Belirli düzeyde bir Fransız diplomasından sonra ülkede kalmak, iş aramak veya kendi işini kurmak için bir yıl süreyle carte de séjour ou VLS-TS recherche d'emploi/création d'entreprise statüsü istenebilir. Amaç, ilk mesleki deneyimin edinilmesi ya da eğitim alanıyla bağlantılı bir şirketin kurulmasıdır. Statü geçicidir; bir yıl için geçici oturum kartı olarak, bazı hâllerde VLS-TS olarak verilebilir ve yenilenemez. CESEDA hükümleri süreyi on iki ay olarak düzenler ve yenilenemeyi kural olarak öngörür. Fransa'da bulunan kişi başvuruyu, mevcut öğrenci kartı veya VLS-TS bitmeden prefektörlük ya da alt prefektörlükte yapar.
Statünün adı ve öğrenci oturumundan farkı
Bu rejim günlük dilde çoğu zaman APS adıyla anılır. Genel rejimde asıl resmi yapı RECE statüsüdür. RECE, öğrenci kartına süre ekleyen bir uzatma değildir. Öğrenci oturumu, öğrenimin sürmesi için verilir. RECE ise öğrenim bittikten sonra iş piyasasına ya da girişimciliğe geçişi karşılar.
Bazı ülke vatandaşları için ayrı yollar
Fransa ile göç akımları konusunda anlaşması bulunan bazı ülkelerin vatandaşları, mezuniyet sonrası ilk iş deneyimi için ayrıca APS pour une première expérience professionnelle yoluna gidebilir. Bu imkân, genel RECE rejimine eklenen özel bir kanaldır ve her başvuru için zorunlu bir rejim kurmaz. Avrupalılar ve Cezayirliler bakımından başka kurallar uygulanabilir.
Başvurunun amacı ve faaliyet bağlantısı
CESEDA m. L.422-10 başvuruyu iki amaçtan birine bağlar. Kişi eğitimini ilk iş deneyimiyle tamamlamak istemeli ya da eğitimi veya araştırmalarıyla bağlantılı bir şirket kurma projesi sunmalıdır. İşin veya şirketin konusu serbestçe seçilemez. Faaliyet, mezunun eğitimi ya da araştırmasıyla bağlantı taşımalıdır. Şirket kurma projesi de bu bağlantıyı taşıyan bir alanda sunulursa aynı statüden yararlanılabilir.
Önceki kalış ve diploma düzeyi
Yararlanmak için kişinin daha önce Fransa'da öğrenci kartı veya öğrenci-mobilite programı kartı ile kalmış olması gerekir. Diploma son on iki ay içinde ve Fransa'da alınmış olmalıdır. Düzey bakımından en az master aranır. Kararnameyle tanımlanmış listede yer alan bir Fransız diploması da bu şartı karşılayabilir.
Bu diplomalar arasında licence professionnelle, Mastère Spécialisé, Conférence des grandes écoles etiketli Master of Science ve master derecesine en az denk başka bir Fransız diploması bulunur.
Doğrudan hak doğurmayan eğitimler
Kısa süreli sertifika, hazırlık programı ve bu düzeyin altında kalan eğitim, doğrudan RECE hakkı vermez.
Fransa içinde başvurunun zamanı
Ülkede bulunan başvuru sahibi, öğrenci kartının veya VLS-TS'sinin geçerliliği sona ermeden prefektörlüğe ya da alt prefektörlüğe gitmelidir. Öğrencilik bittikten sonra yapılan başvuru gecikmiş bir girişim hâline gelebilir ve düzensiz statü riski doğurabilir. Her gecikme bu riski kendiliğinden doğurmaz.
Fransa dışından dönüş başvurusu
Diplomasını aldıktan sonra Fransa'dan ayrılan kişi, diplomanın düzenlenmesinden itibaren en fazla dört yıl içinde VLS-TS recherche d'emploi/création d'entreprise talebinde bulunabilir. Dört yıllık süre, diplomanın verilişine de bağlanır. Ülke içindeki başvuru ile yurtdışından yapılan dönüş başvurusu aynı mercie ve aynı belge tipine gitmez. İçeride prefektörlük gündeme gelir. Dışarıda kural olarak konsolosluk ve France-Visas sistemi gündeme gelir.
Dosya ve cevap verilmemesi
Dosyada pasaport ve fotoğraflarla birlikte altı aydan eski olmayan bir adres belgesi bulunur. Geçerli öğrenci kartı ya da internet üzerinden doğrulanmış VLS-TS, son on iki ayda alınan uygun diploma veya kesin başarı belgesi ve sağlık sigortası kanıtı eklenir. Cumhuriyet ilkelerine saygı taahhüdü de aranır. Amaç şirket kurmaksa, projenin eğitimle bağlantılı olduğunu gösteren belge sunulur. Dosya tam ise cevap beklenirken récépissé verilir.
Prefektörlük dosyaya dört ay içinde cevap vermezse başvuru reddedilmiş sayılır.
Ücretli çalışma imkânı
Kart veya VLS-TS, geçerli olduğu süre boyunca ücretli çalışma imkânı verir. İşverenin ayrıca çalışma izni başvurusu yapması gerekmez. Öğrenci statüsündeki yıllık 964 saat sınırı, yani yasal çalışma süresinin yüzde 60'ı, RECE statüsünde uygulanmaz.
Çalışma hakkı yine de sınırsız değildir. Alınan iş, mezunun eğitimi veya araştırmalarıyla bağlantılı olmalıdır. RECE kapsamındaki işte aylık brüt ücretin 2.734,55 avrodan yüksek olması öngörülür. Salarié veya travailleur temporaire kartına geçişte ücretin en az 2.734,55 avro olması, araştırmacının işinde ise bu tutarın aşılması aranır. Araştırmacı bakımından işin araştırmalarla bağlantılı olması da gerekir. Bu üç ücret kuruluşundan biri, diğerinin yerine zorunlu tek eşik olarak alınamaz.
Ücretli işe bağlı kart değişikliği
İş eğitimle bağlantılıysa ve aylık brüt ücret 2.734,55 avronun altında kalmıyorsa mezun, salarié kartı veya travailleur temporaire kartı için başvurabilir. Bu başvuruda la situation de l'emploi adı verilen iş piyasası testi kişiye karşı ileri sürülmez. Başvuru yapılabilmesi, kartın kendiliğinden verileceği anlamına gelmez.
Yıllık brüt ücret 39.582 avroya ulaşıyorsa talent – salarié qualifié, 41.386,48 avroya ulaşıyorsa talent – professions médicales et de la pharmacie, 59.373 avroya ulaşıyorsa carte bleue européenne gündeme gelebilir. Bu eşiklerin hiçbirine ulaşmak zorunlu bir statü değişikliği yaratmaz.
Aylık gelir 1.276,12 avroya ulaşıyorsa ve bu tutarın belirli bir kısmı ücretli sanatsal faaliyetten geliyorsa talent – professions artistiques kartı düşünülebilir.
Şirket projesi gerçekleştiğinde geçiş
Bir yılın sonunda şirket projesi gerçekleşmişse entrepreneur/profession libérale kartına veya talent – porteur de projet kartına yönelinebilir. Şirket kurulmuş ve viable, yani yaşayabilir nitelikteyse süre bitiminde bu kartlara geçiş mümkün olabilir.
Araştırmasını tamamlayanlar
Araştırmasını bitirmiş ve talent-chercheur kartının süresi dolmak üzere olan kişi de recherche d'emploi/création d'entreprise kartına başvurabilir. Kart bir yıl geçerlidir, bu sürede ücretli çalışma hakkı verir ve işverenin ayrıca çalışma izni alması gerekmez.
Bir yıllık geçiş sonunda uygun bir iş bulan araştırmacı; salarié, travailleur temporaire, passeport talent, carte bleue européenne veya passeport talent-chercheur statülerinden birine geçebilir.
Aile üyeleri
Bu statü, daha önce talent-chercheur kartı taşımış kişinin ailesi bakımından da sonuç doğurabilir. Bazı durumlarda aile üyelerine, kalan süre kadar talent-famille kartı verilmesi öngörülür.
Başka bir Avrupa Birliği ülkesinin kartı
Başka bir Avrupa Birliği ülkesinin verdiği oturum kartı, Fransa'da ne kalış ne de çalışma hakkı verir. Gerekli ise Fransız vize veya oturum sürecine yeniden girilir.
Sık sorulan sorular
Mezuniyet sonrası Fransa'da ne kadar kalınabilir?
Belirli düzeydeki bir Fransız diplomasından sonra bu statü bir yıl, CESEDA hükümleri çerçevesinde on iki ay kalış imkânı verir. Statü geçicidir, bir yıl için kart veya bazı hâllerde VLS-TS biçiminde verilebilir ve kural olarak yenilenemez.
RECE öğrenci kartının uzatılması mıdır?
Hayır. Öğrenci oturumu öğrenim için verilir. RECE, öğrenim sonrasında iş piyasasına veya girişimciliğe geçiş için verilir.
Başvuru öğrenci kartı bitmeden mi yapılır?
Evet. Fransa'da bulunan kişi, öğrenci kartı veya VLS-TS bitmeden prefektörlüğe ya da alt prefektörlüğe başvurmalıdır. Süre dolduktan sonraki başvuru gecikmiş sayılabilir ve düzensiz statü riski doğurabilir.
Fransa'dan ayrılan mezun yeniden başvurabilir mi?
Diplomanın düzenlenmesinden itibaren en fazla dört yıl içinde VLS-TS recherche d'emploi/création d'entreprise istenebilir. Yurtdışındaki başvuruda kural olarak konsolosluk ve France-Visas sistemi gündeme gelir.
İşveren ayrıca çalışma izni alır mı?
Hayır. Kart veya VLS-TS ücretli çalışma imkânı verir ve işverenin ayrıca çalışma izni başvurusu yapması gerekmez. Öğrencilikteki yıllık 964 saatlik sınır bu statüde uygulanmaz. İşin eğitim veya araştırmayla bağlantılı olması şartı ayrıca aranır.
Araştırmacı bu karta başvurabilir mi?
Araştırmasını tamamlayan ve talent-chercheur süresi dolmak üzere olan kişi, bir yıl geçerli recherche d'emploi/création d'entreprise kartına başvurabilir.
Başka bir AB ülkesinin kartı Fransa'da yeterli midir?
Hayır. Başka bir Avrupa Birliği ülkesinin oturum kartı Fransa'da kalış veya çalışma hakkı vermez. Gerekli ise Fransız vize ya da oturum süreci yeniden işletilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy