İskoçya'da yapılan vatandaşlık başvurusu ayrı bir İskoç vatandaşlığı vermez; başvuru British citizenship içindir. Scotland Act 1998 kapsamında vatandaşlık ve göç Birleşik Krallık düzeyinde düzenlenen bir konudur. Başvurunun Edinburgh, Glasgow, Aberdeen veya Dundee'de yapılması bu sonucu değiştirmez.
Kimlerin dil şartıyla karşılaştığı
Klasik vatandaşlık dil şartı, 18 yaşını doldurmuş naturalisation başvurucularını ilgilendirir. 18 yaşın altındaki çocuk naturalise edilemez. Uygun şartlar varsa çocuk British citizen statüsüne registration yoluyla ulaşabilir.
Aranan dil ve yaşam bilgisi
British Nationality Act 1981'e dayanan düzen, naturalisation başvurucusundan iki bilgi birden bekler: Birleşik Krallık'taki yaşam hakkında yeterli bilgi ve English, Welsh veya Scottish Gaelic hakkında yeterli bilgi. Scottish Gaelic bu dil grubunun içindedir; English ve Welsh dışında ayrı bir seçenek olarak anılır.
Guide AN'e göre Life in the UK testinin geçilmiş olması ve English, Welsh veya Scottish Gaelic'in kabul edilebilir düzeyde kullanılabildiğinin gösterilmesi naturalisation'ın temel şartlarındandır. Bu ikili şart beş yıllık yolda da, British citizen eş üzerinden yapılan üç yıllık başvuruda da aranır. Eş üzerinden başvurulması dil şartını ortadan kaldırmaz.
Speaking and listening düzeyi ve belge türü
Form AN, speaking and listening yeterliliği bakımından B1 CEFR veya bunun üzerindeki bir yeterliliğin arandığını belirtir. Bu anlatım speaking and listening bileşenine ilişkindir; her başvuru türünde ve her sınav bileşeninde aynı eşiğin değişmeden uygulanacağı ayrıca belirlenmiş değildir.
Yanlış nitelikte dil belgesi gönderilirse vatandaşlık veya settlement başvurusu reddedilebilir. Bu sonuç, belgenin başvuruya uygun türde olmasını gerektirir. Ret kararının hangi hukuki başlık altında verileceği ayrıca belirlenmiş değildir.
Dil bilgisinin gösterilebileceği yollar
Vatandaşlıkta dil bilgisi temel olarak üç yoldan biriyle ortaya konulabilir. Birincisi uygun bir İngilizce yeterlilik belgesidir. İkincisi, öğretimi veya araştırması İngilizce yapılmış bir akademik derecedir. Üçüncüsü, bazı başvurucular için öngörülen muafiyettir. Bu yollardan birinin gösterilmesi yeterlidir.
Birleşik Krallık içinde SELT sağlayıcıları arasında IELTS SELT Consortium, LANGUAGECERT, Pearson ve Trinity College London bulunur. Birleşik Krallık dışındaki merkezlerde bu sağlayıcılara PSI Services (UK) Ltd de eklenir.
6 Temmuz 2025'ten itibaren LANGUAGECERT'te eski ESOL SELT 4-skills sınavının yerini LANGUAGECERT Academic SELT ve LANGUAGECERT General SELT almıştır. Daha önce alınmış uygun bir sonuç iki yıl boyunca geçerli olmaya devam edebilir. Bu ifade, her eski sonucun ayrıca inceleme yapılmaksızın kabul edileceği anlamına gelmez.
Akademik dereceyle karşılama
Derece bir Birleşik Krallık kurumu tarafından verilmişse ve öğretim ya da araştırma İngilizce yapılmışsa, başvurucu dil şartı için derece sertifikasını kullanabilir.
Derece Birleşik Krallık dışında verilmişse Ecctis değerlendirmesi gerekir. Ecctis'in hem derecenin Birleşik Krallık lisans seviyesi veya üzerindeki bir akademik dereceye denk olduğunu hem de eğitimin İngilizce verildiğini doğrulayan bir kod veya belge sunması aranır.
Akademik nitelik taşımayan bazı meslek diplomaları dil şartını karşılamak için kullanılamaz.
Vatandaşlığa göre speaking and listening ayrımı
Çoğunlukla İngilizce konuşulan ülkelerin vatandaşları speaking and listening yönünden ayrıca formal qualification sunmak zorunda değildir. Bu kişiler için Life in the UK testini geçme yükümlülüğü devam eder.
Liste dışında kalan bir ülkenin vatandaşı, İngilizce o ülkede resmî dil olsa bile dil şartını ayrıca ispat etmelidir. Resmî dilin bulunması, liste dışı vatandaşlık bakımından bu ispatı gereksiz kılmaz.
Yaş ve sağlık muafiyeti
Dil şartından muaf olabilecek iki ana grup vardır: 65 yaşını doldurmuş kişiler ve uzun süreli fiziksel veya zihinsel bir durum nedeniyle şartı karşılayamayan kişiler.
Fiziksel veya zihinsel bir rahatsızlık başvurucuyu kendiliğinden muaf yapmaz. Tedaviye yanıt veren veya geçici nitelikteki hastalıklar genellikle muafiyet sebebi sayılmaz. Geçici depresyon, stres ve kısa süreli rahatsızlıklar da çoğu zaman yeterli görülmez.
Settlement aşamasında sağlık nedeniyle tanınmış muafiyet, yeni bir exemption form sunulmadan vatandaşlık aşamasına kendiliğinden taşınmaz. Naturalisation'da şart yeniden karşılanmalı ya da yaş veya sağlık muafiyeti yeniden gösterilmelidir.
Sağlık muafiyetinde rahatsızlığın kalıcı olması veya dil şartını yerine getirmeyi gerçekten engelleyecek düzeyde olması beklenir. Bu beklenti, her rahatsızlığın aynı sonuç doğuracağı biçiminde kesin bir eşik tanımlamaz.
Sağlık temelli muafiyet için doktorun tamamladığı exemption form ile güncel ve ilgili tıbbi raporlar sunulmalıdır.
EUSS sonrası naturalisation
EUSS altında indefinite leave to remain alan kişi settlement aşamasında KoLL şartını karşılamak zorunda değildir. Naturalisation'dan önce Life in the UK testini ve dil şartını ayrıca tamamlaması gerekir.
İki şartın birbirinden ayrılması
Guide AN, dil şartı ile Life in the UK testini iki ayrı gereklilik olarak belirtir. Birinin karşılanması diğerini kendiliğinden sağlamaz. İkisinden biri eksikse başvuru reddedilebilir.
İskoçya'daki başvuru İskoç vatandaşlığı mı verir?
Hayır. Scotland Act 1998 kapsamında vatandaşlık Birleşik Krallık düzeyinde düzenlendiğinden başvuru British citizenship içindir.
Çocuklar naturalisation dil şartına tabi midir?
Hayır. Klasik dil şartı 18 yaş ve üzerindeki naturalisation başvurucularını ilgilendirir. 18 yaşın altındakiler naturalise edilemez; uygun şartlarda registration yoluyla British citizen olabilir.
Eş üzerinden başvuru dil şartını kaldırır mı?
Hayır. Life in the UK testi ve kabul edilebilir dil kullanımı hem beş yıllık yolda hem British citizen eş üzerinden yapılan üç yıllık başvuruda aranır.
Life in the UK testi dil şartının yerine geçer mi?
Hayır. Bunlar ayrı gerekliliklerdir. Birini karşılamak diğerini sağlamaz; biri eksikse başvuru reddedilebilir.
Settlement muafiyeti vatandaşlıkta kendiliğinden sürer mi?
Hayır. Settlement'ta sağlık nedeniyle tanınan muafiyet yeni belge olmadan naturalisation'a taşınmaz. EUSS ile indefinite leave alan kişi de naturalisation öncesinde testi ve dil şartını ayrıca tamamlar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy