İskoçya’da Yerleşim İzni ve Yetki Çerçevesi
İskoçya'nın Birleşik Krallık'tan bağımsız ayrı bir kalıcı oturum veya yerleşim izni rejimi bulunmamaktadır. Göç politikası Birleşik Krallık Hükümeti yetkisindedir.
İskoçya sınırları dahilinde fiilen çalışmak veya gelir elde etmek yerleşim hakkı için tek başına yeterli kabul edilmez. Örneğin Graduate route ve High Potential Individual (HPI) vizeleri doğrudan kalıcı oturuma götüren yerleşim rotaları arasında yer almamaktadır.
Çalışma Rotalarında İkamet Süreleri ve Vize Birleştirme
Çalışma temelli yerleşim başvurularında genel kural 5 yıllık kesintisiz ikamettir. Buna karşılık Innovator Founder rotasında bu süre 3 yıl olarak uygulanır. Global Talent vizelerinde ise yerleşim süresi, başvuru sahibinin uzmanlık alanına ve başvuru statüsüne bağlı olarak 3 yıl veya 5 yıl olabilmektedir.
Appendix Global Talent hükümleri uyarınca yerleşim süresi hesabında Global Talent, Innovator Founder, Skilled Worker, Scale-up, belirli Tier 1 kategorileri, International Sportsperson, T2 Minister of Religion ve Representative of an Overseas Business rotalarında geçen süreler birleştirilerek kullanılabilir.
Innovator Founder rotasında vize birleştirmeye izin verilmez. Bu kategori üzerinden yapılacak başvurularda diğer vize türlerinde geçirilen süreler dikkate alınmaz ve yalnızca Innovator Founder kapsamında tamamlanan 3 yıllık süre esas alınır.
Scale-up Worker rotasında kalıcı oturum için temel ikamet süresi 5 yıldır. Bu rotadan başvuru yapabilmek için kişinin başvurudan önceki 3 yılın en az 2'sinde belirli aylık gelir seviyesine eşdeğer maaş aldığını kanıtlaması gerekir; başvuru ise en erken uygun tarihten 28 gün önce yapılabilir.
Skilled Worker ve Health and Care Worker Başvuru Koşulları
Skilled Worker ve Health and Care Worker vizeleri üzerinden yerleşim hakkına geçişte genel olarak en az 41.700 GBP yıllık ücret veya işin standart rayiç bedelinden yüksek olanının karşılanması aranır.
Bu vizeler kapsamında kalıcı oturum başvurusu, kanunen uygun olan tarihten en erken 28 gün önce yapılabilir. Öngörülen bu yasal süreden daha önce yapılan başvuruların reddedilmesi söz konusu olabilir.
Skilled Worker ve Health and Care Worker vizelerinden yerleşim hakkına geçerken İngilizce şartı yeniden aranmaz; çünkü bu gereklilik vize aşamasında yerine getirilmiş sayılır. Bununla birlikte 18 ile 64 yaş arasındaki başvuru sahiplerinin Life in the UK Test sınavını tamamlaması zorunludur.
Global Talent rotasında yerleşime geçiş aşamasında İngilizce muafiyeti bulunmamaktadır. Bu kategorideki başvuru sahibinin B1 düzeyinde İngilizce yeterliliğini sağlaması ve Life in the UK Test sınavını geçmesi gerekir.
Sürekli İkamet Kuralı ve İznin Korunması
Appendix Continuous Residence hükümleri uyarınca sürekli ikamet şartı uygulanır. Bu kapsamda başvuru sahibinin herhangi bir 12 aylık dönemde toplam 180 günden fazla Birleşik Krallık dışında kalmaması genel kuraldır.
İnsani ve çevresel kriz yardımları amacıyla gerçekleşen onaylı yokluklar ile doğal afet, savaş ve pandemi gibi zorlayıcı nedenlerle ortaya çıkan ülke dışı kalış süreleri belirli koşullarda sürekli ikamet hesabına dahil edilmeyebilir.
Kalıcı oturum izni elde edildikten sonra statünün korunması da süre kurallarına bağlanmıştır. Birleşik Krallık, İrlanda veya Crown Dependencies dışında kesintisiz 2 yıl veya daha fazla süreyle kalınması halinde kalıcı oturum hakkı kendiliğinden sona erebilir.
Bağımlı Bireyler ve Uzun Dönem Kesintisiz İkamet
Çalışma vizesi bağımlılarının yerleşim süresi ana başvuru sahibinin durumuna göre kendiliğinden sonuçlanmaz. Global Talent ve Health and Care Worker partnerleri dahil olmak üzere bağımlıların büyük çoğunluğu 5 yıllık ikamet şartına tabidir.
Birleşik Krallık'ta 10 yıl yasal ve kesintisiz ikamet eden kişiler uzun dönem ikamet kapsamında kalıcı oturum başvurusu yapabilir. Ancak Standard Visitor, kısa dönem öğrenim, mevsimlik işçi, Ukrayna programları ve immigration bail statüsünde geçirilen süreler bu 10 yıllık hesaba dahil edilmez.
İskoçya için ayrı bir kalıcı oturum başvurusu yapılabilir mi?
İskoçya'nın bağımsız bir yerleşim rejimi bulunmayıp göç politikası bütünüyle Birleşik Krallık Hükümeti yetkisindedir. Yerleşim başvurularında genel kural 5 yıllık kesintisiz ikamet olmakla birlikte bazı rotalarda 3 yıllık süre uygulanır.
Graduate route veya HPI vizeleri doğrudan kalıcı oturum sağlar mı?
Graduate route ve HPI vizeleri doğrudan kalıcı oturuma götüren yerleşim rotaları arasında yer almaz. Bu vizelerle çalışıyor olmak tek başına yerleşim hakkı doğurmaz.
Skilled Worker vizesinden yerleşim başvurusu en erken ne zaman yapılabilir?
Yerleşim başvurusu en erken yasal şartların tamamlanacağı uygun tarihten 28 gün önce yapılabilir; bu süreden daha önce yapılan başvurular reddedilebilir.
Kalıcı oturum hakkı Birleşik Krallık dışında kalınması halinde kaybedilir mi?
Birleşik Krallık, İrlanda veya Crown Dependencies dışında kesintisiz 2 yıl veya daha fazla süreyle kalınması halinde kalıcı oturum hakkı kendiliğinden sona erebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy