Doğum Tarihine Göre Soybağı ile Vatandaşlığın Kazanılması
1 Nisan 2015 tarihinden sonra doğan bir çocuk, doğumun nerede gerçekleştiğine bakılmaksızın, doğum anında ebeveynlerinden en az birinin İsveç vatandaşı olması halinde otomatik olarak İsveç vatandaşı olur. Ebeveynlerden birinin doğumdan önce vefat etmiş olması durumunda, söz konusu ebeveynin ölüm anında İsveç vatandaşı bulunması halinde de aynı kural tatbik edilir.
1 Temmuz 2001 ile 31 Mart 2015 tarihleri arasında doğan çocuklarda vatandaşlığın soybağıyla intikali ebeveynin cinsiyetine ve doğum yerine göre düzenlenmiştir. Annenin İsveç vatandaşı olduğu hallerde, doğumun İsveç'te veya yurt dışında gerçekleşmiş olmasına bakılmaksızın çocuk doğumla İsveç vatandaşı sayılmaktaydı. İsveçli baba ve yabancı ülke vatandaşı anneden doğan çocuklarda ise doğum İsveç sınırları içindeyse vatandaşlık doğumla kazanılmakta; yurt dışında doğan çocuklarda babadan otomatik aktarım için ebeveynlerin doğum anında evli olması aranmaktaydı.
Evlilik Dışı Doğumlar ve Bildirim Usulü
İsveçli baba ile yabancı annenin evlilik dışı ilişkisinden yurt dışında dünyaya gelen çocuklar bakımından ebeveynlerin sonradan evlenmesi önem taşır. Ebeveynlerin daha sonra resmi evlilik yapması halinde çocuk, evlilik akdi tarihinde on sekiz yaşından küçük olması ve kendisinin evli bulunmaması kaydıyla evlilik tarihi itibarıyla İsveç vatandaşlığı kazanır.
1 Nisan 2015 öncesinde yurt dışında evlilik dışı doğan ve İsveçli babası bulunan çocukların vatandaşlık kazanımı bildirim prosedürüne tabidir. Bu usulde çocuğun on sekiz yaşından küçük olması, doğum anında babanın İsveç vatandaşı bulunması ve babalık bağının usulünce kurulmuş olması zorunludur. Çocuk on iki yaşını doldurmuşsa sürece onay vermesi şarttır; on beş yaşını tamamlamış çocuklarda ise kimliğin muhtemel doğruluğu, ciddi veya mükerrer suç şüphesinin bulunmaması ile ulusal ve kamu güvenliği açısından sakınca görülmemesi kriterleri aranır.
Nüfus Tescili, Pasaport Başvuruları ve Statü Tespiti
İsveç dışında doğarak soybağı sebebiyle İsveç vatandaşı olan çocuk için İsveç Vergi Dairesi nezdinde temas kurularak nüfus kayıt sistemine tescil ve isim bildirimi işlemlerinin yapılması önerilmektedir. Çocuğun pasaport müracaatı için İsveç ziyareti esnasında polis makamlarına ya da bulunulan ülkedeki İsveç büyükelçiliği veya başkonsolosluğuna müracaat edilebilir.
Hukuki statüsünden veya soybağı bağlamındaki hak sahipliğinden emin olamayan kişiler, durumun aydınlatılması amacıyla İsveç Göç Ajansı nezdinde vatandaşlık beyanı başvurusunda bulunabilir. İdari inceleme kapsamında ilgililerden kimlik belgesi, evlilik harici doğumlarda doğum belgesi ile ebeveynlere ait evlilik belgeleri talep edilebilir.
Yurt Dışı Doğumlarda 22 Yaş Kuralı ve Vatandaşlığın Kaybı
İsveç vatandaşı olarak yurt dışında doğmuş, yurt dışında yaşayan, İsveç'te hiç ikamet etmemiş ve yirmi iki yaşına kadar ülkeyle bağ kuracak şekilde bulunmamış kişiler, yirmi iki yaşını tamamladıklarında vatandaşlıklarını kaybedebilir. Kayıp sonucunda kişinin vatansız kalacak olması halinde bu kural işletilmez. Ayrıca Danimarka, Finlandiya, İzlanda veya Norveç'te toplamda en az yedi yıl ikamet edilmiş bulunması vatandaşlığın kaybını önler.
Vatandaşlığın yirmi iki yaş kuralı uyarınca kaybedilmesini önlemek amacıyla, ilgili şahıs on sekiz yaşını ikmal ettikten sonra ve yirmi iki yaşına girmeden önce vatandaşlığı muhafaza başvurusunda bulunabilir. İsveç'te fiilen yaşamış ya da ülkeye düzenli ziyaretler gerçekleştirmiş şahısların birçok durumda ayrıca bu yönde bir başvuruda bulunmasına gerek kalmamaktadır.
Evlat Edinme Yoluyla Vatandaşlık
On iki yaşından küçük bir çocuk, bir İsveç vatandaşı tarafından İsveç'te ya da başka bir İskandinav ülkesinde verilen bir kararla yahut İsveç'te tanınan uygun yabancı evlat edinme kararıyla evlat edinildiğinde otomatik olarak İsveç vatandaşı olabilir. Evlat edinilen çocuğun on iki yaş ve üzerinde olması durumunda ise vatandaşlık kendiliğinden doğmaz, ayrıca başvuru yapılması aranır.
İsveç vatandaşı ebeveynin çocuğu doğumla otomatik vatandaşlık kazanır mı?
1 Nisan 2015 tarihinden sonra doğan çocuklar, nerede doğduklarına bakılmaksızın doğum anında anne veya babalarından en az birinin İsveç vatandaşı olması durumunda otomatik olarak İsveç vatandaşı olur.
Yurt dışında doğup yaşayanlar 22 yaşında İsveç vatandaşlığını kaybeder mi?
İsveç dışında doğup yaşayan ve 22 yaşına kadar ülkeyle bağ kurmamış olanlar 22 yaşını doldurduklarında vatandaşlığı kaybedebilir; ancak vatansız kalma ihtimali, belirli İskandinav ülkelerinde en az 7 yıl ikamet veya 18 ile 22 yaş arasında muhafaza başvurusu yapılması bu kaybı engeller.
Evlat edinilen çocuk otomatik olarak İsveç vatandaşı olabilir mi?
On iki yaşından küçük çocuklar, İsveç vatandaşı biri tarafından İsveç'te, bir İskandinav ülkesinde veya usulünce tanınan uygun bir yabancı kararla evlat edinildiklerinde otomatik olarak İsveç vatandaşı olabilir; on iki yaş ve üzerindeki çocuklar için ayrıca başvuru usulü işletilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy