İş Kazası Tanımı ve Bildirim Yükümlülüğü
İş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla veya sigortalının kendi adına ve hesabına bağımsız çalışması halinde yürüttüğü iş nedeniyle meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesinde belirtilen bu hallerin gerçekleşmesi durumunda olayın Sosyal Güvenlik Kurumuna iletilmesi gerekmektedir. Meydana gelen iş kazasını Kuruma bildirme yükümlülüğü kural olarak işverene aittir.
5510 sayılı SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU m. 13Kaynağı aç
Sigortalılık Statülerine Göre Bildirim Süreleri
Hizmet akdiyle çalışan sigortalılar ile 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesinde belirtilen kapsamdaki sigortalılar bakımından işverenin, iş kazasını o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Sosyal Güvenlik Kurumuna da en geç kazadan sonraki 3 iş günü içinde bildirmesi zorunludur. Bildirim için öngörülen 3 iş günlük sürenin hesabında hafta sonları ile resmi tatil günleri hesaba katılmaz; yalnızca iş günleri esas alınır.
İş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde üç iş günlük yasal bildirim süresi, kazanın işveren tarafından öğrenildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Bağımsız çalışan sigortalılar ile diğer çalışma ilişkilerinde kanuni bildirim süreleri farklılık göstermektedir. 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca bağımsız çalışan sigortalılar bakımından bildirim, bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlığın bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonraki 3 iş günü içinde bizzat sigortalı tarafından yerine getirilir. 2925 sayılı Kanun kapsamındaki tarım işçileri bakımından bildirim, kazadan sonraki 2 gün içinde yapılır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca geçici iş ilişkisinde işçi çalıştıran işveren ise iş kazasını özel istihdam bürosuna derhal, 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca ilgili mercilere en geç 3 iş günü içinde bildirmekle yükümlüdür.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Bildirim Yöntemleri ve Bildirim Formunun İçeriği
İş kazası bildirimi Kuruma iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi verilmek suretiyle doğrudan ya da taahhütlü posta yoluyla yapılabilir. Bildirimin taahhütlü posta ile gönderilmesi halinde postaya veriliş tarihi bildirim tarihi sayılır. Ayrıca işverenler bildirim işlemini internet üzerinden e-Sigorta kanalıyla da tamamlayabilirler.
Kuruma sunulacak bildirimde; kazanın gerçekleştiği tarih, saat ve yer, kazaya uğrayan sigortalının kimlik ve sicil bilgileri, kazanın niteliği ve ortaya çıkan sonuçlar, tedavi gören sigortalılara ait tıbbi bilgiler ve olaya şahit olan görgü tanıkları varsa bu kişilere dair bilgiler yer almalıdır.
Bildirim Yükümlülüğüne Aykırılığın Hukuki ve Cezai Sonuçları
İşverenin iş kazasını yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmemesi halinde, bildirim yapılmayan süre boyunca sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği Kurum tarafından işverenden tahsil edilir. Bağımsız çalışan sigortalıların bildirimi süresi içinde yapmaması halinde ise geçici iş göremezlik ödeneği bildirim tarihinden itibaren ödenir ve gecikilen günler için ödenek verilmez.
İş kazasının süresinde bildirilmemesi veya iş kazası tutanağının düzenlenmemesi durumunda idari para cezası uygulanır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki bildirmeme veya geç bildirme idari para cezaları, işyerinin tehlike sınıfı ve çalıştırılan sigortalı sayısı kriterlerine göre kademeli biçimde belirlenir.
Kurumca yürütülen soruşturma sonucunda bildirilen hususların gerçeğe uygun olmadığı ve olayın iş kazası sayılmadığı tespit edilirse, söz konusu olay için yersiz yapılmış bulunan ödemeler ödemenin yapıldığı tarihten itibaren gerçeğe aykırı bildirimde bulunan kişilerden tahsil edilir.
İş kazası SGK'ya en geç kaç gün içinde bildirilmelidir?
Hizmet akdiyle çalışanlar bakımından işveren yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumuna ise kazadan sonraki 3 iş günü içinde bildirimde bulunmak zorundadır; süre hesabında tatil günleri dikkate alınmaz.
İşyeri dışında olan kazalarda 3 iş günlük süre ne zaman başlar?
İş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde gerçekleşmesi halinde bildirim süresi, kazanın işveren tarafından öğrenildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
İş kazası süresinde bildirilmezse işverene hangi yaptırımlar uygulanır?
Bildirim yapılmayan süreye ait geçici iş göremezlik ödeneği Kurumca işverenden tahsil edilir; ayrıca işyerinin çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre idari para cezası kesilir.
Bağ-Kur sigortalılarının iş kazası bildirim süresi ne kadardır?
Bağımsız çalışanlar, rahatsızlığın bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonraki 3 iş günü içinde bildirim yapmalıdır; ancak bu süre her halde kazadan itibaren 1 ayı aşamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

