İstirdat Davasının Tanımı ve Yasal Dayanağı
İcra takibine itiraz etmemiş veya itirazı kaldırılmış olması sebebiyle borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek zorunda kalan kişi, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde genel hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geri verilmesini isteyebilir. Bu dava türü 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 72/7 kapsamında düzenlenmiştir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 72Kaynağı aç
Borçlu tarafından açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir kararı alınmamış ve takip konusu borç da ödenmişse, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 72/6 uyarınca davaya kendiliğinden istirdat davası olarak devam edilir.
İstirdat Davasının Şartları ve Tarafları
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 72/7 uyarınca istirdat davasının temel şartı, kişinin takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalmış bulunmasıdır.
İcra takibine konu borcun üçüncü bir kişi tarafından ödenmesi davacı sıfatını etkilemez. Üçüncü kişi borcu ödemiş olsa dahi takip borçlusu konumuna geçmediğinden, istirdat davasında davacı sıfatı icra takibinin borçlusuna aittir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 72/8 gereğince dava, takibi yürüten icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.
Görevli mahkeme ise genel hükümler uyarınca icra takibine konu alacağın hukuki sebebine ve dayandığı uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir. Örneğin borç iş ilişkisinden doğuyorsa iş mahkemesinde, ticari bir alacaktan kaynaklanıyorsa ticaret mahkemesinde, aile hukukuna dayanıyorsa aile mahkemesinde veya tüketici uyuşmazlığından doğuyorsa tüketici mahkemesinde dava açılır.
Dava Açma Süresi ve İspat Yükü
İstirdat davasının ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde açılması gerekir. Bu bir yıllık hak düşürücü süre mahkemece kendiliğinden dava şartı gibi incelenebilir. Sürenin başlangıcı ise tutarın icra dairesi veznesine veya alacaklıya ödendiği tarih olarak değerlendirilir.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 72/8 hükmüne göre davacı, istirdat davasında yalnızca paranın verilmesinin gerekmediğini ispat etmekle yükümlüdür.
Faiz Talebi ve Talebe Bağlılık Kuralı
İstirdat davası niteliği itibarıyla bir eda davasıdır. Mahkemenin faize karar verebilmesi için dava dilekçesinde ya da sonrasında sunulan ıslah dilekçesinde faiz talebinin bulunması gerekir. Talep bulunmadığı takdirde mahkeme kendiliğinden faize hükmedemez.
İstirdat davası açma süresi ne kadardır?
İstirdat davası paranın ödendiği tarihten itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Bu hak düşürücü süre mahkeme tarafından kendiliğinden inceleme konusu yapılabilir.
Borcu üçüncü kişi öderse istirdat davasını kim açar?
Takip konusu borç üçüncü kişi tarafından ödense bile, borçlu sıfatı değişmediği için istirdat davası icra takibinin asıl borçlusu tarafından açılır.
Menfi tespit davası sürerken borç ödenirse dava biter mi?
Menfi tespit davasında tedbir kararı alınmamış ve borç ödenmişse, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 72/6 gereğince davaya istirdat davası olarak devam edilir.
İstirdat davasında faiz kendiliğinden verilir mi?
İstirdat davası eda davası olduğundan mahkemenin faize hükmedebilmesi için dava veya ıslah dilekçesinde açıkça faiz talep edilmiş olması zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy