İkamet Sonrası Britanya Vatandaşlığına Geçişin Esasları
British Nationality Act 1981 m. 6 uyarınca ikamet sonrası vatandaşlığa geçiş (naturalisation), Birleşik Krallık sınırları içerisinde belirli sürelerin doldurulmasıyla kendiliğinden kazanılan otomatik bir hak teşkil etmez. Vatandaşlığa kabul, kanunda öngörülen şartların eksiksiz yerine getirilmesine ve Home Office makamının takdir yetkisine bağlıdır.
Genel İkamet Rotasında Temel Başvuru Koşulları
British Nationality Act 1981 section 6(1) kapsamındaki genel 5 yıllık ikamet rotasından vatandaşlığa başvuracak kişilerin en az 18 yaşını doldurmuş olması, temyiz kudretine (sound mind) sahip bulunması ve Birleşik Krallık'ta 5 yıllık yeterlilik süresini tamamlamış olması aranır.
Başvurucunun, Home Office tarafından vatandaşlık başvurusunun teslim alındığı tarihten geriye doğru tam 5 yıl önceki ilk günde fiziksel olarak Birleşik Krallık sınırları içinde bulunmuş olması gerekir. Bu ilk günde ülkede bulunulmaması durumunda özel haller (special circumstances) kapsamında açıklama yapılabilmekle birlikte, bu esneklik mutlak değildir.
Yerleşim Statüsü ve Yasal İkamet Belgeleri
Genel 5 yıllık rota kapsamında vatandaşlık talebinde bulunan kişinin, başvuru tarihinden önceki son 12 ay boyunca göçmenlik zaman kısıtlamalarından muaf (free from immigration time restrictions) durumda bulunması şarttır. Bu durum, süresiz oturum izni (ILR) veya sürekli yerleşim statüsünün (settled status) başvuru anından önce en az 12 ay boyunca taşınmış olmasını gerektirir.
Nationality and Borders Act 2022 sonrasında süresiz oturum izni veya settled status sahiplerinin geçmişe dönük yasal ikametlerini ispat yükümlülüğü kural olarak kolaylaşmıştır. Buna karşılık Withdrawal Agreement kapsamında otomatik ve sonradan doğmuş bir sürekli oturum hakkına (permanent residence) dayanan kişilerin, yeterlilik süresi boyunca yasal ikamet şartını ayrıca belgeyle göstermeleri gerekir.
İrlanda vatandaşları bakımından özel bir düzenleme geçerlidir. İrlanda vatandaşları, Birleşik Krallık'a giriş ve ülkede kalış için izin alma zorunluluğuna tabi olmaksızın yerleşik (settled) sayılır ve vatandaşlık işlemleri yönünden zaman kısıtlamalarından muaf kabul edilir.
Ülke Dışında Geçirilen Süreler ve İdari Takdir
İkametin devamlılığı kapsamında Birleşik Krallık dışında geçirilen süreler kanuni sınırlara bağlanmıştır. Başvuru tarihinden önceki 5 yıllık süreçte toplam 450 günden, başvurudan önceki son 12 aylık dönemde ise 90 günden fazla Birleşik Krallık dışında bulunulmaması aranır.
Son 12 aydaki yokluğun 100 güne kadar olduğu hallerde idarece normal takdir uygulanabilir. Ülke dışı sürenin 101 ila 179 gün arasında gerçekleştiği durumlarda diğer tüm şartların sağlanmış olması ve aile, yerleşik ev ve malvarlığının önemli kısmı bakımından İngiltere ile güçlü bağların gösterilmiş olması aranır. Son 12 ayda 180 günü aşan yokluklar ise, diğer şartlar da tam değilse, yalnızca en istisnai durumlarda görmezden gelinebilir.
İyi Karakter İncelemesi ve Yasa Dışı Giriş Durumu
10 Şubat 2025 tarihinden sonra yapılan vatandaşlık başvurularında, yasa dışı giriş (illegal entry) içeren dosyalar, söz konusu girişin üzerinden ne kadar zaman geçmiş olduğuna bakılmaksızın normal olarak reddedilir.
Hakem Bildirimi ve Vatandaşlık Belgesi ile Seyahat
Vatandaşlık başvurusunda iki hakem gösterilmelidir. Hakemlerden biri herhangi bir milliyetten profesyonel meslek mensubu olmalı; diğeri ise Britanya vatandaşı pasaport sahibi ve profesyonel kişi ya da 25 yaş üstü biri olmalıdır. Her iki hakemin de başvurucuyu en az 3 yıldır tanıması, akraba olmaması, birbirleriyle akraba bulunmaması, başvuruda vekil sıfatı taşımaması ve Home Office çalışanı olmaması gerekir.
Başvurunun kabulü neticesinde düzenlenen vatandaşlığa kabul sertifikası (naturalisation certificate), uluslararası seyahat belgesi vasfı taşımaz. Bu nedenle vatandaşlık hakkı elde eden kişilerin Birleşik Krallık sınır giriş ve çıkışlarında geçerli bir Britanya pasaportu ya da ikamet hakkı sertifikası (right of abode certificate) ibraz etmeleri gerekir.
Genel ikamet rotasında son 12 ay boyunca hangi statü şartı aranır?
British Nationality Act 1981 kapsamındaki 5 yıllık genel rota başvurusunda, başvurucunun başvuru tarihinden önceki son 12 ay boyunca göçmenlik zaman kısıtlamalarından muaf (free from immigration time restrictions) durumda bulunması şarttır; Britanya vatandaşı eş üzerinden başvurulmayan bu rotada kişinin bu statüde en az 12 aydır bulunması aranır.
Vatandaşlık başvurusundan önceki 5 yılda en fazla kaç gün yurt dışında kalınabilir?
Vatandaşlık başvurusundan önceki 5 yıllık yeterlilik süresinde Birleşik Krallık dışında geçirilen toplam süre 450 günü, son 12 aylık dönemde ise 90 günü aşmamalıdır.
Vatandaşlığa kabul belgesi uluslararası seyahatte kullanılabilir mi?
Hayır, vatandaşlığa kabul belgesi seyahat belgesi niteliği taşımadığından Birleşik Krallık'a giriş ve çıkışlarda Britanya pasaportu veya ikamet hakkı sertifikası ibraz edilmesi zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy