İngiltere vatandaşlığı doğumla, soybağıyla, kayıtla ya da naturalisation başvurusuyla kazanılabilir. Bu yollar aynı işlemin değişik adları değildir. Dayanak British Nationality Act 1981 ve bu kanuna bağlı Home Office rehberleridir. Kişi birden fazla yola aynı anda girebilir. Böyle bir durumda en doğru başvuru türü seçilmelidir.
Kayıt ile naturalisation aynı başvurunun iki adı değildir. On sekiz yaşını doldurmamış kişilerde kayıt bir hakka dayanabilir veya takdire bağlı olabilir. Naturalisation'da hukuki koşulların bulunması vatandaşlığı kendiliğinden doğurmaz. Koşullar sağlanırsa İçişleri Bakanı takdir yetkisini kullanarak vatandaşlık verebilir.
Doğumda tarih ve ebeveynin konumu
İngiltere'de doğmak, doğum tarihi olmaksızın tek başına otomatik vatandaşlık doğurmaz. 1 Ocak 1983'ten sonra İngiltere'de doğan çocuk, doğum anında anne veya babadan en az biri Britanya vatandaşı ya da settled ise genellikle otomatik Britanya vatandaşı sayılır. Bu durumda vatandaşlık başvurusu yerine pasaport veya statü teyidi yoluna gidilmesi mümkün olabilir. 1 Ocak 1983'ten önce İngiltere'de doğanlar ise kural olarak otomatik Britanya vatandaşıdır. Diplomatik statü gibi sınırlı istisnalar vardır. İki dönem birbirinin yerine kullanılmaz.
1 Ocak 1983'ten sonra İngiltere'de doğmuş olmak, anne ve babanın ikisi de doğum anında Britanya vatandaşı veya settled değilse tek başına yeterli sayılmaz. Çocuk otomatik vatandaş sayılmayabilir. Daha sonra belirli şartlarla kayıt yoluyla vatandaşlık kazanması mümkün olabilir. Doğum, bu ihtimali tamamlanmış bir hak haline getirmez.
Doğumdan sonra açılabilen kayıt
Doğum anındaki eksiklik her sonradan gelen değişiklikle kendiliğinden kapanmaz. Anne veya babadan birinin doğumdan sonra Britanya vatandaşı olması, süresiz oturum alması ya da bazı özel statüler edinmesi, çocuk bakımından kayıt başvurusu ihtimalini doğurabilir. Bu ihtimal, her sonradan kazanılan statüye aynı sonucu bağlayarak genişletilemez.
1 Ocak 1983 sonrasında İngiltere'de doğan ve yaşamının ilk on yılını esasen ülkede geçiren kişi için ayrı bir kayıt yolu vardır. Bu yol, doğum anında ebeveynin Britanya vatandaşı veya settled olmasına bağlanan otomatik kazanımdan farklıdır.
Soybağıyla geçiş ve eski doğumlar
İngiltere dışında doğan çocuk, Britanya vatandaşı ebeveyn üzerinden otomatik vatandaşlık kazanabilir. Sonuç doğum yerine, doğum tarihine ve ebeveynin vatandaşlık türüne göre belirlenir. Soybağıyla otomatik geçiş çoğu zaman yalnızca bir nesil sürer. Çoğu zaman kaydı, bütün yurt dışı doğumlarını aynı sınıra bağlayan kesin bir kural kurmaz.
British citizen by descent ile otherwise than by descent ayrımı, yurt dışında doğacak çocuğa geçişte ayrıca değerlendirilir. Vatandaşlığını soybağıyla kazanmış kişi, kural olarak İngiltere dışında doğacak çocuğuna bu statüyü otomatik geçiremez. Yalnızca ebeveynin Britanya vatandaşı olmasına bakılması yetmez. Vatandaşlığın hangi yolla edinildiği de ortaya konulmalıdır. Sınır, İngiltere dışında doğacak çocuk bakımından ve kural olarak çizilmiştir.
Geçmişte kadınların vatandaşlığı çocuklarına erkeklerle eşit aktaramaması ve evlilik dışı doğan çocuklara farklı işlem yapılması, bazı kişilerin vatandaşlık dışında kalmasına neden olmuştur. Bu dosyalar için bugün özel başvuru yolları bulunmaktadır. Eski tarihli bir doğumda yalnız bugünkü çerçeve değil, doğum tarihindeki hukuk ve sonraki düzeltici mekanizmalar da dikkate alınmalıdır.
On sekiz yaşından küçüklerde kayıt
On sekiz yaşını doldurmamışlar için kayıt, hakka dayalı olabildiği gibi takdire de bağlı olabilir. İngiltere'de doğup ebeveyni daha sonra settled olan çocuk, ilk on yıl kuralına uyan çocuk ve yurt dışında doğup Britanya vatandaşı ebeveyn üzerinden özel şartları taşıyan çocuk farklı alt kategorilerdedir. Bir kategorinin sonucu, şartları ayrıca oluşmamış başka bir çocuğa taşınamaz.
Kayıt düşünülmeden önce çocuğun zaten Britanya vatandaşı olup olmadığı kontrol edilmelidir. Doğum, soybağı ve kayıt ayrı başlıklar olduğundan mevcut vatandaşlık, seçilecek başvuru türünden önce gelir. Çocuk 1 Ocak 1983 sonrası kural uyarınca zaten otomatik vatandaş sayılıyorsa, vatandaşlık başvurusu yerine pasaport veya statü teyidi mümkün olabilir.
Naturalisation ve bakanın takdiri
Naturalisation, başvurana ait otomatik bir hak değildir. Hukuki koşullar oluştuğunda İçişleri Bakanı takdir yetkisini kullanarak vatandaşlık verebilir. Koşulların tamamlanması, takdirin her başvuruda olumlu kullanılacağı anlamına gelmez.
Eş bağı olmayan yetişkinde beş yıl
Eş veya civil partner üzerinden başvurmayan yetişkinde temel hat üç parçadan oluşur. Kişinin İngiltere'de en az beş yıl yaşamış olması gerekir. Başvuru tarihinde immigration time restrictions dışında bulunmalıdır. Sınırsız statünün en az on iki aydır elde tutulması ise çoğu durumda aranır.
Bu statüler arasında özellikle indefinite leave to remain, settled status ve indefinite leave to enter sayılır. Özellikle denmesi, listenin bunlarla sınırlı ve kapalı olduğu anlamına gelmez.
Beş yıllık hatta kişinin, Home Office'in başvuruyu aldığı tarihten tam beş yıl önce fiziksel olarak İngiltere'de bulunması gerekir. Çevrimiçi başvuruda başvuru tarihi olarak aynı gün esas alınır. Postayla yapılan başvuruda teslim tarihi farklı bir sonuç doğurabilir.
Yurt dışında geçen günler
Genel rotada son beş yılda yurt dışında 450 günden fazla kalınmaması ve son on iki ayda 90 günün aşılmaması beklenir. Bunlar beklenen gün ölçüleridir. Özel koşullarda takdiren esneklik sağlanabilir. Esnekliğin her başvuruda tanınacağı anlamına gelmez.
Britanya vatandaşı eşi veya civil partner
Britanya vatandaşı eşi veya civil partner'ı olan kişide başlıca şart, başvuru tarihinden önce en az üç yıl İngiltere'de yaşamış olmaktır. Ayrıca kişinin, Home Office'in başvuruyu aldığı tarihten tam üç yıl önce fiziksel olarak İngiltere'de bulunması gerekir. Bu üç yıl, eş üzerinden başvurmayan yetişkin için aranan tam beş yıl önceki fiziksel bulunmadan ayrı bir süredir.
Eş rotasında son üç yıl içindeki toplam yokluğun kural olarak 270 günü aşmaması gerekir. Kural olarak ifadesi, her aşımı aynı kesinlikle sonuçlandıran mutlak bir tavan kurmaz. Britanya vatandaşıyla evli olan veya civil partnership içinde bulunan kişi, gerekli kalıcı statüyü elde ettiği anda vatandaşlığa başvurabilir. Bu kişilerde sınırsız oturumdan sonra ayrıca on iki ay bekleme zorunluluğu yoktur. Eş üzerinden başvurmayan yetişkinde ise sınırsız statünün çoğu durumda en az on iki aydır taşınması aranır. On iki ayın aranmaması, yalnız Britanya vatandaşı ile evlilik veya civil partnership ilişkisine özgüdür.
Eş veya civil partnership başvurusunda kişinin yaşı, akıl sağlığı ve iyi hâli de aranır. İngilizce bilgisi, Life in the UK testi ve göç hukuku ihlallerinden uzak bir ikamet geçmişi ayrıca aranır. Evlilik belgesi başvurunun kapısını açar; sonucu garanti etmez. Bu koşullar eş başvurusuna aittir ve bütün vatandaşlık yollarının ortak şart listesi yapılmaz.
Dil bilgisi ve Life in the UK testi
Vatandaşlık veya settlement başvurusunda on sekiz yaş ve üzeri kişiler çoğu durumda İngilizce bilgilerini göstermek zorundadır. Gösterim genellikle B1 veya üzeri onaylı bir yeterlilikle ya da eğitimin İngilizce verildiği bir diplomayla yapılır. Uygun nitelikte olmayan belge, ret sonucuna yol açabilir. Her belge hatası için ret zorunlu değildir.
Altmış beş yaşını dolduranlar dil koşulundan muaf tutulabilir. Uzun süreli fiziksel veya zihinsel bir sağlık engeli nedeniyle koşulu yerine getiremeyenler için de muafiyet mümkün olabilir. Belirli, çoğunluğu İngilizce konuşulan ülkelerin vatandaşlarından dil ispatı aranmayabilir. Muafiyetin ve ilgili belgelerin vatandaşlık başvurusu anında ayrıca sunulması beklenir. Muaf tutulabilmek, muafiyetin kendiliğinden uygulandığı kesin bir hak yaratmaz.
Life in the UK testi yalnızca devletin resmî sistemi üzerinden alınabilir. Eş veya civil partnership başvurusunda bu test aranan koşullar arasındadır. Testin resmî sistemle sınırlı olması, onu her vatandaşlık yolunda zorunlu belge haline getirmez.
İyi hâl ve yasa dışı giriş
Vatandaşlık başvurusunda ceza geçmişi, aldatıcı beyan, kamu düzeni sorunları, göç hukuku ihlalleri ve diğer güvenilirlik başlıkları dikkate alınır. Bir başlığın dikkate alınması, her olayda kendiliğinden ret demek değildir. Her dosyada ihlal otomatik ret doğurmaz. Naturalisation başvurularında hukuka uygun ikamet ile iyi hâl birlikte değerlendirilir.
10 Şubat 2025'ten itibaren yapılan vatandaşlık başvurularında, geçmişte İngiltere'ye yasa dışı giriş varsa başvuru normal olarak reddedilir. Bu yaklaşım 13 Şubat 2025 tarihli iyi hâl rehberinde belirtilmiştir. Değerlendirme, girişin ne kadar önce gerçekleştiğinden bağımsız olarak ciddi bir risk yaratır. Normal ret ve ciddi risk, her dosyada kaçınılmaz ret anlamına gelmez. Sonuç, bütün güvenilirlik başlıklarına yayılan genel bir otomatik ret kuralı da değildir.
Başvuru sırasında izin ve tören
Vatandaşlık başvurusu başvurucuya ayrı bir göçmenlik statüsü vermez. Karar verilinceye ve vatandaşlık törenine katılıncaya kadar geçerli bir izin taşınmalıdır.
Başvurusu kabul edilen yetişkinin normal olarak üç ay içinde vatandaşlık törenine katılması gerekir. Bu süre, kabul edilmemiş başvuru veya yetişkin olmayan kişi için aynı biçimde uygulanamaz. Normal olarak kaydı, her dosyada değişmez bir gün sayısı kurulduğu anlamına gelmez.
Çifte vatandaşlık
İngiltere hukukunda çifte vatandaşlık genel olarak mümkündür. Britanya vatandaşıyla evlenmek kişiyi otomatik olarak vatandaş yapmaz. İngiltere çifte vatandaşlığı kabul etse bile, kişinin mevcut ülkesinin aynı yaklaşımı benimsememesi mümkündür. Başvurudan önce o ülke kurallarının ayrıca kontrol edilmesi tavsiye edilir. Başka bir devletin rejimi, İngiltere hukukundaki genel imkânın yerine konarak sonuçlandırılamaz.
Çocuk başvurusunda ücret muafiyeti
On sekiz yaşından küçük ve uygun vatandaşlık kategorisinde bulunan kişi, harcı ödemenin temel yaşam giderlerini karşılamayı imkânsız kılması halinde ücret muafiyeti talep edebilir. Evsiz kalmak, ısınamamak ve gıdaya ulaşamamak gibi zorunlu ihtiyaçların karşılanamaması veya çocuğun ihtiyaçlarının tehlikeye girmesi, ücret muafiyetini gündeme getirebilir. Talebin mümkün olması, muafiyetin tanınacağını göstermez. Yaş, uygun kategori ve temel giderlerin imkânsız hale gelmesi birlikte ele alınır.
Sık sorulan sorular
İngiltere'de doğmak vatandaşlık kazandırır mı?
Doğum tarihi gösterilmeden tek başına kazandırmaz. 1 Ocak 1983'ten sonra doğan çocuk, doğum anında anne veya babadan en az biri Britanya vatandaşı ya da settled ise genellikle otomatik vatandaş sayılır. Bu koşul yoksa doğum tek başına yetmeyebilir ve kayıt daha sonra mümkün olabilir. 1 Ocak 1983'ten önce İngiltere'de doğanlar kural olarak otomatik vatandaştır; diplomatik statü gibi sınırlı istisnalar vardır.
Yurt dışında doğan çocuğa vatandaşlık otomatik geçer mi?
Her çocuk için otomatik geçmez. İngiltere dışında doğan çocukta Britanya vatandaşı ebeveyn üzerinden geçiş mümkün olabilir. Doğum yeri, doğum tarihi ve ebeveynin vatandaşlık türü belirleyicidir. Soybağıyla vatandaş olan kişi, kural olarak İngiltere dışında doğacak çocuğuna vatandaşlığı otomatik geçiremez.
Eş üzerinden başvuruda kaç yıl ikamet aranır?
Britanya vatandaşı eşi veya civil partner'ı olan kişide başlıca şart en az üç yıldır. Eş üzerinden başvurmayan yetişkinde temel hat en az beş yıldır ve çoğu durumda sınırsız statünün en az on iki aydır taşınması da aranır. Britanya vatandaşı ile evlilik veya civil partnership rotasında bu ek on iki ay yoktur. Üç ve beş yıllık hatlarda, Home Office'in başvuruyu aldığı tarihten tam üç veya tam beş yıl önce İngiltere'de fiziksel bulunma da gerekir.
İngilizce şartından kimler muaf tutulabilir?
Altmış beş yaşını dolduranlar ile uzun süreli fiziksel veya zihinsel sağlık engeli nedeniyle dil koşulunu yerine getiremeyenler muaf tutulabilir. Belirli, çoğunluğu İngilizce konuşulan ülke vatandaşlarında dil ispatı aranmayabilir. On sekiz yaş ve üzeri kişiler ise vatandaşlık veya settlement başvurusunda çoğu durumda İngilizce bilgisini, genellikle B1 veya üzeri onaylı yeterlilik ya da İngilizce eğitimli diploma ile göstermek zorundadır. Muafiyet ve belgelerin başvuru anında sunulması beklenir.
Vatandaşlık başvurusu oturum izninin yerini tutar mı?
Hayır. Başvuru ayrı bir göçmenlik statüsü vermez. Karar verilinceye ve vatandaşlık törenine katılıncaya kadar geçerli izin taşınmalıdır. Kabul edilen yetişkin başvurucunun normal olarak üç ay içinde törene katılması gerekir.
İngiltere çifte vatandaşlığa izin verir mi?
İngiltere hukukunda çifte vatandaşlık genel olarak mümkündür. Kişinin mevcut ülkesinin aynı yaklaşımı benimsememesi de mümkündür; o ülkenin kurallarının başvurudan önce kontrol edilmesi tavsiye edilir. Britanya vatandaşıyla evlilik kendiliğinden vatandaşlık kazandırmaz.
Yasa dışı giriş başvuruyu reddettirir mi?
10 Şubat 2025'ten itibaren yapılan vatandaşlık başvurularında geçmişte İngiltere'ye yasa dışı giriş varsa başvuru normal olarak reddedilir. Bu değerlendirme, girişin üzerinden ne kadar süre geçtiğinden bağımsız olarak ciddi bir risk yaratır. Her göç ihlali otomatik ret doğurmaz. Naturalisation'da hukuka uygun ikamet ile iyi hâl birlikte değerlendirilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy