İskoçya'da Vatandaşlık Nasıl Düzenlenir?
İskoçya'da ayrı ve bağımsız bir İskoç vatandaşlığı rejimi bulunmamaktadır. Vatandaşlık ve göç, Scotland Act 1998 Schedule 5 kapsamında rezerve edilmiş (reserved matter) konu olarak Birleşik Krallık düzeyinde düzenlenmektedir. Bu nedenle İskoçya'da ikamet eden birinin çifte vatandaşlık başvurusu da dahil olmak üzere tüm vatandaşlık işlemleri Birleşik Krallık hukuku çerçevesinde yürütülmektedir.
Birleşik Krallık Çifte Vatandaşlığa İzin Veriyor mu?
Birleşik Krallık hukuku kural olarak çifte vatandaşlığa izin vermektedir. Bununla birlikte bu durum, diğer devletin de çifte vatandaşlığı kabul ettiği anlamına gelmez. Bazı ülkeler çifte vatandaşlığı tanımadığından kişi British citizenship aldığında mevcut vatandaşlığını kaybedebilir ya da ondan feragat etmek zorunda kalabilir. Bu nedenle kişinin kendi ülkesinin iç hukuku ayrıca değerlendirilmelidir.
Naturalization ile British Citizenship Kazanma
British citizenship kazanmanın temel yollarından biri naturalization başvurusudur. Genel hatta başvuran kişinin Birleşik Krallık'ta en az 5 yıl ikamet etmiş olması; son 5 yılda 450 günden, son 12 ayda ise 90 günden fazla Birleşik Krallık dışında bulunmamış olması gerekmektedir. Başvuru tarihinde göç süre kısıtlamalarından (immigration time restrictions) kurtulmuş olmak da bu hattın zorunlu koşulları arasındadır.
British citizen eşiyle birlikte başvuran kişiler için 3 yıllık ayrı bir hat öngörülmektedir. Bu hatta yokluk eşiği son 5 yıl için 270 gün, son 12 ay için ise yine 90 gün olarak uygulanmaktadır. Genel 5 yıllık hattın gerektirdiği ek 12 aylık bekleme süresi bu hatta aranmamaktadır; ancak başvuru tarihinde göç süre kısıtlamalarından kurtulmuş olmak yine de zorunludur.
Tüm naturalization başvurularında Life in the UK testi ve kabul edilebilir düzeyde dil yeterliliği aranmaktadır. Dil yeterliliği yalnızca İngilizce üzerinden değil, Galli (Welsh) veya İskoç Galcesi (Scottish Gaelic) aracılığıyla da gösterilebilmektedir.
Başvuru Süreci
Naturalization başvuruları çevrim içi olarak yapılabilmektedir. Biyometrik bilgiler UKVCAS servis noktalarında alınmakta, destekleyici belgeler ise dijital olarak sisteme yüklenebilmektedir.
Çifte Vatandaşlığın Pratik Sonuçları
Çifte vatandaşlık hukuki açıdan karmaşık durumlar doğurabilir. Bunların en dikkat çekicilerinden biri konsolosluk korumasına ilişkin sınırlamadır: kişi, diğer vatandaşlığını taşıdığı ülkede bulunduğu sırada Birleşik Krallık hükümetinden diplomatik yardım alamayabilir. Bu sınırlamanın koşullara ve ilgili devletin tutumuna göre değişebildiği göz önünde bulundurulmalıdır.
Çocuklar bakımından durum ayrı bir değerlendirme gerektirir. Çocuklar bazen anne veya babalarının vatandaşlığını doğumla otomatik kazanabilmekte; yurt dışında doğmuş olsalar bile bu mümkün olabilmektedir. Hangi koşullarda bu hakkın doğacağı her çocuk için ayrıca değerlendirilmesi gereken bir meseledir.
Sık Sorulan Sorular
İskoçya'da ayrı bir vatandaşlık başvurusu yapılabilir mi?
Hayır. Vatandaşlık, Scotland Act 1998 Schedule 5 kapsamında Birleşik Krallık düzeyinde yönetilen rezerve bir alandır; İskoçya'ya özgü ayrı bir vatandaşlık başvurusu mevcut değildir.
British citizenship alırsam mevcut vatandaşlığımı kaybeder miyim?
Birleşik Krallık hukuku açısından hayır; Birleşik Krallık çifte vatandaşlığa genel olarak izin vermektedir. Ancak bazı ülkeler çifte vatandaşlığı tanımadığından, kendi ülkenizin iç hukukuna göre mevcut vatandaşlığınızı kaybedebilir ya da feragat etmek zorunda kalabilirsiniz. Bu değerlendirme, ilgili ülkenin mevzuatına göre ayrıca yapılmalıdır.
Naturalization başvurusunda dil olarak sadece İngilizce mi kabul edilir?
Hayır. Naturalization başvurularında İngilizce dışında Galli (Welsh) veya İskoç Galcesi (Scottish Gaelic) üzerinden gösterilen dil yeterliliği de kabul edilmektedir.
Çifte vatandaş olarak diğer ülkemde sorun yaşarsam Birleşik Krallık bana yardım eder mi?
Diğer vatandaşlığınızı taşıdığınız ülkede bulunduğunuz sırada Birleşik Krallık hükümetinin diplomatik yardım sağlayamayabileceği durumlar söz konusudur. Bu sınırlama mutlak olmayıp koşullara göre değişebilmektedir.
Yurt dışında doğan çocuğum British citizen olabilir mi?
Yurt dışında doğmuş çocuklar bazen British citizenship'e hak kazanabilmektedir. Bu değerlendirme her çocuk için ayrı yapılmalıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy