Seçmeli İkamet Vizesinin Niteliği ve Hukuki Çerçevesi
Seçmeli ikamet vizesi (visto per residenza elettiva), Avrupa Birliği vatandaşı olmayan ve İtalya'ya yerleşerek uzun süreli ikamet tesis etmek isteyen kişilere tahsis edilen ulusal D tipi bir vizedir. Bu vize türünün temel amacı turistik konaklama süresini uzatmak olmayıp başvurucunun İtalya'da istikrarlı bir yaşam kurmasını sağlamaktır. Bu vize çalışma, uzaktan çalışma ya da yatırımcı vizesi niteliği taşımamaktadır.
Başvuruda bulunan kişinin İtalya'da herhangi bir aktif çalışma faaliyetine girişmeksizin kendisinin ve varsa ailesinin geçimini karşılayabilecek seviyede mali yeterliliğe sahip olması gerekir. Gösterilecek gelirin ücretli çalışmaya dayanmaması, başvurucunun günlük mesaisinden bağımsız şekilde düzenli ve sürdürülebilir olarak devam edebilen pasif kazançlardan oluşması kanuni bir koşuldur.
Mali Yeterlilik Ölçütleri ve Kabul Edilen Gelir Türleri
Türkiye'den gerçekleştirilen başvurularda, mali kaynakların İçişleri Bakanlığının 1 Mart 2000 tarihli Direktifi'nde yer alan tutarın en az üç katına ulaşması asgari bir başlangıç ölçütü olarak kabul edilmektedir. İlgili seviye yıllık yaklaşık 31.000 Euro seviyesine karşılık gelmekle birlikte konsolosluk değerlendirmelerine göre 31.000 veya 32.000 Euro bandında asgari eşik olarak değişkenlik gösterebilmektedir.
Banka hesabında bulunan tek seferlik bakiye, başvuru öncesinde hesaba aktarılmış meblağlar ya da ileride satılması planlanan taşınmazların değeri tek başına sürekli ve düzenli gelir kriterini karşılamamaktadır. Önemli mali varlıkların varlığının ötesinde, kesintisiz ve güvenilir bir periyodik gelir akışının belgelenmesi aranmaktadır.
Emekli maaşları, ömür boyu bağlanan düzenli iratlar, taşınmaz kira gelirleri, hisse senedi temettüleri, tahvil ve menkul kıymet getirileri ile yatırım fonu gelirleri pasif gelir kapsamında dikkate alınabilmektedir. Buna karşılık aktif mesleki çalışmadan ya da serbest meslek icrasından elde edilen kazançlar seçmeli ikamet vizesi bakımından uygun kabul edilmemektedir.
Çalışma Yasağı ve Uzaktan Çalışma Faaliyetleri
Seçmeli ikamet vizesi ve bu vizeye dayalı oturum izni sahipleri bakımından mutlak bir çalışma yasağı bulunmaktadır. Vize sahibinin İtalya'da bir işverene bağlı olarak istihdam edilmesi, serbest meslek faaliyeti yürütmesi, iş araması veya geçimini aktif çalışma geliri üzerinden sağlaması hukuken mümkün değildir.
Türkiye'deki bir işverene bağlı kalarak maaş almaya devam etmek ve İtalya'dan uzaktan çalışmak seçmeli ikamet vizesinin şartlarıyla bağdaşmamaktadır. Aktif çalışma ilişkisini uzaktan sürdürmek isteyen kişilerin kendi koşullarına uygun düşmesi hâlinde dijital göçebe veya uzaktan çalışan vizelerini değerlendirmesi gerekmektedir.
Konut Gösterme Koşulu ve Taşınmaz Mülkiyeti
Vize başvurusunda İtalya'da uzun süreli ve fiilen barınmaya elverişli bir konutun varlığı ispatlanmalıdır. Kiralanan konutlara ilişkin kira sözleşmesinin imzalanmış ve İtalya Gelir İdaresi (Agenzia delle Entrate) nezdinde tescil edilmiş olması şarttır; otel rezervasyonları barınma şartını sağlamaz. Konut mülkiyetine sahip olan başvurucular ise mülkiyeti tevsik edici resmî belgeleri sunmalıdır.
İtalya sınırları içerisinde gayrimenkul satın alınması, konut kriterinin yerine getirilmesi bakımından başvuruyu destekleyici bir nitelik taşımaktadır. Ancak taşınmaz mülkiyeti tek başına ikamet ve oturum izni alma hakkı doğurmaz. Başvurucunun düzenli pasif gelir ve diğer tüm vize koşullarını eksiksiz olarak karşılaması şarttır.
Aile Bireylerinin Başvurusu ve İnceleme Prosedürü
Yeterli mali kaynağın varlığı kanıtlandığı takdirde, ana başvurucu ile birlikte yaşayan eş, küçük yaştaki çocuklar ve başvurucuya ekonomik açıdan bağımlı olan yetişkin çocuklar için de vize talebinde bulunulabilir. Ancak aile üyeleri ana başvurucunun vizesinden kendiliğinden ya da otomatik olarak yararlanamamakta; her bir aile ferdi için müstakil başvuru ve evrak süreçlerinin tamamlanması gerekmektedir.
Ulusal vize başvuru sürecinde yetkili konsolosluk temsilcilikleri başvuruculardan biyometrik veri talep edebilmekte ve başvurucuyu mülakata çağırabilmektedir. Seçmeli ikamet vizesi inceleme süreci resmî değerlendirme aşamaları kapsamında 90 güne kadar uzayabilmektedir.
İtalya'ya Giriş Sonrası Oturum İzni ve Yenileme İşlemleri
Seçmeli ikamet vizesini alarak İtalya'ya giriş yapan kişilerin, ülkeye varış tarihinden itibaren sekiz iş günü içerisinde ikamet edilecek yerin emniyet müdürlüğü (Questura) nezdindeki göçmenlik birimiyle irtibatlı olarak oturum izni (permesso di soggiorno) işlemlerini resmen başlatması kanuni bir zorunluluktur.
Düzenlenen seçmeli ikamet oturum izni uygulamada kural olarak yıllık periyotlarla yenilenmektedir. Her yenileme başvurusunda, düzenli ve sürdürülebilir pasif gelir akışı ile konut şartının kesintisiz biçimde sürdüğü yetkili makamlarca yeniden incelemeye tabi tutulur.
Vergi Mukimliği Esasları ve Uzun Süreli İkamet Hakkı
Bir vergi yılı içerisinde en az 183 gün süreyle İtalya'da ikamet eden, burada fiilen bulunan veya kişisel ve ailevi yaşam merkezi İtalya'da yer alan kişiler vergi hukuku uyarınca İtalya'da vergi mukimi kabul edilebilmektedir. Bu durumdaki yabancılar, dünya genelinde elde ettikleri tüm gelirleri kapsayacak şekilde İtalya'da vergi beyanı vermekle mükellef hale gelebilir.
Geçerli oturum izinleriyle İtalya'da kesintisiz ve yasal olarak beş yıl ikamet eden yabancılar, mevzuatın öngördüğü diğer yasal kriterleri de sağlamaları koşuluyla Avrupa Birliği uzun süreli ikamet iznine başvuru hakkı kazanabilmektedir.
İtalya seçmeli ikamet vizesi ile uzaktan çalışmak mümkün müdür?
Hayır, seçmeli ikamet vizesi sahiplerinin İtalya'da veya Türkiye'deki bir işverene bağlı olarak uzaktan çalışması ya da serbest meslek icra etmesi kesin olarak yasaktır; bu nitelikteki faaliyetler için uzaktan çalışan veya dijital göçebe vizeleri değerlendirilmelidir.
İtalya'da ev satın almak doğrudan oturum izni kazandırır mı?
Hayır, İtalya'da bir gayrimenkul satın alınması konut şartının yerine getirilmesine yardımcı olmakla birlikte tek başına oturum izni sağlamaz; başvurucunun düzenli ve sürdürülebilir pasif gelir koşulunu ayrıca kanıtlaması gerekir.
İtalya'ya giriş yaptıktan sonra oturum izni başvurusu kaç gün içinde yapılmalıdır?
Vize ile İtalya'ya giriş yapılmasından itibaren sekiz iş günü içinde yetkili emniyet müdürlüğü (Questura) nezdinde oturum izni başvurusu işlemlerinin başlatılması yasal bir zorunluluktur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy