İsveç'te serbest çalışma oturumu, başvurucunun işletmenin en az yüzde 51'ine sahip olmasını ve işletmede belirleyici sorumluluk taşımasını gerektirir. İlk başvurunun İsveç içinden yapılması başvurunun reddedilmesine yol açabilir; bu sonuç her dosya için kesin değildir.
Pay oranı ve işletmedeki sorumluluk
Başvurucunun işletmedeki payı en az yüzde 51 olmalı ve aynı kişi işletmede belirleyici sorumluluk taşımalıdır. Bu iki unsur birlikte aranır. Pay eşiğinin altındaki bir ortaklık, yüzde 51 şartını kendiliğinden karşılamaz.
Pasaport, deneyim ve dil
Başvurucunun geçerli bir pasaportu olmalıdır. Faaliyet göstereceği sektörde ve işletme yönetiminde iyi deneyime sahip olmalı, İsveççe veya İngilizce bakımından da ilgili düzeyde bilgi göstermelidir.
Çok sayıda İsveçli tedarikçi veya müşteriyle temas kurulması öngörülen bir iş modelinde çok iyi İsveççe gerekebilir. Bu ihtimal her başvuru için genel bir dil eşiğine dönüşmez.
Kişisel para ve işletme kaynağı
Kişisel mali yeterlilik için başvurucunun kendi adına açılmış bir banka hesabında en az 200.000 SEK bulunması aranır. Birlikte gelecek eş için 100.000 SEK, her çocuk için 50.000 SEK eklenir. Tutarın bir İsveç bankasında durması zorunlu değildir; İsveç'e transfer edilebilir olması gerekir.
İşletmenin kurulması, satın alınması ve işletme maliyetleri için gereken kaynağın da bulunması ve bu kaynağın başvurucunun kendi parası olması beklenir. Krediler normal olarak kabul edilmez; bu ifade her krediyi mutlak biçimde dışlayan bir kural değildir.
Limited şirket kuruluşunda 25.000 SEK sermaye yeterli görülebilir. Serbest çalışma oturumu için aranan kişisel ve işletmesel finansman ise bunun çok üzerindedir. Şirket sermayesi ile oturum finansmanı aynı eşik olarak ele alınmaz.
Şirket kuruluşu ve dosyadaki belgeler
Limited şirket kurulurken kuruluş sözleşmesi ve şirket sözleşmesi hazırlanır, pay defteri tutulur ve şirket Bolagsverket nezdinde tescil edilir. Gerçek faydalanıcı bildirimi çoğu durumda yapılır; bu anlatım bildirimin hangi hâllerde gerekmeyeceğini ayrıca tanımlamaz.
Dosyada pasaport kopyaları, banka hesap dökümleri, iş planı ve bütçe yer alabilir. İşletme satın alınıyorsa satın alma sözleşmesi, ortaklık varsa hisse veya ortaklık belgeleri de bu belgeler arasında sayılabilir. Listenin koşullu olması, her belgenin her başvuruda zorunlu olduğu anlamına gelmez.
Başvurunun İsveç içinden yapılması
İlk başvurunun İsveç içinde yapılması hâlinde başvuru reddedilebilir. Bu ihtimal, içeriden yapılan her ilk başvurunun reddedileceği biçiminde anlaşılmamalıdır.
Geçerlilik süresi devam eden çalışma izniyle bulunan ve bu süre içinde serbest çalışma statüsüne geçmek isteyenler için içeriden başvuru imkânı vardır. Aynı imkân; yükseköğrenim izniyle İsveç'te bulunup en az 30 ECTS veya bir dönem doktora tamamlamış kişilere, eğitim sonrasında iş arama izni olanlara ve yüksek nitelikli kişilere de tanınmıştır. Yüksek nitelikli kişi tanımı ayrıca açıklanmamıştır.
İznin üst süresi ve aile
Serbest çalışma oturumu en fazla iki yıl verilebilir ve pasaportun geçerlilik süresini hiçbir durumda aşamaz. İki yıl bir üst sınırdır; her başvuruya bu sürenin tamamının verileceği sonucu çıkmaz. Aile üyeleri de aynı süreyle izin alabilir.
Aile üyesi, kural olarak eşi, kayıtlı partneri, birlikte yaşayan partneri ve 18 yaşından küçük çocukları kapsar. Bu genel çerçeve, her ilişki biçiminin ayrıca değerlendirilmeden kapsama gireceği anlamına gelmez.
Oturum verilmesi hâlinde yetişkin aile üyeleri çalışma hakkı kazanır. O yıl içinde en az 16 yaşını dolduracak çocuklar da İsveç'te çalışabilir. Çalışma hakkının diğer şartları ve sınırları ayrıca gösterilmemiştir.
Uzatma ve kalıcı oturum talebi
Uzatma incelemesinde işin fiilen yürütülüp yürütülmediğine, genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uyulup uyulmadığına ve faaliyet için gerekli diğer izinlerin bulunup bulunmadığına bakılır. Bu ölçütlerin nasıl tartılacağı veya hangi sonucun ret gerektireceği ayrıca belirlenmemiştir.
Serbest çalışma izniyle İsveç'te iki yıl yaşayan kişi, uzatma başvurusuyla birlikte kalıcı oturum talep edebilir. Talep edilebilmesi, kalıcı oturumun kendiliğinden verileceği anlamına gelmez.
Sık sorulan sorular
Serbest çalışma izni için pay en az ne kadar olmalıdır?
İşletmedeki payın en az yüzde 51 olması ve başvurucunun işletmede belirleyici sorumluluk taşıması gerekir.
Kişisel tutar İsveç bankasında mı bulunmalıdır?
Hayır. En az 200.000 SEK ile eş ve çocuklar için eklenen tutarların İsveç bankasında bulunması zorunlu değildir; paranın İsveç'e transfer edilebilir olması gerekir.
İşletme giderleri kredi ile karşılanabilir mi?
Kuruluş, satın alma ve işletme maliyetleri için başvurucunun kendi parası aranır. Krediler normal olarak kabul edilmez; bu, her kredi imkânını kesin olarak kapatan bir kural biçiminde anlaşılmamalıdır.
İlk başvuru İsveç içinde yapılabilir mi?
İsveç içinden yapılan ilk başvuru reddedilebilir. Geçerli çalışma izni sahipleri, belirtilen yükseköğrenim şartını tamamlayanlar, eğitim sonrası iş arama izni bulunanlar ve yüksek nitelikli kişiler için içeriden başvuru imkânı tanınmıştır.
Oturum en fazla kaç yıl sürebilir?
İzin en fazla iki yıl olabilir, pasaport süresini aşamaz ve her dosyaya iki yıl verilmesi zorunlu değildir. Aile üyeleri de aynı süre için izin alabilir.
Aile üyeleri çalışabilir mi?
İzin verilirse yetişkin aile üyeleri ile ilgili yıl içinde en az 16 yaşına girecek çocuklar İsveç'te çalışma hakkı elde eder.
Kalıcı oturum ne zaman istenebilir?
Serbest çalışma izniyle iki yıl yaşandıktan sonra kalıcı oturum, uzatma ile birlikte talep edilebilir. Talebin kabul edileceği garanti değildir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy