İtalyan Miras Hukukunda Mirasın Açılması ve Mirasçı Sıfatı
İtalyan Medeni Kanunu sisteminde miras murisin ölümü anında ve son yerleşim yerinde açılır. Mirasçı sıfatı mirasın kabulüyle kazanılır; kabulden önce ilgili kişi mirasa çağrılan konumundadır.
Mirasçı, kural olarak terekenin aktifleri yanında borçlarından da sorumlu olabilir. Buna karşılık vasiyet alacaklısı genellikle yalnızca kendisine ölüme bağlı tasarrufla bırakılan belirli mal veya hakkı iktisap eder.
Kanuni Mirasçılık ve Saklı Pay Kuralları
Vasiyetname bulunmadığında miras intikali İtalyan Medeni Kanunu'nun 565 ve devamı maddelerine göre belirlenir. Kanuni mirasçılar arasında eş veya medeni birliktelik partneri, çocuklar, anne-baba, kardeşler ve altıncı dereceye kadar akrabalar yer alır. Çocukların varlığı anne-baba, kardeşler ve daha uzak akrabaların mirasçılığını dışlayabilir. Hiç mirasçı bulunmaması halinde miras devlete geçer.
İtalyan Medeni Kanunu'nun 536 ve devamı maddeleri uyarınca belirli yakınlar saklı pay hakkına sahiptir. Eş veya medeni birliktelik partneri, çocuklar ve onların altsoyu ile çocuk bulunmadığında anne-baba saklı paylı mirasçıdır. Saklı paylar dışındaki kısım tasarruf edilebilir bölüm olup muris bu kısım üzerinde serbestçe tasarrufta bulunabilir.
Sağ kalan eş, her durumda evlilik konutunda oturma ve ev eşyalarını kullanma hakkına sahiptir. Ayrı yaşayan eş bakımından ise ayrılığın kimin kusuruyla gerçekleştiği gibi unsurlar miras hakkını etkileyebilir.
Miras Sözleşmesi Yasakları ve Tenkis Davası
İtalyan hukukunda mirastan önceden feragat sözleşmeleri, ileride miras kalacak mallar üzerinde tasarruf vaadi, karşılıklı miras sözleşmeleri ile ortak ve karşılıklı vasiyetnameler yasaktır. Buna karşılık iki kişinin ayrı ayrı vasiyetname düzenleyerek birbirleri lehine tasarrufta bulunması mümkündür.
Saklı payı ihlal eden vasiyetname, saklı paylı mirasçılar tarafından itiraz edilene kadar geçerlidir. Saklı payı zedelenen mirasçılar tenkis davası açarak vasiyet tasarruflarının ve murisin sağlığında yaptığı bağışların indirilmesini talep edebilir.
Mirasın Kabulü, Reddi ve Tereke Borçlarından Sorumluluk
İtalya'da mirasın kabulü veya reddi beyanı yetkili makam önünde yapılır ve mahkeme siciline kaydedilir. Bu beyan murisin ölüm tarihinden itibaren 10 yıl içinde yapılabilir.
Mirasın borçlu olması halinde mirasçı bakımından ciddi risk doğabileceğinden, borçlu tereke ihtimalinde envanterden yararlanarak kabul seçeneği değerlendirilebilir.
Sınır Aşan Miraslarda Yetki, Uygulanacak Hukuk ve Vergilendirme
650/2012 sayılı Avrupa Birliği Miras Tüzüğü'nün 4. maddesi uyarınca, murisin ölüm anında mutad meskeninin bulunduğu üye devlet mahkemeleri mirasın tamamı hakkında yetkilidir. Sınır aşan miraslarda kural olarak murisin ölüm anındaki mutad mesken hukuku uygulanır; ancak muris ölüme bağlı tasarrufla vatandaşlık hukukunun uygulanmasını seçebilir.
650/2012 sayılı Avrupa Birliği Miras Tüzüğü'nün 62. maddesi kapsamında düzenlenen Avrupa Miras Belgesi, başka bir üye devlette mirasçı veya tereke yöneticisi statüsünü ispatlamak üzere verilir. Bu belgenin kullanımı zorunlu olmayıp iç hukuk belgelerinin yerine geçmez.
Vergilendirme açısından İtalya'da yerleşik murisin dünya çapındaki malvarlığı vergiye konu olabilirken, ülkede yerleşik olmayan muris yönünden yalnızca İtalya'da yer alan malvarlığı vergilendirilebilir. Mirasçılar, miras hakkı sahipleri ve vasiyet alacaklıları ise mirasın açılmasından itibaren 12 ay içinde yetkili idareye miras beyannamesi sunmakla yükümlüdür.
İtalya'da mirasın kabulü veya reddi beyanı hangi sürede yapılabilir?
Mirasın kabulü veya reddi beyanı yetkili makam önünde yapılarak mahkeme siciline kaydedilir ve murisin ölüm tarihinden itibaren 10 yıl içinde yapılabilir.
İtalya'da miras beyannamesi verme süresi ne kadardır?
Mirasçılar, miras hakkı sahipleri ve vasiyet alacaklıları mirasın açılmasından itibaren 12 ay içinde vergi idaresine miras beyannamesi sunmakla yükümlüdür.
Yabancı ülkede yaşayan murisin İtalya'daki mirasına hangi hukuk uygulanır?
Sınır aşan miraslarda kural olarak murisin ölüm anındaki mutad mesken hukuku uygulanır; ancak muris ölüme bağlı tasarrufla vatandaşlık hukukunun uygulanmasını seçebilir.
Borçlu tereke durumunda kişisel malvarlığı nasıl korunabilir?
Mirasın borçlu olması ihtimaline karşı mirasçılar tereke borçlarından sınırlı sorumluluk sağlayan envanterden yararlanarak kabul yoluna gidebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy