İnfazın Ertelenmesi ve Cezanın Ertelenmesi Arasındaki Fark
İnfazın ertelenmesi, hakkındaki mahkûmiyet kararı kesinleşen hükümlünün ceza infaz kurumuna girişinin kanunda belirtilen haklı nedenlerle ileri bir tarihe bırakılmasıdır. Bu kurum, hüküm aşamasında mahkemece takdir edilen 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 51. maddesindeki cezanın ertelenmesi ile hükmün açıklanmasının geri bırakılmasından tamamen ayrıdır. İnfazın ertelenmesinde ceza yargılaması tamamlanmış ve yaptırım kesinleşmiştir; değişen husus yalnızca cezanın cezaevinde infaz edileceği sürenin ötelenmesidir.
Türk Ceza Kanunu Kapsamında Cezanın Ertelenmesi Şartları
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca, iki yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkûm edilenlerin cezası mahkemece ertelenebilir. Suçun işlendiği tarihte on sekiz yaşını tamamlamamış veya altmış beş yaşını doldurmuş kişiler için bu erteleme üst sınırı üç yıl olarak tatbik edilir. Erteleme kararı verilebilmesi için failin geçmişte kasıtlı bir eylem sebebiyle üç ayı aşan hapis cezası almamış olması ve yargılama sürecinde sergilediği pişmanlık doğrultusunda yeniden suç işlemeyeceği yönünde mahkemede olumlu kanaat uyanması şarttır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 51Kaynağı aç
Mahkeme, cezanın ertelenmesini kamunun veya suç mağdurunun uğradığı zararın giderilmesi şartına bağlayabilir. Zararın aynen iade, eski hale getirme ya da tazmin suretiyle tamamen karşılanması gerekebilir; bu yükümlülük yerine getirilene kadar hükümlü cezasını ceza infaz kurumunda çekmeye devam eder. Yükümlülüğün yerine getirilmesi hâlinde ise infaz hâkiminin vereceği kararla hükümlü infaz kurumundan derhal salıverilir.
Cezası ertelenen kişi bakımından mahkemece bir yıldan üç yıla kadar denetim süresi belirlenir; bu süre mahkûm olunan ceza miktarından daha az tutulamaz. Denetim süresini iyi halli ve belirlenen yükümlülüklere uygun geçiren hükümlünün cezası infaz edilmiş sayılır. Buna karşılık, denetim süresinde kasıtlı bir suç işlenmesi ya da infaz hâkiminin ihtarına karşın yükümlülüklere uymamakta ısrar edilmesi durumunda, ertelenmiş bulunan cezanın kısmen yahut tamamen ceza infaz kurumunda çektirilmesine infaz hâkimliği karar verir.
Hastalık ve Engellilik Durumlarında İnfazın Geri Bırakılması
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 16. maddesi gereğince, akıl hastalığına yakalanan hükümlülerin cezasının infazı geri bırakılır. Bu kişiler sağlıklarına kavuşuncaya kadar Türk Ceza Kanunu'nun 57. maddesinde öngörülen sağlık kuruluşlarında muhafaza ve tedavi altına alınır; söz konusu kurumlarda geçirilen süreler ceza infaz kurumunda infaz edilmiş kabul edilir. Diğer hastalıklarda ise temel kural resmî sağlık kuruluşlarının mahkûmlara ayrılan kısımlarında tedaviye devam edilmesidir. Bununla birlikte, cezanın infazı mahkûmun yaşamı yönünden kesin bir tehlike meydana getiriyorsa iyileşme sağlanana kadar infaz geri bırakılır.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 16Kaynağı aç
Ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen mahkûmun cezasının infazı da iyileşinceye kadar ertelenebilir. Hastalık gerekçesiyle geri bırakma kararı; Adlî Tıp Kurumu raporu veya Adalet Bakanlığınca yetkilendirilen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adlî Tıp Kurumunca onaylanan rapor esas alınarak, infazın gerçekleştiği yerdeki Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından tesis edilir. Mahkûmun belirlenen yükümlülüklere aykırı davranması durumunda geri bırakma kararı Cumhuriyet Başsavcılığınca kaldırılır; bu kaldırma işlemine karşı infaz hâkimliğine müracaat edilebilir.
Gebelik ve Doğum Sebebiyle İnfazın Ertelenmesi
5275 sayılı Kanun'un 16. maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında gebe kadınlar ile doğumunun üzerinden bir yıl altı ay geçmemiş annelerin hapis cezasının infazı geri bırakılır. Doğumdan sonra çocuğun vefat etmesi ya da annesinden başka bir kimseye teslim edilmesi hâlinde, doğum tarihinden itibaren iki ay dolduğunda cezanın infazına geçilir.
Kapalı ceza infaz kurumuna alındıktan sonra gebe kalan kadınlardan koşullu salıverilme tarihine altı yıldan fazla süre bulunanlar ile sergiledikleri tutum ve eylemler sebebiyle tehlikeli kabul edilenler gebelik ve lohusalık ertelemesinden yararlanamaz. Bu mahkûmların hapis cezaları durumlarına uygun infaz alanlarında çektirilir.
Hükümlünün Kendi Talebiyle İnfazın Ertelenmesi
5275 sayılı Kanun'un 17. maddesine göre, kasten işlenen suçlarda üç yıl veya daha az, taksirle işlenen suçlarda ise beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının infazı, yasal çağrıya icabet eden hükümlünün istemi üzerine Cumhuriyet Başsavcılığınca ertelenebilir. Bu tür erteleme kararı, her seferinde bir yıllık süreyi aşmamak koşuluyla en fazla iki defa verilebilir.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 17Kaynağı aç
Cumhuriyet Başsavcılığı istemin kabulünü bir teminat yatırılmasına veya başkaca bir yükümlülüğün üstlenilmesine bağlayabilir. Erteleme devam ederken hükümlü hakkında kasıtlı bir suç isnadıyla kamu davası ikame edilmesi durumunda erteleme kararı kaldırılarak ceza derhal infaz aşamasına alınır.
Başlanmış İnfaza Zorunlu Sebeplerle Ara Verilmesi
Kanuni süre sınırlarına giren cezalarda infaza başlanmış bulunsa dahi bazı zorunlu ve çok ivedi hallerde sürece ara verilebilir. Hükümlünün yükseköğrenimini bitirebilmesi, anne, baba, eş ya da çocuklarının ölümü veya bu kişilerin sürekli hastalık ve malullüğü nedeniyle aile ticaretinin ya da tarım arazilerinin işletilmesinin imkânsızlaşması bu sebepler arasındadır. Aynı şekilde hükümlünün bakıma muhtaç eş veya çocuklarının varlığı ya da şahsının aralıksız tedavi görmesini zorunlu kılan bir rahatsızlığının bulunması halinde Cumhuriyet Başsavcılığınca bir yılı geçmeyen vadelerle en çok iki kez infaza ara verilebilir.
Hükümlünün İstemiyle Erteleme Kapsamı Dışındaki Haller
5275 sayılı Kanun'un 17. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca terör eylemleri, örgüt faaliyetleri çerçevesinde işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa yönelik fiillerden hüküm giyenler hükümlü talebine dayalı ertelemeden faydalanamaz. Tekerrür hükümleri gereğince mükerrirlere özgü infaz rejimine tâbi tutulanlar ile disiplin hapsi veya tazyik hapsi cezası alanlar da bu erteleme imkânının dışındadır.
İnfazın ertelenmesi talebi nereye yapılır?
Hastalık, gebelik ya da hükümlünün kişisel durumuna dayalı infaz ertelemesi ve ara verme taleplerinde karar mercii infazın yürütüldüğü yerdeki Cumhuriyet Başsavcılığıdır.
Hükümlünün talebiyle ceza infazı ne kadar ertelenebilir?
Cumhuriyet Başsavcılığınca uygun görülmesi hâlinde erteleme her defasında bir yılı aşmamak kaydıyla en çok iki kez verilebilir.
Erteleme süresinde yeni bir suçtan dava açılırsa ne olur?
Erteleme süresi içinde hükümlü hakkında kasıtlı bir suç dolayısıyla kamu davası açıldığında erteleme kararı kaldırılarak cezanın derhal infazına başlanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy