Hak Düşürücü Sürenin Niteliği ve Feshin Hukuki Sonuçları
4857 sayılı İş Kanunu'nun 26 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallere dayanan fesih yetkisi, taraflardan birinin bu çeşit davranışları öğrendiği günden başlayarak 6 iş günü ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren 1 yıl geçtikten sonra kullanılamaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2024/10547 Esas ve 2024/14444 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, maddede düzenlenen 6 iş günlük ve 1 yıllık süreler hak düşürücü niteliktedir. Sürelerden birinin dahi geçmiş olması fesih imkânını ortadan kaldırır ve hak düşürücü sürenin niteliği gereği taraflar ileri sürmese dahi hâkim tarafından resen dikkate alınır. İşveren bu süreleri geçirdikten sonra fesih yoluna giderse, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2023/9430 Esas ve 2023/8075 Karar sayılı kararında vurgulandığı üzere, yapılan fesih haklı bir feshin sonuçlarını doğurmaz ve işçi kıdem ile ihbar tazminatına hak kazanır.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/10547, K. 2024/14444Kaynağı aç
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/9430, K. 2023/8075Kaynağı aç
Altı İş Günlük Sürenin Hesaplanması ve Başlangıç Anı
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2023/9430 Esas ve 2023/8075 Karar sayılı kararına göre, haklı feshe neden olan olayın öğrenildiği gün hesaba katılmaksızın takip eden iş günleri sayılarak altıncı günün bitiminde fesih yetkisi sona erer. İşverenin tüzel kişi olması halinde 6 iş günlük süre, olayı fiilen gören amir veya denetçilerin öğrenmesiyle değil, feshe yetkili makam veya kurulun olayı öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Olay hakkında müfettiş incelemesi yapılması veya olayın disiplin kurulunca görüşülmesi süreyi başlatmaz; olayın feshe yetkili kişi ya da kurula intikal ettirildiği tarih sürenin başlangıcını oluşturur.
Disiplin Soruşturmaları ve Yargıtay Uygulaması
Tüzel kişi işverende denetçi soruşturması tamamlandıktan sonra raporu disiplin kurulunun değerlendirip fesih kararı alması ve feshin bu karardan 5 iş günü sonra yapılması durumunda fesih 6 iş günlük hak düşürücü süre içinde gerçekleşmiş sayılır. Olayın disiplin kuruluna sevk edilmiş olması süreyi geçirmiş kabul edilerek kıdem ve ihbar tazminatına hükmedilmesi, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2023/9430 Esas ve 2023/8075 Karar sayılı ilamıyla kanun yararına bozma sebebi yapılmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 363 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Yargıtay tarafından verilen kanun yararına bozma kararları, hükmün somut uyuşmazlık bakımından doğurduğu hukuki sonuçları ortadan kaldırmaz.
Feshe konu olaydan sonra işçiden savunma alınması ile feshe yetkili disiplin kurulunun toplanıp karar vermesi arasında geçen üç aydan kısa zaman dilimi, disiplin kurulunun bulunması ve yetkili merciin olayı tüm unsurlarıyla öğrenmesini sağlayan soruşturma süreci kapsamında makul süre kabul edilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2024/10547 Esas ve 2024/14444 Karar sayılı kararı uyarınca, yetkili kurulun öğrenmesinden itibaren yasal süre gözetilerek yapılan fesihte süre aşımı bulunmadığından davanın reddi gerekir.
İşçinin Maddi Çıkar Sağlaması ve İş Güvencesi Hükümleri
4857 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesine göre, haklı feshe neden olan olayda işçinin maddi çıkar sağlamış olması halinde 1 yıllık hak düşürücü süre uygulanmaz. Olayın üzerinden ne kadar süre geçerse geçsin, işverenin olayı öğrendiği tarihten itibaren 6 iş günlük hak düşürücü süreye riayet etmesi zorunludur. Haklı nedenle derhal fesihte 6 iş günlük hak düşürücü süre aranırken, geçerli nedenle fesihte böyle bir 6 iş günlük süre bulunmaz; ancak makul sürenin aşılarak davranışın zımnen kabullenilip aylar sonra fesih yapılması feshin geçerliliğini etkileyebilir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 18 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bünyesinde en az 30 çalışan bulunan işyerlerinde asgari 6 aylık kıdeme sahip personelin belirsiz süreli sözleşmesi sonlandırılırken personelin yeterliliği, tutumları yahut işletmesel zorunluluklar gibi geçerli sebeplere dayanılması aranır; yer altı işlerinde çalışan personelde ise kıdem koşulu bulunmamaktadır. Maddenin dördüncü fıkrasına göre kıdemin hesaplanmasında işçinin aynı işverenin değişik işyerlerinde geçen çalışma süreleri birleştirilirken, personel sayısı bakımından işverenin aynı işkolundaki tüm birimlerinde istihdam edilen toplam işçi sayısı esas alınır. Beşinci fıkra gereğince de işletmenin tamamını sevk ve idare eden üst düzey yetkililer ve yardımcıları ile işyerinin genel yönetimini üstlenip işe alma ve işten çıkarma yetkisini haiz temsilciler feshin geçerli sebebe dayandırılması korumasının haricinde tutulmuştur.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 26Kaynağı aç
İşveren 6 iş günlük süreyi geçirirse ne olur?
İşveren olayı öğrendiği tarihten itibaren 6 iş günü içinde fesih yapmazsa haklı fesih yetkisini kaybeder. Bu süreden sonra yapılan çıkarma haklı feshin sonuçlarını doğurmaz ve işçi kıdem ile ihbar tazminatına hak kazanır.
Altı iş günlük sürenin hesabı ne zaman başlar?
Haklı feshe neden olan olayın öğrenildiği gün hesaba katılmaz; öğrenmeyi takip eden iş günleri sayılarak altıncı iş gününün mesai bitiminde fesih yetkisi sona erer.
Şirketlerde 6 günlük süre kimin öğrenmesiyle başlar?
Müfettiş veya birim amirlerinin öğrenmesi süreyi başlatmaz; süre feshin karara bağlanmasında yetkili makam veya disiplin kurulunun olayı öğrendiği tarihten itibaren başlar.
İşçinin menfaat sağladığı fiillerde süre sınırı var mıdır?
İşçinin fiilden maddi menfaat elde ettiği hallerde 1 yıllık azami sınır uygulanmaz; ancak işveren feshe yetkili merciin olayı öğrendiği günden itibaren 6 iş günü içinde sözleşmeyi feshetmek zorundadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

