İtalya’da Süresiz Oturum ve Vatandaşlık İkamet Şartları

İtalya'da beş yıllık yasal ve kesintisiz ikamet, şartları karşılayan yabancılara Avrupa Birliği uzun dönem ikamet statüsüne başvuru imkânı tanır. Buna karşılık Türk vatandaşları gibi Avrupa Birliği dışındaki ülke vatandaşlarının ikamet yoluyla İtalyan vatandaşlığına başvurabilmesi için kural olarak 10 yıllık yasal ikamet süresi aranır. Her iki statü de kendiliğinden kazanılmaz; gelir, ikametin kesintisizliği, dil yeterliliği, kamu düzeni ve diğer yasal koşullar idare tarafından ayrıca incelenir.

AB Uzun Dönem İkamet İzni ve Sağladığı Haklar

İtalya'da uzun dönem ikamet hakkı kazanan kişiler bağımlı ya da serbest meslek faaliyeti yürütebilmekte, sağlık ve sosyal hizmetlerden faydalanabilmekte ve diğer süreli izinlere kıyasla daha güçlü bir hukuki koruma elde etmektedir. Buna karşılık söz konusu statü kişiye İtalyan vatandaşlığı kazandırmaz; dolayısıyla bu izin İtalyan pasaportu temin etme, ulusal seçimlerde oy kullanma ve yalnızca vatandaşlara özgü kamu görevlerinde yer alma hakkı sağlamaz.

Öğrenim veya mesleki eğitim gerekçesiyle verilen oturum izni devam ederken ilgililerin doğrudan uzun dönem ikamet statüsü elde etmesi mümkün değildir; nitekim İtalyan Göç Kanunu bu izin sahiplerini başvuru anında kapsam haricinde tutar. Bununla birlikte, geçmişteki yasal öğrencilik süresinin hesaplamaya etkisi, sonradan edinilen oturum türü ve somut kayıtlar çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.

Uzun Dönem Oturum İçin Kesintisizlik, Gelir ve Dil Şartı

Gereken beş yıllık sürenin hesabında, ülke dışına yapılan çıkışların tek seferde altı aydan kısa sürmesi ve beş yıl içindeki toplam süresinin on ayı geçmemesi durumunda yasal devamlılık kural olarak kesintiye uğramaz. Buna mukabil tek seferde altı ayı veya toplamda on ayı aşan ayrılıklar; zorunlu askerlik, ağır sağlık sorunları ya da belgelenen diğer önemli gerekçeler bulunmadıkça beş yıllık sürenin tamamlanmasını engelleyebilir.

Uzun dönem oturum iznine başvuran yabancının, en az yıllık sosyal yardım tutarına denk düşen yasal ve düzenli bir gelire sahip olması şarttır. Başvuruya aile fertlerinin dâhil edilmesi durumunda aranan asgari gelir miktarı yükselir ve ilgililerden konut uygunluk belgesi talep edilebilir.

Uzun dönem ikamet başvurusunda kural olarak Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi kapsamında A2 seviyesinde İtalyanca bilgisi aranır. Başvurucular bu yeterliliği tanınmış kurumlardan alınan dil sertifikasıyla, İtalya'da tamamlanan uygun bir eğitim belgesiyle ya da idarenin düzenlediği dil sınavına girerek kanıtlayabilir. On dört yaşından küçükler, dil öğrenimini engelleyen sağlık problemi bulunanlar ve uluslararası koruma sahipleri belirli koşullarla bu şarttan muaftır.

Aile Bireylerinin Durumu, Kart Geçerliliği ve Hak Kaybı

Asıl hak sahibinin uzun dönem ikamet iznine sahip olması aile üyelerine kendiliğinden bu hakkı kazandırmaz; aile bireylerinin de kural olarak kendi adlarına beş yıllık yasal ikamet süresini doldurması zorunludur.

Uzun dönem ikamet statüsü kalıcı niteliktedir; ancak bu statüyü gösteren fiziksel oturum kartının üzerinde bir geçerlilik süresi bulunur. Kart yetişkinler için 10 yıl, 18 yaşından küçükler için 5 yıl geçerlidir. Süre sonunda statü yeniden kazanılmaz; güncel fotoğraflarla kartın yenilenmesi gerekir.

İtalya tarafından verilen bu ikamet statüsü, diğer Avrupa Birliği ülkelerinde doğrudan ve koşulsuz çalışma hakkı tanımaz. Bir diğer üye ülkede 90 günü aşacak şekilde ikamet etmek veya çalışmak isteyen kişilerin, ilgili ülkenin uzun dönem ikamet sahipleri için uyguladığı ulusal düzenlemelere uyum sağlaması gerekir.

Avrupa Birliği topraklarından kesintisiz biçimde 12 ay uzak kalınması, başka bir AB ülkesinde uzun dönem ikamet statüsü edinilmesi veya İtalya sınırları dışında altı yıldan uzun süre ikamet edilmesi mevcut statünün yitirilmesine yol açabilir. Bazı durumlarda kaybedilen statünün tekrar kazanılması için gereken süre üç yıla indirilebilmektedir.

10 Yıllık İkametle İtalyan Vatandaşlığı Başvurusu

İkamet süresine dayalı vatandaşlık süreci, Cumhurbaşkanı kararıyla verilen ve idarenin ilgilinin durumunu tüm yönleriyle incelediği bir vatandaşlığa kabul yöntemidir. Bu değerlendirmede yasal ikamet süresi, gelir düzeyi, toplumsal uyum ile sabıka ve kamu güvenliği kayıtları bir bütün olarak tetkik edilir. Kanuni düzenlemede idareye takdir alanı bırakan yaklaşım gereğince, aranan süre tamamlanmış olsa dahi başvuru idari değerlendirmeye tabidir.

İkamet yoluyla vatandaşlık başvurusunda son üç yıla ait vergilendirilebilir gelirler incelenir. Başvurucunun mali durumunun istikrarlı olması, kamu yardımlarına bağımlı olmadan yaşamını sürdürebilmesi ve bu durumun vatandaşlık yeminine kadar devam etmesi beklenir.

Aranan yasal ve kesintisiz ikametin yalnızca başvuru tarihine kadar değil, vatandaşlık kararı verilip bağlılık yemini edilene dek devam etmesi zorunludur. Başvurudan sonra ülkenin kalıcı olarak terk edilmesi veya belediye nüfus kaydının (anagrafe) kaybedilmesi dosyanın reddedilmesine sebebiyet verebilir.

Evlilik Yoluyla Vatandaşlık ve Başvuru Süreleri

İtalyan vatandaşıyla evli bulunan yabancılar bakımından vatandaşlık müracaatında ayrı süreler geçerlidir. Evliliğin ardından İtalya'da ikamet eden yabancı eş iki yıllık yasal ikametin, yurtdışında yaşayan eş ise evlilikten itibaren üç yılın geçmesiyle başvuruda bulunabilir. Tarafların ortak çocuklarının bulunması hâlinde bu süreler yarı yarıya iner.

Kararın Kesinleşmesi ve Bağlılık Yemini

Vatandaşlık kararının başvurucuya bildirilmesinden itibaren altı ay içinde ikamet edilen belediyede İtalya Cumhuriyeti'ne bağlılık yemini edilmesi şarttır. Bu altı aylık yasal süre içinde yemin edilmediği takdirde vatandaşlık kararı etkisini yitirir; vatandaşlık ise kural olarak yeminin yapıldığı günü takip eden gün itibarıyla kazanılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy