya’da bulunmasıdır. Böylece ailevi merkez, hukuki ikamet ve fiilî bulunma ayrı bağlantılar olarak değerlendirilir.
Yurt dışı varlıklar ve servet vergileri
Kişi İtalya’da mukim sayılırsa yurt dışındaki varlıkları için quadro RW bildirimi gündeme gelebilir. Bu bildirime bağlı olarak IVIE ve IVAFE servet vergileri de söz konusu olabilir. IVIE, İtalya mukimi gerçek kişilerin yurt dışı gayrimenkullerine; IVAFE ise yurt dışı finansal varlıklarına ilişkin olarak anılır. Bu vergilerin oranı, matrahı ve istisnaları ayrıca belirlenmesi gereken teknik konulardır.
Gelirin veya varlığın başka bir ülkede beyan edilmiş olması, kişi İtalya’da mukim sayılıyorsa quadro RW yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Yabancı beyanname ile İtalya’daki bildirim yükümlülüğü bu nedenle birbirinin yerine geçen işlemler olarak görülemez.
Çifte mukimlikte uygulanacak çerçeve
Bir kişi hem İtalya’da hem başka bir ülkede mukim sayılabilir. Bu durumda İtalya’nın ilgili ülkeyle yaptığı çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması devreye girer. Anlatılan tipik sıralama; daimî konut, hayati menfaatlerin merkezi, alışılmış ikamet, vatandaşlık ve karşılıklı anlaşma prosedürü şeklindedir. Bu sıra her anlaşmaya aynen uygulanacak kesin bir liste olarak kabul edilmemeli, ilgili anlaşmanın kendi hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Yeni mukimler için özel vergi rejimi
TUIR madde 24-bis kapsamındaki neo-residenti rejimi, belirli şartları sağlayan yeni mukimlere yurt dışı kaynaklı gelirler için yıllık sabit vergi uygular. Bu rejim bir oturum izni değildir. Yatırımcı vizesi göç hukuku statüsü, neo-residenti ise vergi statüsüdür. İkisi birbirini tamamlayabilir; ancak yatırımcı vizesi bu vergi rejimini otomatik olarak sağlamaz.
Oturum kartı vergi mukimliği doğurur mu?
Hayır. Oturum kartı tek başına vergi mukimliğini otomatik olarak doğurmaz; yalnızca İtalya ile bağın değerlendirilmesini çoğu zaman güçlendirebilir.
Mukim olmayan kişinin hangi geliri vergilendirilir?
Mukim olmayan kişinin vergilendirmesi genel ilkeye göre yalnızca İtalya kaynaklı gelirleri üzerinden yapılır. Mukim kişinin tüm gelirleri ise bu kapsama girer.
Başka ülkedeki beyan quadro RW yükümlülüğünü kaldırır mı?
Kişi İtalya’da mukim sayılıyorsa başka ülkedeki beyan, quadro RW yükümlülüğünü kendiliğinden kaldırmaz.
Yatırımcı vizesi özel vergi rejimini sağlar mı?
Hayır. Yatırımcı vizesi göç hukuku statüsüdür ve TUIR madde 24-bis kapsamındaki neo-residenti rejimini otomatik olarak sağlamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy